ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣΛ. Δελλασούδας

1. Εισαγωγη

Όπως αναφέρουμε αλλού (βλ. την εισηγητική μας έκθεση στην ημερίδα με θέμα: ?Εκκλησία και ΑΜΕΑ?), το ερευνητικό πρόγραμμα ?Θρησκευτική αγωγή και κοινωνική ένταξη ΑΜΕΑ? περιλαμβάνει, μεταξύ των επί μέρους ερευνητικών φάσεων, και: α) την αναλυτική περιγραφή της δράσης, που έχει αναπτυχθεί στον χώρο της Εκκλησίας για την κοινωνική ένταξη των προσώπων αυτών, και των προτάσεων, που διατυπώνονται για το σκοπό αυτό από πλευράς των ασχολούμενων, σε διάφορους τομείς ή επίπεδα, με τη χριστιανική διδασκαλία και πράξη και β) τον σχολιασμό της δράσης και των προτάσεων αυτών με παράθεση και ορισμένων προσωπικών προτάσεων. Η αναζήτηση προτάσεων αποβλέπει στη διεύρυνση της σχετικής δράσης ή στην ανάπτυξη νέας, στην κατάλληλη προετοιμασία των ανθρώπων, που ασχολούνται ή θα ασχοληθούν με τα ΑΜΕΑ, και στον εντοπισμό νέων τομέων απασχόλησης, στους οποίους θα ήταν δυνατόν να εργαστούν τα ίδια τα ΑΜΕΑ.

Με τον όρο αυτό, που έχει καθιερωθεί στη χώρα μας αντί των όρων των αντίστοιχων προς τις ξενόγλωσσες εκφράσεις ? disabled people ? ή ? person with a disability ?, χαρακτηρίζονται τα πρόσωπα ?με οποιασδήποτε σοβαρότητας μειονεξίες που οφείλονται σε σωματικές, διανοητικές ή ψυχικές βλάβες? ( HELIOS ) ή κατά μεταγενέστερη διατύπωση ( HELIOS II ) τα πρόσωπα ?με σοβαρές ανεπάρκειες, ανικανότητες ή μειονεξίες που οφείλονται σε σωματικές βλάβες, συμπεριλαμβανομένων των αισθητηριακών βλαβών, είτε νοητικές ή ψυχολογικές, οι οποίες περιορίζουν ή καθιστούν αδύνατη την εκτέλεση δραστηριότητας ή λειτουργίας που θεωρείται φυσιολογική για έναν άνθρωπο?. [1]

Ως μειονεξία δε έχει οριστεί: η εκ γενετής ή επιγενόμενη ελάττωση των φυσικών ή πνευματικών ικανοτήτων, η οποία επηρεάζει τις τρέχουσες δραστηριότητες και την εργασία ενός προσώπου κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μειώνεται η συμμετοχή του στην κοινωνική ζωή, στην επαγγελματική του απασχόληση, στην ικανότητά του να χρησιμοποιεί τις κοινωφελείς υπηρεσίες?. [2] Προοδευτικά, όμως, το περιεχόμενο του όρου διευρύνεται και σήμερα στον ευρύτερο εννοιολογικό χώρο περιλαμβάνονται εκτός των ΑΜΕΑ και ορισμένες μειονεκτούσες ομάδες όπως: οι διακινούμενοι εργαζόμενοι, οι μαζικώς μετακινούμενοι πληθυσμοί και άλλες κατηγορίες, όπως, π.χ., τα πρόσωπα που αντιμετωπίζουν σοβαρά κοινωνικοοικονομικά προβλήματα (φτωχοί, αλλοδαποί κ.ά.) [3] , τα κακοποιημένα παιδιά [4] , οι έγκλειστοι σε σωφρονιστικά καταστήματα, καθώς και άλλες κατηγορίες προσώπων με ιδιαίτερες ανάγκες. Σύμφωνα μάλιστα με τον ?Ευρωπαϊκό Οδηγό Ορθής Πρακτικής? : α) σήμερα έχει γίνει κοινή συνείδηση ότι ο όρος ?ειδικές ανάγκες? ?αναφέρεται σε ένα πολύπλοκο σύστημα κοινωνικών περιορισμών?, β) ?η έλλειψη ισότητας ευκαιριών μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες? που επηρεάζουν ?το ένα δέκατο των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης?, οπότε γ) ?είναι απαράδεκτο να οικοδομείται η κοινωνία χωρίς να λαμβάνεται μέριμνα για τις ανάγκες και τα δικαιώματα μιας τόσο μεγάλης μερίδας πληθυσμού?. [5]

Ο γενικότερος στόχος του όλου ερευνητικού προγράμματος υπαγορεύεται από τη συνεχώς διευρυνόμενη σήμερα απαίτηση για συστηματική συμβολή και συνεργασία όλων των παραγόντων της Αγωγής (Οικογένειας, Σχολείου, Εκκλησίας, Κοινωνίας, Πολιτείας) στην προσπάθεια επίλυσης του σύνθετου προβλήματος της κοινωνικής ένταξης των ΑΜΕΑ. Η προσπάθεια θα καταβάλλεται όχι μόνο από την πλευρά του ιδίου του ΑΜΕΑ, αλλά και από την πλευρά των λοιπών μελών της οποιασδήποτε υποομάδας του κοινωνικού συνόλου, για την αυτόνομη και ανεξάρτητη συμμετοχή του στο κοινωνικό γίγνεσθαι. [6]

Σημειώνουμε ότι χρησιμοποιούμε τον όρο κοινωνική ένταξη με το συνήθως εννοούμενο ή θεωρούμενο ως εννοιολογικό περιεχόμενό του, αυτό της ?κοινωνικής ενσωμάτωσης?. Η κοινωνική ενσωμάτωση είναι το αποτέλεσμα των διαδικασιών κοινωνικοποίησης, η οποία περιλαμβάνει ενέργειες που ξεκινούν από την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, τον επαγγελματικό προσανατολισμό και τη λειτουργική αποκατάσταση και ολοκληρώνονται με την επαγγελματική αποκατάσταση (αρχική ή επαγγελματική επανένταξη). Προϋπόθεση για κάθε περίπτωση είναι η αλληλοαποδοχή και η αλληλοαναγνώριση της ισοτιμίας όλων των μελών ενός συνόλου ή όλων των υποσυνόλων ενός συνόλου, δηλαδή η εξομοίωσή τους ως προς τη συμμετοχή τους στους κανόνες των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων, βάσει των οποίων λειτουργεί ένα περιβάλλον (οικογενειακό, σχολικό, εργασιακό, κοινωνικό).

Για τις διαφορετικές προσεγγίσεις του νοήματος και του περιεχομένου της κοινωνικοποίησης, δηλαδή των διαδικασιών (και όχι διαδικασίας) με τις οποίες το άτομο ενσωματώνεται στην κοινωνία, εσωτερικεύοντας τα πολιτισμικά στοιχεία που μεταδίδονται από τη μια γενιά στην άλλη [7] , για τους τρόπους και τα αποτελέσματα της κοινωνικοποίησης (άμεση και έμμεση ενίσχυση, λεκτική καθοδήγηση, μίμηση προτύπων, πρωτογενής κοινωνικοποίηση δια μέσου του επαγγέλματος, εσωτερίκευση, μετάδοση πολιτισμικών αξιών κ.ά.) [8] , για το εννοιολογικό περιεχόμενο που πρέπει να αποδίδεται στους όρους ένταξη ( insertion αγγλ.γαλλ.) και ενσωμάτωση ( integration αγγλ.-γαλλ.), για τη σχέση των όρων αυτών με άλλους συναφείς όρους (εξομοίωση, προσαρμογή, ομαλοποίηση), καθώς και για τους τομείς και τα επίπεδα ένταξης γίνεται ευρύτερος λόγος σε επόμενο τεύχος της σειράς των εκδόσεων, που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος (?Θρησκευτική αγωγή και κοινωνική ένταξη ΑΜΕΑ?). Εδώ περιοριζόμαστε στα όσα προηγουμένως αναφέρθηκαν, συμπληρώνοντας ότι σύμφωνα με τις διάφορες προσεγγίσεις, για τη συμβολή της εργασίας στην επιβίωση και την ολοκλήρωση του ανθρώπου και της κοινωνίας, η εργασία παρέχει στον άνθρωπο, μεταξύ των άλλων, και τα εξής:

α) Ευκαιρίες να καλλιεργήσει και να αναπτύξει τις ικανότητές του, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη και τη μορφοποίηση της προσωπικότητάς του.

β) Δυνατότητες δημιουργίας ουσιαστικών σχέσεων με τα άλλα μέλη του κοινωνικού συνόλου, και οι σχέσεις αυτές,

γ) σ υνεπάγονται την ύπαρξη και λειτουργία της κοινωνίας αυτής και αντιστρόφως η ύπαρξη και η λειτουργία της κοινωνίας ?επιβάλλει? τη δημιουργία των σχέσεων αυτών, οι οποίες και ?οδηγούν?,

δ) Στην κοινωνική ενσωμάτωση του ανθρώπου. [9]

Όμως, παρ?όλη την αναγκαιότητα κοινωνικής συμβίωσης των ανθρώπων, μέσω των δυνατοτήτων που προσφέρει η μέσω της εργασίας συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι, πολλοί άνθρωποι, για διάφορους λόγους (υποκειμενικούς ή και αντικειμενικούς) δεν έχουν ίσες ευκαιρίες προετοιμασίας και ?αναλογικής? συμμετοχής σ?αυτό. Η απουσία ορισμένων ανθρώπων από το κοινωνικό γίγνεσθαι έχει ως συνέπεια, είτε να μην αποκτούν οι άνθρωποι αυτοί προσωπική ταυτότητα (ελεύθερης προσωπικότητας) και να αλλοτριώνονται εξαρτώμενοι από το κατά συγκυρία περιβάλλον (οικογενειακό, ιδρυματικό, φιλανθρωπικό, παροχών κ.λπ.), είτε να περιθωριοποιούνται, να εξαθλιώνονται και να αποκόπτονται ή να απορρίπτονται απ? αυτό.

Κατά συνέπεια, η αγωγή και οι παράγοντες της αγωγής οφείλουν να προετοιμάζουν όλα τα μέλη, που συναπαρτίζουν την κοινωνία των ανθρώπων, έτσι ώστε η ελεύθερη και υπεύθυνη προσωπικότητα: α) Να ?καλλιεργείται? με την ελεύθερη (στην οικογένεια και την κοινωνία) και την κατά σύστημα αγωγή (στις εκπαιδευτικές μονάδες γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης). β) Να ενεργοποιείται με την εργασιακήεπαγγελματική-οικονομική ένταξη, ανάλογα με το ενδιαφέρον, που θα υπάρχει εκ μέρους του κάθε ανθρώπου, αλλά και τις υφιστάμενες υποκειμενικές και, κυρίως, αντικειμενικές δυνατότητες [10] . γ) Να ενεργεί αμφίδρομα, δηλαδή τόσο προς την κατεύθυνση του άλλου, με τη συνεργασία

των ΑΜΕΑ και των εκπροσώπων τους [11] και με την αλληλοαποδοχή ΑΜΕΑ και μη ΑΜΕΑ, όσο και προς την κατεύθυνση του εαυτού του. Η αλληλοαποδοχή οδηγεί και στη μη παρεμπόδιση του ΑΜΕΑ εκ μέρους του μη ΑΜΕΑ, υπό τη μορφή στέρησης κάποιων δικαιωμάτων (εκπαίδευσης, αποκατάστασης, ένταξης), καθώς και στη μη παγίωση παροχών ή άλλων ενισχύσεων που οδηγούν σε οποιαδήποτε μορφή εξάρτησης.

Στο πλαίσιο αυτό η συμβολή και της ορθόδοξης χριστιανικής Εκκλησίας (ως παράγοντος που συμβάλλει στη διαδικασία ένταξης των ΑΜΕΑ), θα πρέπει, όπως πιστεύουμε, να εκδηλωθεί μέσω της θρησκευτικής αγωγής και της πράξης που στηρίζεται σ?αυτή, ώστε τελικά να εκφραστεί όχι μόνο από τη διοικούσα Εκκλησία, αλλά από το σύνολο των πιστών της. Διότι η ένταξη περιλαμβάνει, εκτός των άλλων, και το εύρος και τον προσανατολισμό των κοινωνικών συναναστροφών, [12] οι οποίες μπορούν να εμφανιστούν και να καλλιεργηθούν και στο πλαίσιο της εκκλησιαστικής ζωής καθημερινά (λατρευτικής, μυστηριακής, επ? ευκαιρία εορταστικών εκδηλώσεων κ.ά.). Βασική προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι η αποδοχή και πραγμάτωση της ένταξης ως καλλιέργειας της ?συμβίωσης και της συνεργασίας ανάπηρων και μη ανάπηρων ατόμων?, [13] αφού ?η Εκκλησία δεν είναι ιδεολογία, είναι κυρίως και προπάντων ζωή? προσφορά ζωής? μέσα από τη φιλανθρωπία, την ψυχαγωγία, την προσφορά ουσιαστικής μετουσίωσης?. [14] Η έννοια όμως της συμβίωσης, της συνεργασίας και της αγάπης δεν καταργεί την υποχρέωση και το δικαίωμα της εργασίας, σύμφωνα και με την περί εργασίας αντίληψη της χριστιανικής διδασκαλίας, [15] αλλά και τις απαιτήσεις της βιομηχανικής κοινωνίας, όπου το επάγγελμα αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα κοινωνικής αναγνώρισης και το κύριο μέσο αυτοσυντήρησης [16] .

Αυτή ακριβώς η μορφή δράσης αποτελεί και το κυρίως ζητούμενο από πλευράς μας, έχοντας πάντοτε βέβαια προ οφθαλμών και τη γενικότερη εμπειρία των χριστιανικών πρωτοβουλιών στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης . θέμα με το οποίο ασχολούμεθα στην επόμενη ερευνητική φάση. Όμως, σημειώνουμε από τώρα ότι δεν προσβλέπουμε σε μια πρόταση επιβολής εκ των άνω ενιαίας γραμμής, υπό μορφή οδηγιών και κατευθύνσεων ή παρουσίασης απλών θεωρητικών προσεγγίσεων, αλλά στη διευκόλυνση και στη διεύρυνση των επιλογών, των πρωτοβουλιών και της γενικότερης δράσης του κάθε κληρικού και των συνεργαζόμενων με την ενορία του προσώπων.

Ο ρόλος της θρησκευτικής αγωγής, (είτε στο εκκλησιαστικό περιβάλλον είτε στο πλαίσιο του σχολικού προγράμμματος) στη διαδικασία κοινωνικής ένταξης των ΑΜΕΑ αποτελεί βέβαια τον τελικό στόχο μας. Το βασικό αυτό θέμα αποτελεί το αντικείμενο της καταληκτικής ενέργειας, στο πλαίσιο του όλου προγράμματος. Διότι για να καταλήξουμε σε μια ενσυνείδητη και διαρκή σταθερή συμπεριφορά, σύμφωνα με μια ολοκληρωμένη και εφαρμόσιμη χριστιανική πρόταση, είναι απαραίτητη η προαπαιτούμενη γνώση. Η ακριβής, δηλαδή, γνώση της χριστιανικής διδασκαλίας και πράξης, και των προϋποθέσεων και των όρων, σύμφωνα με τους οποίους η χριστιανική αντίληψη μπορεί να εκδηλώνεται ως απάντηση στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις. Επειδή όμως οι ενέργειες για επίτευξη του τελικού στόχου, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν μπορούν να επιταχυνθούν, προβαίνουμε στην κατά φάση δημοσίευση των επί μέρους αποτελεσμάτων, τα οποία αποτελούν το προϊόν των ενεργειών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του συνολικού ερευνητικού προγράμματος. Σημειώνουμε εδώ ότι το υπό έκδοση πρώτο τεύχος με τίτλο ?Εκκλησία και ΑΜΕΑ?, το οποίο αναφέρεται στην 1η εκδήλωση (βλ. παράρτημα IV ) που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του όλου προγράμματος σε συνεργασία και με τις κκ. Βαρβάρα Καλογεροπούλου-Μεταλληνού, θεολόγο και φιλόλογο, και Γεωργία Μπάκα, φιλόλογο, περιλαμβάνει:

(α) τους χαιρετισμούς εκπροσώπων της Πολιτείας, της Εκκλησίας, του Πανεπιστημίου και των ίδιων των ΑΜΕΑ, μέσα από τους οποίους εκφράζονται και οι απόψεις τους για τη χρησιμότητα του ερευνητικού προγράμματος,

(β) την εισηγητική έκθεση του γράφοντος,

(γ) τις ακόλουθες εισηγήσεις: 1) Κ. Βλάχου, ?Η θέση των ΑΜΕΑ στην Παλαιά Διαθήκη?, 2) Β. Φειδά, ?Θεσμική μέριμνα της Εκκλησίας για τα ΑΜΕΑ στη Βυζαντινή περίοδο?, 3) αρχιμανδρίτου Μ. Φιλοθέου, ?Εκκλησία και ΑΜΕΑ?, 4) Α. Σταυροπούλου, ?Ποιμαντική προσέγγιση της κοινωνικής ένταξης των ΑΜΕΑ?, 5) Α. Παπαντωνίου, ?Κοινωνική ένταξη των ΑΜΕΑ?, 6) Θ. Παπακωνσταντίνου, ?Κοινωνική αγωγή, Εκκλησία και ΑΜΕΑ?, 7) πρωτοπρεσβύτερου Α. Αυγουστίδη, ?Κοινωνική επανένταξη χρονίως ψυχικώς πασχόντων?, 8) Γ. Κρουσταλάκη, ?Συμβουλευτική και εκπαίδευση γονέων με παιδιά με ιδιαίτερες ανάγκες?, 9) Α. Βουρλή, ?Η ιερά ψαλμωδία ως μέσον αγωγής?, 10) Θ. Βάρελη, ?Το ειδικό παιδί και η θρησκευτική του αγωγή?, και

(δ) εισηγήσεις-προτάσεις εκ μέρους εκπροσώπων συνδικαλιστικών οργανώσεων των ΑΜΕΑ: κ.κ. Γεωργίου Βαρδακαστάνη (προέδρου ΕΣΑΕΑ), Σοφίας Καρκαντζού (Γ.Γ. Πανελληνίου Συλλόγου Παραπληγικών), Ηλία Σοφιανού (Προέδρου Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Μεσογειακής Αναιμίας).

 

Η ανά χείρας εργασία, όπως ήδη έχει σημειωθεί, αποτελεί το δεύτερο τεύχος της σχετικής σειράς και περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της έρευνας, που πραγματοποιήσαμε στις Ι. Μητροπόλεις (Ι.Μ.) της Ελληνικής Επικράτειας και σε νεανικές οργανώσεις, με σκοπό: α) τη δημιουργία μιας πρώτης γενικής εικόνας της δράσης, που έχει αναπτυχθεί στο χώρο της Εκκλησίας για την κοινωνική ένταξη των ΑΜΕΑ και β) την καταγραφή των υφιστάμενων προτάσεων, που προκύπτουν από την υπάρχουσα μέχρι τώρα δράση, προκειμένου στη συνέχεια να καταστεί γόνιμη η συζήτηση για τον τρόπο οργάνωσης και προώθησης των μελλοντικών ενεργειών, όπως αυτές υπαγορεύονται από τις σημερινές κοινωνικές απαιτήσεις, σε συνδυασμό με την υπάρχουσα εμπειρία και επί τη βάσει πάντοτε της χριστιανικής πίστης και διδασκαλίας.

Πέραν των στοιχείων αυτών παραθέτουμε πληροφορίες και από άλλες πηγές. Για το σύνολο των πηγών προέλευσης των πληροφοριών γίνεται λόγος στις επόμενες παραγράφους (2.1, 2.2 και κυρίως 2.3).

1. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ <![endif]>

* ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ.
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

· Ερευνητικό πρόβλημα

· Ερευνητική πορεία, ερευνητικό πεδίο και τρόπος παρουσίασης των δεδομένων

· Χαρακτηριστικά και πλήθος των πηγών προέλευσης των πληροφοριών

1.1 Ερευνητικο προβλημα

Όπως σημειώσαμε στην εισαγωγή, η όλη ερευνητική προσπάθεια, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος ?θρησκευτική αγωγή και κοινωνική ένταξη των ΑΜΕΑ?, έχει ως αφετηρία την ύπαρξη του σύνθετου παιδαγωγικού προβλήματος της κοινωνικής ένταξης των ΑΜΕΑ. [17] Η αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού απαιτεί, λόγω της ιδιαιτερότητάς του, τη συνεργασία όλων των παραγόντων και των μέσων της
αγωγής (Οικογένειας, Σχολείου, Εκκλησίας, Κοινωνίας,

Πολιτείας και εθισμού, παραδείγματος, διδασκαλίας αντίστοιχα) [18] . Η απαιτούμενη συνεργασία θα πρέπει να εκδηλώνεται προς δύο κατευθύνσεις: πρώτον, προς την κατεύθυνση των ιδίων των ΑΜΕΑ, μέσω της κατάλληλης προετοιμασίας τους για την επί ίσοις όροις?αναλογική? συμμετοχή τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι [19] και δεύτερον, προς την κατεύθυνση των λοιπών μελών της κοινωνίας μας, προκειμένου να εξελιχθεί η προσπάθεια ?μεταλλαγής? της κοινωνικής στάσης από αρνητική ή ουδέτερη σε σταθερά θετική και ενεργό στάση [20] . Κατά συνέπεια, ο ρόλος που μπορεί να παίζει το ΑΜΕΑ στο κοινωνικό σύστημα δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεσή του, αλλά και υπόθεση της ομάδας, η οποία θα πρέπει να το αποδεχτεί ως ?κανονικό? μέλος της [21] . Σε μια τέτοια γενική προσπάθεια ο ρόλος της θρησκευτικής αγωγής γενικότερα και της Εκκλησίας ειδικότερα είναι ιδιαίτερα χρήσιμος. Όμως κάθε ενέργεια, προς την κατεύθυνση αυτή, δεν μπορεί παρά να ξεκινά από το σημείο, στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα και, λαμβάνοντας υπόψη τα υφιστάμενα προβλήματα, τις προτάσεις και τις δυνατότητες, να προχωρεί στη μελέτη και την εφαρμογή των κατάλληλων αλλά και εφικτών λύσεων.

Για το λόγο αυτό τα θέματα, τα οποία εξετάζονται στην ερευνητική αυτή φάση, είναι κυρίως: α) κριτική περιγραφή της υπάρχουσας κατάστασης στο πλαίσιο της δράσης των Ι.Μ. και β) προτάσεις, που διατυπώνονται εκ μέρους τους, αλλά και από άλλους, για τη δυνατότητα νέων δραστηριοτήτων. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν, όπως πιστεύουμε, σημαντική συμβολή στη συστηματοποίηση του σχετικού προβληματισμού για την ανάπτυξη, ενδεχομένως, νέας ή συμπληρωματικής δράσης. Η όλη προσπάθεια δεν αποβλέπει στην απογραφή των ΑΜΕΑ, που καλύπτει η Εκκλησία, κατά κατηγορία, φύλο, ηλικία, ή άλλα χαρακτηριστικά (ποσοτικά, κατηγορικά, ποιοτικά) και την εν συνεχεία συγκριτική θεώρηση των δεδομένων με αντίστοιχα πραγματικά μεγέθη ή άλλες ανάλογες δραστηριότητες. Αποσκοπεί αρχικά στην ανίχνευση των αλλαγών, οι οποίες, όπως πιστεύουμε, έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται στο γενικότερο χριστιανικό κλίμα, ξεκινώντας από το ?μικροκλίμα? της κάθε Ι.Μ., που μάλιστα μπορεί και να μην είναι ευρύτερα γνωστό, ακόμη και μεταξύ των Ι.Μ., δεδομένου ότι η ορθόδοξη χριστιανική Εκκλησία δεν διαφημίζει ή έστω δεν προβάλλει το έργο της και, σε κάθε περίπτωση, δεν προσηλυτίζει.

Οι αλλαγές αυτές αναζητούνται, από πλευράς μας, πάντοτε προς την κατεύθυνση της παροχής βοήθειας για αυτοδυναμία του προσώπου που έχει ειδικές ανάγκες, προκειμένου να τις αντιμετωπίζει με, όσο το δυνατόν, μικρότερη άμεση στήριξη εκ μέρους των άλλων προσώπων ή φορέων κοινωνικού χαρακτήρα. Με άλλα λόγια επιζητείται ο περιορισμός της εξάρτησης από άλλα πρόσωπα ή φορείς παροχής βοήθειας. Θα πρέπει να τονιστεί εξαρχής ότι δεν είμαστε κατά της φιλανθρωπίας ή του φιλάνθρωπου πνεύματος, το οποίο, όπως πιστεύουμε, δεν θα πάψει ποτέ να είναι δείγμα ή εκδήλωση της χριστιανικής συμπεριφοράς, αλλά είμαστε υπέρ του θείου δώρου της αυτονομίας, που επιτρέπει μεν στη μία πλευρά την ελευθερία αποφάσεων, υποχρεώνει όμως και την άλλη σε αποδοχή των ευθυνών της, όπου η αυτονομία των άλλων εμποδίζεται.

Σε ό,τι αφορά στον δεύτερο στόχο της ερευνητικής αυτής φάσης, δηλαδή στην αναζήτηση των υφιστάμενων προτάσεων, θεωρήσαμε ότι ήταν χρήσιμο να αναζητηθούν, πέραν από τις προτάσεις των Ι.Μ., και οι απόψεις και οι προτάσεις: α) χριστιανικών νεανικών οργανώσεων, αφού αύριο απ? αυτές, κυρίως, θα προέρχεται ένα μεγάλο μέρος των λειτουργών-υπηρετών της Εκκλησίας, καθώς και β) άλλων φορέων και προσώπων, έστω και αν αυτοί δεν αποτελούν, σε όλες τις περιπτώσεις, (όπως π.χ. η περίπτωση των Νεανικών Οργανώσεων), επαρκείς, από πλευράς ποσοτικής, πηγές. Με βάση το σκεπτικό αυτό, ως προς την προβληματική του υπό εξέταση ζητήματος, σχηματίζεται, ερευνητικά, και η αναζητούμενη εικόνα του ?σήμερα? και του ?αύριο? της σχετικής χριστιανικής δράσης.

1.2 Ερευνητικη πορεια, ερευνητικο πεδιο και τροποσ παρουσιασησ των δεδομενων

Όπως σημειώσαμε προηγουμένως, τα στοιχεία που συγκεντρώσαμε για την πραγμάτωση του ερευνητικού στόχου προέρχονται, κυρίως, από τις Ι.Μ. της Ελληνικής Επικράτειας και, δευτερευόντως, από άλλες πηγές του ευρύτερου χριστιανικού χώρου, οι οποίες όμως έχουν εκδηλωμένο ενδιαφέρον για τα ΑΜΕΑ. Πρόκειται για νεανικές οργανώσεις-ενώσεις (Ν.Ο.), για εκπαιδευτικούς, κληρικούς, φοιτητές, τα ίδια τα ΑΜΕΑ κ.ά. Το ερωτηματολόγιο, που χρησιμοποιήσαμε (βλ. παράρτημα ΙΙ) για το σκοπό αυτό, εστάλη τον Ιούνιο 1995 στους παραλήπτες με συστημένη επιστολή (βλ. παράρτημα Ι), αποδεικτικό παραλαβής του συστημένου αντικειμένου και έτοιμο απαντητικό φάκελλο, προκειμένου να διασφαλιστεί η βεβαία παραλαβή και επιστροφή του. Για τις περιπτώσεις εκείνες που δεν επιστράφηκαν από τις υπηρεσίες των Ελληνικών Ταχυδρομείων οι αποδείξεις παραλαβής του ερωτηματολογίου (16 Ι.Μ. και 7 Ν.Ο.) έγινε τηλεφωνική επαλήθευση της παραλαβής του. Σημειώνεται ότι στο ερωτηματολόγιο περιλαμβάνονταν και πληροφορίες για τον τρόπο επικοινωνίας με τον αποστολέα σε περίπτωση που υπήρχε ανάγκη παροχής διευκρινίσεων. Μετά την παρέλευση ικανού χρόνου εστάλη υπομνηστική επιστολή, όπου καθυστερούσε η απάντηση, καθώς και νέο αντίτυπο του ερωτηματολογίου, για τις περιπτώσεις που υποστηρίχτηκε ότι δεν είχε παραληφθεί η αρχική επιστολή. Παρ?όλα αυτά, τελικά, το ποσοστό των απαντηθέντων ερωτηματολογίων δεν υπήρξε ικανοποιητικό. Η επισήμανση αυτή δεν αποτελεί κριτική για το εύρος της δράσης που έχει αναληφθεί, εκ μέρους των Ι.Μ. και των Ν.Ο., αλλά προβολή της αναγκαιότητας για: α) αναζήτηση προτάσεων, β) διερευνητική εφαρμογή νέων ή και παλαιών λύσεων-μέτρων για την κοινωνική ένταξη των ΑΜΕΑ και γ) διεύρυνση και ανάπτυξη της σχετικής δράσης.

Κατά συνέπεια, τα ερευνητικά δεδομένα, που έχουν συλλεγεί (δεν περιλαμβάνεται σ?αυτά και το περιεχόμενο απλών απαντητικών επιστολών εκ μέρους των ιδίων των μητροπολιτών, που σε μερικές περιπτώσεις ήταν ιδιόχειρες), παρόλο ότι αντιπροσωπεύουν ένα μέρος των Ι.Μ., συγκεκριμένα το 29,3% (βλ. πίνακα 1), δεν παύουν να έχουν σημαντική αξία, αφού περιγράφουν και προβάλλουν τις λίγες, έστω, αυτές προτάσεις.

Πίν . Αριθμός των Ι.Μ. και των Ν.Ο. που ρωτήθηκαν και αντίστοιχος αριθμός απαντήσεων

	Ι.Μ.		Ν.Ο.
Ερωτηθέντες και απαντήσαντες	αρ.	%	αρ.	%
Ερωτήθηκαν Ερωτηματολόγια που επιςτράφηκαν: · Ως αζήτητα · Λόγω κατάργησης	93 --- 1	100,00 --- 1,07	31 3 ---	100,00 9,70 ---
Ερωτήθηκαν (τελικά) Απάντησαν	92 27	100,00 29,35	28 4	100,00 14,28
Από τους απαντήσαντες: · Απάντησαν στο ερωτηματολόγιο · Απάντησαν χωρίς να συμπλη ρώσουν το ερωτηματολόγιο	23 4	85,19 14,81	4 ---	100,00 ---
Χρηςιμοποιούμενες απαντήσεις επί 92 και 28 περιπτώσεων αντίστοιχα	23	25,00	4	14,28

Το σύνολο των ερευνητικών δεδομένων παρουσιάζεται είτε υπό τη μορφή συνοπτικής περιγραφής, είτε υπό τη μορφή πινάκων που σχολιάζονται κατά περίπτωση. Σημειώνεται ότι, όπου το άθροισμα των ποσοστιαίων κατανομών, που παρουσιάζονται στους πινάκες, υπερβαίνει το 100%, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα επί μέρους χαρακτηριστικά των μεταβλητών, στα οποία αναφέρονται τα ποσοστά, δεν συναντώνται μόνο αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό με άλλα χαρακτηριστικά. π .χ. στην περίπτωση της κατηγορικής μεταβλητής για την ιδιότητα των προσώπων που παρέχουν ψυχολογική και πνευματική στήριξη (βλ. πίνακα 10.2), παρέχεται από κληρικούς σε 17 από τις 23 Ι.Μ., δηλαδή στο 74% των Ι.Μ. Το γεγονός αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι άλλες κατηγορίες προσώπων εμφανίζονται μόνο στις υπόλοιπες 6 περιπτώσεις (ποσοστό 26%). Πράγματι, σε 18 από τις 23 Ι.Μ. (ποσοστό 78%) η πνευματική στήριξη βλέπομε να παρέχεται και από λαϊκούς, δηλαδή οι λαϊκοί μπορεί να συνεργάζονται είτε με τους κληρικούς, είτε με άλλα πρόσωπα, είτε να την παρέχουν και μόνοι τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχομε υπέρβαση του 100%, διότι στην περίπτωση αυτή τα ποσοστά 74% και 78% δεν αθροίζονται. Στην όλη παρουσίαση των αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται και οι απόψεις των Ν.Ο., παρόλο ότι οι απαντήσεις τους ήταν ελάχιστες (απάντησε το 14,3%, βλ. πίνακα 1), διότι η κάθε άποψη των σημερινών νέων, των αυριανών ηγετών της κοινωνίας δεν πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους. Ο λόγος της μικρής συγκομιδής απαντήσεων από τις Ι.Μ. και κυρίως από τις Ν.Ο. δεν θα πρέπει να αποδοθεί σε ανεπαρκή προσπάθεια ή έλλειψη διάθεσης και των δύο πλευρών, ερευνητού και ερωτηθέντων αντίστοιχα. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στις Ν.Ο., οι λόγοι θα πρέπει να αναζητηθούν στην έλλειψη οργανωμένης λειτουργικής δομής των Ν.Ο., η οποία, όπως πιστεύουμε, δεν επέτρεψε την κανονική συνεργασία μας.

΄Οπως και αν έχει το πράγμα, αναγνωρίζουμε ότι όλοι, Ι.Μ. και Ν.Ο., είχαν τη διάθεση και την επιθυμία να συμβάλλουν στην προσπάθεια μας, λόγοι όμως αντικειμενικοί, δηλαδή ανεξάρτητοι της θελήσεώς τους, δεν συνηγόρησαν προς τον σκοπό αυτό. Προς όλους ανεξαιρέτως εκφράζουμε τις θερμές μας ευχαριστίες.

Τέλος σημειώνουμε ότι οι πληροφορίες, οι προτάσεις και οι παρατηρήσεις που προέρχονται από τις υπόλοιπες πηγές, καθώς και η ιδιότητα των προσώπων που συναποτελούν τις πηγές αυτές, συνελέγησαν μέσω πληροφοριακού εντύπου (βλ. παράρτημα ΙΙΙ) στην ημερίδα της 9ης Μαϊου 1994 (1η εκδήλωση του προγράμματος), το οποίο συμπλήρωσαν τα πρόσωπα που έλαβαν μέρος σ?αυτή. Τα πρόσωπα αυτά, ομοίως, ευχαριστούμε ιδιαιτέρως.

1.3 Χαρακτηριστικα και πληθοσ των πηγων προελευσησ των πληροφοριων

Όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη παράγραφο (2.2.), στις πηγές άντλησης των πληροφοριών μας περιλαμβάνονται, κατά κύριο λόγο, οι Ι.Μ. της Ελλάδος, δευτερευόντως οι Ν.Ο. και, συμπληρωματικώς, τα πρόσωπα που παραβρέθηκαν στην ημερίδα της 9ης Μαϊου 1994. Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία, που απεικονίζονται στον πίνακα 1, το ερωτηματολόγιο εστάλη σε: α) 93 Ι.Μ. (βλ. σχετ.: ?Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος?, εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1995) και β) σε 31 ανεξάρτητες οργανώσεις (ενώσεις, συλλόγους, συνδέσμους, κινήσεις, κέντρα, νεολαίες), κυρίως νεανικές, σύμφωνα με προτάσεις των φοιτητών που επιμελήθηκαν της αποστολής του ερωτηματολογίου ή των συνεργατών που μετείχαν στην ερευνητική ομάδα κατά την έναρξη (α΄ φάση) του προγράμματος (βλ. εισήγησή μας στην ημερίδα της 9ης ΜαΪου ?94).

Αναλυτικότερα, σε ό, τι αφορά στις απαντήσεις των Ι.Μ. και των Ν.Ο., όπως προκύπτει από τον πίνακα 1, οι πληροφορίες και οι προτάσεις που ακολουθούν αντιστοιχούν στο 25% των Ι.Μ. και, όπου αναφερόμαστε και στις Ν.Ο., στο 14% αυτών που ρωτήθηκαν. Όπου προστίθενται και άλλες απόψεις, αυτές προέρχονται από το 41% αυτών που μετείχαν στην ημερίδα της 9ης Μαϊου 1994, οι οποίοι και αποτελούν υποομάδες με διαφορετική ιδιότητα κάθε μία. Οι σχετικές πληροφορίες, από την τελευταία κατηγορία ερωτηθέντων, συγκεντρώθηκαν μέσω εντύπου (βλ. παράρτημα ΙΙΙ), το οποίο δόθηκε στο τέλος της υπόψη ημερίδας στους μετέχοντες σ?αυτή. Το έντυπο αυτό το συμπλήρωσαν 53 πρόσωπα (26 γυναίκες και 27 άνδρες), από τα 130 (65 γυναίκες και 65 άνδρες) που έλαβαν μέρος στην ημερίδα, δηλαδή από το 41% του συνόλου των προσώπων αυτών. Η κατανομή, ως προς την ιδιότητα, των προσώπων που συμπλήρωσαν το σχετικό έντυπο απεικονίζεται στον πίνακα 2. Από τον πίνακα αυτόν προκύπτει ότι το 38%, απ' αυτούς

Πίν

Κατανομή ως προς την ιδιότητα των προσώπων που έλαβαν μέρος στην ημερίδα της 9ης Μαϊου ?94 και αντίστοιχοι αριθμοί αυτών που συμπλήρωσαν το πληροφοριακό έντυπο που είχε δοθεί.

α/α	Ιδιότητα	Έλαβαν μέρος στην ημερίδα		σ υμπλήρωσαν το έντυπο
		αρ.	%	αρ.	%
1.	Κληρικοί (μητροπολίτες, αρχιμανδρίτες, ιερείς)	6	4,6	2	3,8
2.	Πανεπιστημιακοί (μέλη ΔΕΠ)	21	16,1	5	9,4
3.	Εκπαιδευτικοί	33	25,5	11	20,7
4.	Εκπαιδευτικοί σε ειδικά σχολεία ή άλλες εκπαιδευτικές μονάδες	9	6,9	4	7,5
5.	Φοιτητές	19	14,6	11	20,7
6.	Σχολικοί σύμβουλοι	2	1,5	1	1,9
7.	Κοινωνικοί λειτουργοί	6	4,6	3	5,7
8.	Δημόσιοι υπάλληλοι	6	4,6	2	3,7
9.	Δημόσιοι υπάλληλοι σε υπηρεσίες για ΑΜΕΑ	4	3,1	3	5,7
10.	Ελεύθεροι επαγγελματίες	2	1,5	---	---

11.	Συνταξιούχοι	4	3,1	3	5,7
12.	Οικιακά	5	3,9	---	---
13.	ΑΜΕΑ	3	2,3	1	1,9
14.	Γονείς ΑΜΕΑ	3	2,3	3	5,7
15.	Εκπρόσωποι ΑΜΕΑ	5	3,9	3	5,7
16.	Μη δηλώσαντες	2	1,5	1	1,9
	Σύνολο	130	100	53	100

που απάντησαν, είναι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων, το 21% φοιτητές, το 13% ΑΜΕΑ, εκπρόσωποι συλλόγων ΑΜΕΑ και γονείς ΑΜΕΑ, το 6% κοινωνικοί λειτουργοί, το 4% κληρικοί και το υπόλοιπο 7% πρόσωπα ασχολούμενα με τα οικιακά, συνταξιούχοι και μη δηλώσαντες ιδιότητα.

Έπειτα απ?αυτά, οι πηγές πληροφόρησης, που συνδέονται με το υπό διερεύνηση γενικότερο θέμα της κοινωνικής ένταξης των ΑΜΕΑ στο πλαίσιο της δράσης της Εκκλησίας, καλύπτουν ένα ευρύ κύκλο φορέων και προσώπων. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι πηγές, εκτός από εκείνες που εκφράζουν τον επίσημο χώρο της Εκκλησίας (Ι.Μ.), αποτελούν αντιπροσωπευτικό δειγματικό χώρο. ?λλωστε, ούτε το ερωτηματολόγιο ήταν κοινό, ούτε ο βασικός ερευνητικός στόχος αυτής της φάσης ήταν ο εκτός της επίσημης Εκκλησίας χώρος.

Με τα δεδομένα αυτά η ποσοτική εκπροσώπηση της κύριας, αλλά και των δευτερευουσών πηγών, άντλησης των πληροφοριών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εκφράζει την πλειοψηφία αυτών που ρωτήθηκαν. Όμως ο στόχος της έρευνάς μας δεν επικεντρώνεται στο τι λένε οι περισσότεροι, αλλά στο τι γίνεται και στο τι προτείνεται από πλευράς εκείνων που έχουν και επιθυμούν να κάνουν συγκεκριμένες προτάσεις. Κατά συνέπεια, η ποσοτική διάσταση των ερευνητικών δεδομένων, δεν δημιουργεί πρόβλημα αξιοπιστίας των συμπερασμάτων, διότι το ζητούμενο είναι κυρίως η αναζήτηση προτάσεων. Προτάσεις δε, ισχυρές και αξιόπιστες, μπορούν να υποβάλλουν, κατ?αρχάς, αυτοί που έχουν αντιμετωπίσει και στην πράξη, έστω και σε περιορισμένη κλίμακα, την οποιαδήποτε θεωρητική σύλληψη. Με το σκεπτικό αυτό προχωρούμε στην παρουσίαση και τον σχολιασμό των ερευνητικών αποτελεσμάτων, στα οποία έχομε περιλάβει και το γενικότερο έργο της ?διακονίας? της Εκκλησίας, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στα ?Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος?.

1. Βλ: α) ?ρθρ. 2 της απόφασης του Συμβουλίου 88/231/ΕΟΚ της 18ης Απριλίου 1988 ?για τη θέσπιση δεύτερου κοινοτικού προγράμματος δράσης υπέρ των μειονεκτούντων ατόμων (HELIOS), Ε.Ε. L 104/38/23.4.88.
β) α ντίστοιχη απόφαση 93/136/ΕΟΚ της 25ης Φεβρουαρίου 1993 για το τρίτο πρόγραμμα υπέρ των ΑΜΕΑ: HELIOS II, 1993-96.
γ) HELIOS II, ?Ευρωπαϊκός Οδηγός Ορθής Πρακτικής. Παροχή ίσων ευκαιριών στα ?τομα με ειδικές ανάγκες?, της Υπηρεσίας Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο 1996, σελ. 12 (ο ?Οδηγός? κυκλοφορεί στις 11 επίσημες γλώσσες της Ε.Ε.).
2. Βλ. απόφαση του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1974 ?περί καταρτίσεως του πρώτου προγράμματος κοινοτικής δράσεως για την επαγγελματική επαναπροσαρμογή των μειονεκτούντων ατόμων?, Ε.Ε. 1974, Α 80/30.
3. Βλ. σχετ.: Πρωτοβουλία ?HORIZON?. Ανακοίνωση (90/C), Ε.Ε. αριθ. C327/9/29.12.90.
4. Βλ.: α) Α. Αμηρά, ?Χρονίως πάσχοντες και κοινωνικός αποκλεισμός?, στο ?Διαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα?, τόμ. Β΄, Αθήνα 1996, σελ. 66.
β) Γ. Κρουσταλάκης, ?Παιδιά με ιδιαίτερες ανάγκες?, έκδ. του ιδίου, Αθήνα, σελ. 14. Στη μελέτη αυτή αναφέρονται (σελ. 13-15) και άλλες κατηγορίες ΑΜΕΑ.
5. Βλ.: ?Ευρωπαϊκό Οδηγό Ορθής Πρακτικής?, ό.π., σελ. 78.
Για το ποια, τελικά, πρόσωπα χαρακτηρίζονται ως ΑΜΕΑ, στο πλαίσιο της υπέρ αυτών δράσης της Ε.Ε., μπορούμε να χρησιμοποιούμε ως κριτήριο και τις εγκριτικές αποφάσεις χρηματοδότησης προγραμμάτων, με τα οποία επιδιώκεται η επαγγελματική κατάρτιση των ΑΜΕΑ, η σχολική και κοινωνική ένταξή τους και γενικότερα η επίτευξη ανάλογων στόχων. Μια σημαντική προσπάθεια ταξινόμησης των μειονεξιών, με σκοπό την αξιολόγηση της εργασιακής ικανότητας, αποτελεί η έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης: L? utilisation de la classification internationale des handicaps: deficiences, incapacites et desavantages dans l?evaluation des aptitudes professionnelles des personnes handicapees?, partie I ?Presentation generale?, partie II ?Les methodes d?evaluation et le catalogue des caracteristiques de travail?, εκδόσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, Strasbourg 1993.
6. α) Στο ψήφισμα της 31ης Μαϊου του 1990 σημειώνεται σχετικά: ? Για να προωθηθεί η ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στους διαφόρους τομείς της κανονικής εκπαίδευσης και για να βοηθηθούν τα άτομα αυτά να γίνουν αυτόνομα και ανεξάρτητα, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ όλων των οργανισμών που ασχολούνται με τα μειονεκτούντα παιδιά και τους νέους είτε οι οργανισμοί αυτοί παρέχουν σχολική ή επαγγελματική εκπαίδευση, [είτε] ψυχαγωγία, υγειονομική περίθαλψη (συμπεριλαμβανομένης της ψυχολογικής και παραϊατρικής) ή κοινωνικές υπηρεσίες?. (Ε.Ε. C162/2/3.7.90).
β) Επίσης στον ?Ευρωπαϊκό Οδηγό Ορθής Πρακτικής? τονίζεται ότι: ? Κάθε πολιτική για τα άτομα με ειδικές ανάγκες πρέπει να διαπνέεται από μια βασική αρχή το δικαίωμα πλήρους ένταξής τους στο καθημερινό κοινωνικό γίγνεσθαι και το δικαίωμα πλήρους πρόσβασης στο εκπαιδευτικό σύστημα. Σ? αυτά πρέπει να συμπεριλαμβάνονται ίσα δικαιώματα κατοικίας, δίκαιας αμοιβής, πλήρους πρόσβασης σε όλες τις υπηρεσίες, καθώς και το δικαίωμα να ορίζουν τη ζωή τους? όπως επιθυμούν. Πρέπει να παρέχεται στα άτομα με ειδικές ανάγκες η δυνατότητα να μοιράζονται τις ευθύνες, που συνεπάγεται το δικαίωμα ένταξης στο καθημερινό κοινωνικό γίγνεσθαι?. (ό.π. σελ. 16 και αναλυτικότερα σελ. 21-23).
7. Βλ. σχετ.:α) Χ. Νόβα - Καλτσούνη, ?Κοινωνικοποίηση. Η γένεση του κοινωνικού υποκειμένου?, εκδ. Guten­berg, Αθήνα 1996, σελ . 13-16.
β) Δ. Τσαούσης, ?Η κονωνία μας. Οργάνωση, Λειτουργία, Δυναμική?, εκδ. Gutenberg , Αθήνα 1997, σελ. 27 και 206.
γ) Για μια πρώτη ενημέρωση βλ. σχετ. A. Bandura, ?Κοινωνικοποίηση?, λήμμα στην Παιδαγωγική και Ψυχολογική ΕγκυκλοπαίδειαΛεξικό , τόμος 5, εκδ. ?Ελληνικά Γράμματα?, σελ. 2712-2714.
8. Βλ. σχετ.: Σκ. Παπαϊωάννου, ?Επαγγελματική εκπαίδευση και προσανατολισμός. Αναφορά σε άτομα με ειδικές ανάγκες?, εκδ. ?Γρηγόρη?, Αθήνα 1990, σελ. 60-68, 115-122.
9. Βλ. σχετ.: α) Σκ. Παπαϊωάννου, ό.π. σελ. 17.
β) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 20ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, Ε.Ε.
C 12/13.1.1997: Κατευθυντήριες γραμμές, παράγρ. 3.β, σελ. 24.
10. Πρβλ.: Λ. Δελλασούδας, ?Η ειδική επαγγελματική κατάρτιση?, σειρά αυτοτελών δημοσιευμάτων περιοδικού ?Παρουσία? , Αθήνα 1992, σελ. 30-31.
11. Βλ. σχετ.: Λ. Δελλασούδας, ?Κοινοτική κοινωνική πολιτική και ειδική επαγγελματική κατάρτιση?, εκδ. Πανεπιστημίου ΑΘηνών: Βιβλιοθήκη Σ. Σαριπόλου, Αθήνα 1991. σελ. 137.
12. Βλ. σχετ.: A. Dobbins και T. J. de la Mare, ? Η μέτρηση της ακαδημαϊκής προόδου των μαθητών με ειδικές ανάγκες που φοιτούν σε γενικά σχολεία: ένα δύσκολο πρόβλημα?. ?ρθρο στο ?Συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς?, επιμ. Ε. Τάφα, εκδ. ?Ελληνικά Γράμματα?, Αθήνα 1997, σελ. 168-169.
13. Βλ. σχετ.: Σ. - Γ. Σούλης, ?Τα παιδιά με βαριά νοητική καθυστέρηση και ο κόσμος τους. ; ?τομα με πολλαπλές αναπηρίες?, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1997, σελ. 201.
14. Βλ. σχετ.: Π. Ρούσος, ?Ψυχοκοινωνικά προβλήματα και σύγχρονοι νέοι: Η εκκλησιαστική εμπειρία?. Στα Πρακτικά του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Εταιρείας Παιδαγωγικών Επιστημών Κομοτηνής: ?Ψυχοκοινωνικά προβλήματα? , εκδ. ?Γραφίστας?, Κομοτηνή 1997, σελ. 38-39 και 41.
15. Βλ. σχετ.:α) ??ει τις ου θέλει εργάζεσθαι, μηδέ εσθιέτω?, Θεσσ. Β΄ γ΄ 10, ??και εργάζεσθαι ταις ιδίαις χερσίν υμών, καθώς υμίν παρηγγείλαμεν, ίνα περιπατήτε ευσχημόνως προς τους έξω και μηδενός χρείαν έχητε.?, Θεσσ. Α΄ δ΄ 11-12.
β) Π. Μπρατσιώτης, ?Χριστιανισμός και εργασία?, ανάτυπο από το περιοδικό ?Εκκλησία? , Αθήναι 1959.
γ) Δ. Σαβράμης, ?Η περί εργασίας διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου?, Αθήναι 1962.
16. Βλ. σχετ.: Π. Σινόπουλος, ?Εργασία με σχέσεις αλληλεγγύης οικογενειακού τύπου. Η οικογένεια ως μονάδα εργασίας του λαού της Παλαιάς Διαθήκης?, εκδ. Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, Αθήνα 1997, σελ. 72 και 76.
17. Βλ. σχετ. α) ό.π. υποσημείωση 6.
β) ό.π. HELIOS II, ?Ευρωπαϊκός οδηγός ορθής πρακτικής-Παροχή ίσων ευκαιριών στα ?τομα με Ειδικές Ανάγκες?. Στον Οδηγό αυτό, που συντάχθηκε από την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων του προγράμματος ?HELIOS?, περιλαμβάνονται εκτός των άλλων και ?επισκόπηση των Πρότυπων Κανόνων του ΟΗΕ σχετικά με την ισότητα των ευκαιριών για τα ΑΜΕΑ? (σελ. 131-133). Τα θέματα στα οποία αναφέρονται οι ?Πρότυποι Κανόνες? του ΟΗΕ είναι τα εξής: ευαισθητοποίηση, ιατρική φροντίδα, αποκατάσταση, υπηρεσίες στήριξης, πρόσβαση, εκπαίδευση, απασχόληση, σταθερές αποδοχές και κοινωνική ασφάλιση, οικογενειακή ζωή και προσωπική ολοκλήρωση, πολιτιστική καλλιέργεια, ψυχαγωγία και αθλητισμός, θρησκεία, πληροφόρηση και έρευνα, χάραξη πολιτικής και προγραμματισμός, νομοθεσία, οικονομικές πολιτικές, συντονισμός εργασίας, οργανώσεις ΑΜΕΑ, κατάρτιση προσωπικού, εθνική εποπτεία και αξιολόγηση των προγραμμάτων ειδικών αναγκών και της εφαρμογής των Προτύπων Κανόνων, τεχνική και οικονομική συνεργασία, διεθνής συνεργασία.
γ) Λ. Δελλασούδας: (i) ? Κοινοτική εκπαιδευτική πολιτική και προοπτικές για την κοινωνική ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες?, εισήγηση στο σεμινάριο ?Η ελληνική εκπαίδευση στο κοινοτικό πλαίσιο? , εκδ. Ινστιτούτου Παιδαγωγικών Ερευνών του Λυκείου Βάσκα, Αθήνα 1990, σελ. 141-162. (ii) ?Κοινοτική κοινωνική πολιτική και ειδική επαγγελματική κατάρτιση?, ό.π. (iii) ? Η πορεία του επαγγελματικού προσανατολισμού των ΑΜΕΑ. Μια εμπειρία από τον ελβετικό χώρο?, άρθρο στον τιμητικό τόμο ?ΧΑΡΙΣ? (αφιέρωμα στον καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ν. Μελανίτη), Αθήνα 1991, σελ. 343-360. (iv) ? Η ειδική επαγγελματική κατάρτιση?, ό.π.
18. Βλ.: α) Δ. Γεώργας, ?Κοινωνική Ψυχολογία?, τόμ. Α΄, έκδ. Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 1986, σελ. 83, 100, 107.
β) Α. Δανασσής- Αφεντάκης, ?Εισαγωγή στην Παιδαγωγική?, τόμ. Α΄, εκδ. ?Μαυρομμάτη?, Αθήνα 1992, σελ. 237-251.
γ) Γ. Κρουσταλάκης, ? Διαπαιδαγώγηση. Πορεία ζωής?, Αθήνα 1985, σελ. 186.
δ) Ν. Πετρουλάκης, ?Ψυχολογία της προσαρμογής?, εκδ. ?Γρηγόρη?, Αθήνα 1984, σελ. 249-250.
ε) Γιάν. Χαραλαμπόπουλος, ?Ψυχοπαιδαγωγικά άρθρα και μελετήματα?, Αθήνα 1986, σελ. 80, 83-87.
ς) Κ. Χάρης, ?Παράγοντες αγωγής?, Παιδαγωγική και Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια-Λεξικό , εκδ. ?Ελληνικά Γράμματα?, Αθήνα 1989, τόμ. 1, σελ. 73-75.
19. Βλ.: Λ. Δελλασούδας, ό.π. εισήγηση στην ημερίδα ?Εκκλησία και ΑΜΕΑ? .
20. Την μεταλλαγή αυτή αποτυπώνει χαρακτηριστικά και η επιγραμματική έκφραση: ?Από τον Καιάδα στον Αντικαιάδα? που έχει διατυπωθεί από τον καθηγητή της Παιδαγωγικής Ι. Μαρκαντώνη, σύμφωνα με δήλωση του ιδίου.
21. Για τον τρόπο ένταξης και των στάσεων των προσώπων εν γένει, στην κοινωνική ομάδα βλ.: α) Δ. Γεώργας, ?Κοινωνική Ψυχολογία?, τόμος Α΄, σελ. 120-309 & τόμος Β΄ σελ. 9-124. β) Ι. Μαρκαντώνης, ?Ανθρωπαγωγική?, τόμος Α΄, Αθήνα 1990, σελ. 202-205.

Το παγκόσμιο όραμα στην εκκλησιαστική ζωή και δράση

Το παγκόσμιο όραμα στην εκκλησιαστική ζωή και δράση

Αναστασίου, Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας,
Ἱεραποστολή στά ἴχνη τοῦ Χριστοῦ,Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα, 2007, σελ. 292-302.

 

Ενώ όμως το παγκόσμιο όραμα δεσπόζει τόσο έντονα στη διδασκαλία και την λατρεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, δεν έχει αντίστοιχη στην καθημερινή πνευματικότητά της. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς στην αυτοκριτική μας, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι στα άμεσα εκκλησιαστικά ορθόδοξα ενδιαφέροντα κυριαρχούν συνήθως τα εθνικά ζητήματα των επιμέρους αυτοκεφάλων Εκκλησιών και το παγκόσμιο όραμα της διακηρύξεως του Ευαγγελίου παραμένει θαμπό και άτονο. Οι ιστορικοί λόγοι που μας οδήγησαν σ' αυτό υπήρξαν ασφαλώς σημαντικοί, αλλά δεν θα αναφερθούμε τώρα σε αυτούς. Η σημερινή πάντως πραγματικότητα μας επιβάλλει να επανεκτιμήσουμε αυτό που ήδη μας αποκαλύπτει η ορθόδοξη θεολογία που αποτελεί σταθερό πλαίσιο της ορθόδοξης λατρείας.

1. Διεθνοποίηση - Νέα παγκόσμια προβληματική. Η παλαιότερη γενιά έζησε τόσο τον «θερμό πόλεμο» (1940-45), όσο και τον «ψυχρό πόλεμο» με τον ανταγωνισμό των δύο υπερδυνάμεων. Με την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού έληξε και ο δεύτερος και δημιουργήθηκαν στην ανθρωπότητα μεγάλες προσδοκίες για μια νέα περίοδο ειρήνης στον κόσμο. Αλλά δυστυχώς, αντί της «Νέας Τάξεως» που περιμέναμε, βρισκόμαστε μπροστά σε μία «Νέα Αταξία» με σωρεία νέων προβλημάτων να κυριαρχούν στην ανθρωπότητα και πολλές φορές να δημιουργούν χάος. Με νέες εστίες πολέμου σε διάφορες περιοχές του πλανήτη μας, με μετακινήσεις μεγάλων πληθυσμών, με νέες εξαπλώσεις των πυρηνικών όπλων, με νεοπαγή καθεστώτα που χρειάζονται καθοδήγηση και συμπαράσταση στη διαδικασία του εκδημοκρατισμού τους. Παράλληλα το χάσμα «Βορρά-Νότου» μεταξύ πλουσίων και φτωχών εντείνεται, ενώ η τρομοκρατία, η εξάπλωση χρήσεως ναρκωτικών, η καταστροφή του περιβάλλοντος συνιστούν νέες απειλές για την ανθρωπότητα. Το βασικό όμως χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι ότι τα προβλήματα αυτά έχουν γίνει πανανθρώπινα.

2. Συνεχώς και ποικιλοτρόπως επισημαίνεται σήμερα ότι προσχωρούμε προς μια παγκόσμια κοινότητα. Η επιστήμη, η τεχνική, τα μέσα ενημερώσεως, η τέχνη, το εμπόριο, η οικονομία κινούνται στις ημέρες μας σε παγκόσμια πλαίσια και διαμορφώνουν ένα νέο, οικονομικό πολιτισμό. Καθοριστικό επίσης ρόλο παίζουν στη διεθνή σκηνή οι 2.000 πολυεθνικές και τα διεθνή δίκτυα ενημερώσεως. Οι αλληλεπιδράσεις εθνικών παραδόσεων και τοπικών πολιτισμών, που δεν έλειψαν βέβαια στο παρελθόν σήμερα είναι πιο έντονες. Νέα προβλήματα έχουν αναφανεί, που από την πρώτη στιγμή έχουν οικουμενικές διαστάσεις, όπως το οικολογικό ζήτημα με τις πολλές, άμεσης κρισιμότητος, πλευρές του, τα θέματα που τίθενται από την αναπτυσσόμενη βιοηθική και την ευγονική. Οι συνθήκες που διαμορφώνονται από την εισβολή των ποικίλων προϊόντων και εφαρμογών των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου στην κοινωνική και ιδιωτική μας ζωή, τείνουν να αλλοιώσουν όχι μόνο τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και αυτήν την φύση της ανθρώπινης ζωής.

Συγχρόνως και τα παλαιότερα προβλήματα, όπως η κοινωνική εκμετάλλευση, η κοινωνική αδικία, η εγκληματικότητα, παίρνουν νέες μορφές και διαστάσεις σε πολυεθνικά και διαπολιτιστικά επίπεδα. Η παγκοσμιοποίηση αυτή των προβλημάτων απαιτεί νέα προσέγγιση τους από τις εθνικές ηγεσίες, όσο και από την «κοινή γνώμη», που κατά κανόνα δεν έχουν συνειδητοποιήσει το πολυδιάστατο μέγεθός τους και παραμένουν απορροφημένοι από τα «δικά τους» εσωτερικά προβλήματα στην αντιμετώπισή τους απαιτούν πλέον ολική προσέγγιση. Αποτελούν νέες προσκλήσεις για τη θεολογία και την εκκλησιαστική συνείδηση και δράση. Συνιστούν τον νέο, παγκόσμιο, πολύμορφο πολιτισμό, μέσα στον οποίο καλούμεθα να κηρύξουμε το χριστιανικό μήνυμα, πολιτισμό τον οποίο το Ευαγγέλιο πρέπει να προσανατολίσει και να μεταμορφώσει.

Στις καινούργιες παγκόσμιες συνθήκες, οι πιστοί δεν αιφνιδιαζόμαστε. Ήδη η διδασκαλία και η λατρεία της Εκκλησίας μας έχουν ανοίξει οπτικό πεδίο και την εμβέλεια της καρδιάς της οικουμένης. Οι νέες μάλιστα δυνατότητες, να αντιμετωπίζουμε από κοινού τα παγκόσμια αυτά ζητήματα μαζί με ανθρώπους από άλλους πολιτισμούς, βασισμένους σε άλλες θρησκευτικές πεποιθήσεις, μας δίνει την ευκαιρία μιας νέας μαρτυρίας του Ευαγγελίου, σε νέες συνθήκες, με νέους τρόπους, διεισδύοντας σε περιβάλλοντα και επηρεάζοντας νοοτροπίες που μέχρι τώρα ήταν κλειστές στον Χριστιανισμό. Διότι το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού δεν αναγγέλλεται μόνο με τους κλασικούς «διδακτικούς», κηρυκτικούς τρόπους, αλλά και ως πρόταση των αρχών του, της λογικής του θείου Λόγου στην αντιμετώπιση των νέων προβλημάτων, με την μεταφορά του περιεχομένου του ως προσωπικού βιώματος από εκείνους που το έχουν ολόψυχα δεχτεί και ζουν εν Χριστώ. Εδώ όμως προβάλλει έντονα η ανάγκη δημιουργίας νέων κωδίκων επικοινωνίας με το παγκόσμιο περιβάλλον και το χρέος κλήρου και λαού να σκεπτόμαστε και να ενεργούμε μέσα από μια προοπτική «καθολική» και εσχατολογική .

2. Προς νέους κώδικες επικοινωνίας. Στη διαδικασία της μεταφοράς του Ευαγγελίου στη σύγχρονη οικουμένη θα πρέπει προσεκτικά να μελετηθεί η σχέση και ο συντονισμός πομπού- δέκτη και ακόμη η σχέση μηνύματος και κώδικα μεταφοράς του και αποδοχής του. Κάθε πολιτισμός έχει τους δικούς του τρόπους και «κώδικες επικοινωνίας», που βασίζονται και καθορίζονται κυρίως από τους δέκτες, τις συνθήκες ζωής, τις δομές σκέψεως, τους νέους προβληματισμούς της κάθε κοινωνίας, στην περίπτωσή μας της νέας διαμορφούμενης παγκόσμιας κοινότητας. Αυτοί οι κώδικες επικοινωνίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανοίγματα ή απειλές, αλλά ως μια νέα γλώσσα μεταφοράς των αιωνίων μηνυμάτων του Ευαγγελίου.

Για την ορθή αντιμετώπιση του θέματος αυτού θα χρειασθεί να συνειδητοποιήσουμε εντονότερα ότι το κέντρο του μηνύματός μας είναι « Ὁ ὤν καί ὁ ἦν καί ἐρχόμενος, ὁ παντοκράτωρ» (Αποκ. 1, 8). Σε πολλές περιπτώσεις, ο ορθόδοξος προσανατολισμός μας στη μεταφορά του ευαγγελικού μηνύματος στρέφεται στο παρελθόν, στην περιγραφή των θαυμάτων που έχει επιτελέσει ο Θεός χάριν της ανθρωπότητος . Αλλά παράλληλα μ' αυτή την πλευρά, το Ευαγγέλιο αναφέρεται πάντοτε στο εκάστοτε σήμερα και στα τελικά στα ερχόμενα, στα έσχατα. Χωρίς αυτήν τη σαφή εσχατολογική προοπτική, το κήρυγμα του Ευαγγελίου χάνει τη θέρμη, την απήχηση και την αλήθεια του. Η βασιλεία του Θεού, που έχει ήδη έλθει, έρχεται και αναμένεται οριστικά να έλθει, παραμένει ο πυρήνας του χριστιανικού μηνύματος.

Για την κατανόηση και προσέγγιση των σύγχρονων αποδεκτών, που θα διαμορφώσουν τον νέο κώδικα επικοινωνίας, βασικός και πρωταρχικός είναι ο ρόλος των συνειδητών λαϊκών μελών της Εκκλησίας, που άμεσα ασχολούνται με τη σύγχρονη επιστημονική, οικονομική και κοινωνική προβληματική. Αποτελεί ιδιαίτερη ευλογία του Θεού ότι στα πιο προωθημένα φυλάκια της σύγχρονης επιστήμης βρίσκονται λαϊκοί με βαθιά και ουσιαστική χριστιανική ζωή. Η εμπειρία, οι σκέψεις, η μέθοδος, οι διαισθήσεις τους, αποτελούν πολύτιμο υλικό για τη διαμόρφωση των νέων κωδίκων επικοινωνία με τον σύγχρονο κόσμο. Το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους της καλλιτεχνικής ευαισθησίας, της πολιτικής, της δημοσιογραφίας, των μέσων ενημερώσεως. Όλοι αυτοί, άνδρες και γυναίκες, που βρίσκονται στην καρδιά των αναζητήσεων και αρθρώνουν τους νέους προβληματισμούς, είναι πολύτιμοι συνεργοί στη μεταφορά του Ευαγγελίου. Και πρέπει ουσιαστικά να κληθούν να συμμετάσχουν σ' αυτήν. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση νέων κωδίκων επικοινωνίας μέσα στον νέο παγκόσμιο πολιτισμό και στην ορθή χρήση τους ασφαλώς θα είναι αποφασιστική πολύτιμη.

Το Ευαγγέλιο της σωτηρίας, που απευθύνεται στους πάντες και μεταμορφώνει τα πάντα, δεν μπορεί να αναγγέλλεται μόνο από την τάξη των κληρικών. Όλοι οι πιστοί, που με το βάπτισμα και τη Θεία Ευχαριστία μετέχουν στο σταυρό και στην ανάσταση του Χριστού, καλούνται και οφείλουν να μετάσχουν στη μεταφορά αυτή του ευαγγελικού μηνύματος στον σύγχρονο κόσμο. Αυτό που γίνεται στην αγρυπνία του Πάσχα αποτελεί τον βασικό συμβολισμό της διαδόσεως του χριστιανικού μηνύματος. « Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνέσπερου φωτός», πρωτοψάλλει ο αρχιερεύς ή ο πρεσβύτερος. Όλοι όμως στη συνέχεια παίρνουν και δίνουν το αναστάσιμο φως: άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών, κάθε μορφωτικής ή πνευματικής στάθμης. Τελικά, αυτός ο σύγχρονος κόσμος, που συχνά τον ταλαιπωρεί η τρέλλα και η οσμή του θανάτου, περιμένει να ακούσει και να μάθει πώς η βεβαιότητα της Αναστάσεως μπορεί να διαπεράσει το έρεβος των αγωνιών του και να δώσει νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη, ελπίδα, πλούτο αγάπης και δύναμη ζωής.

Η ιεραποστολική δραστηριότητα είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη νέα προβληματική. Στο παρελθόν, όταν το Ευαγγέλιο εισερχόταν σ' έναν πολιτισμό και διαμορφωνόταν η τοπική Εκκλησία, η ίδια, στο διάστημα της αναπτύξεώς της, άλλα στοιχεία υιοθετούσε, αλλά τα απέρριπτε και άλλα τα μεταμόρφωνε (1) . Με ανάλογο τρόπο, και στον νέο, διαμορφούμενο πολιτισμό, η Εκκλησία άλλοτε θα πρέπει να κινείται έναντι του κόσμου με διάθεση «κοινωνίας», άλλοτε σε μορφή αντιθέσεως, άλλοτε προσπαθώντας να δώσει ένα νέο προσανατολισμό.

3. Εναρμόνιση τοπικού και παγκοσμίου χρέους. Τα ανωτέρω γίνονται εύκολα αποδεκτά στον σύγχρονο κόσμο, αλλά κατά κανόνα τα ενδιαφέροντά μας περιορίζονται στον τοπικό, εθνικό χώρο. Εκπληκτική καχεξία παρουσιάζεται όταν καλούμεθα να ζήσουμε με το παγκόσμιο όραμα σε νέα περιβάλλοντα υπερβαίνοντας τα κλασικά σύνορα των εκ παραδόσεως ορθοδόξων χωρών και λαών.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν καταβληθεί σοβαρές προσπάθειες και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος για να συνειδητοποιηθεί η οικουμενική διάσταση και αποστολική ευθύνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο τίτλος του πρώτου ιεραποστολικού μανιφέστου «Αδιαφορία για την ιεραποστολή σημαίνει άρνηση της Ορθοδοξίας», δεν ηχεί πια περίεργα και αιρετικά. Το χρέος της ανά την οικουμένη ιεραποστολής έχει σήμερα θεολογικά δικαιωθεί. Το γρανιτένιο όμως «αλλά» -η απορρόφηση από τις άμεσες τοπικές, τις «δικές μας» ανάγκες- αναστέλλει την ορθόδοξη οικουμενική ιεραποστολική δράση. Μια από τις πιο επικίνδυνες αναστολές στο άνοιγμα στη σύγχρονη οικουμενική αποστολική ευθύνη των Ορθοδόξων δημιουργεί κάθε φορά η λαϊκή παροιμία: «Όταν διψά η αυλή σου μη ρίχνεις το νερό έξω». Έτσι όλες οι δυνάμεις απορροφώνται από την «αυλή μας»- που κατά κανόνα προσδιορίζεται με εθνικά ή τοπικά κριτήρια. Μόνο λιγοστές σταγόνες- κι αυτές μάλλον λόγω εξατμίσεως- ποτίζουν άλλες «αυλές». Η κοσμική αυτή λογική αποτελεί μια από τις κρυφές αδυναμίες και αμαρτίες της νεότερης Ορθοδοξίας. Δεσπόζει δε σε διάφορα επίπεδα: της ενορίας, της μονής, της επισκοπής, της αυτοκέφαλης τοπικής Εκκλησίας. Σε άλλες ευκαιρίες έχουμε επανειλημμένα προσπαθήσει να αντιμετωπίσουμε αυτό το επιχείρημα, που σαν ανίκητος «ιός» αρρωσταίνει το Σώμα της Εκκλησίας με συνεχείς λοιμώξεις τοπικισμού, οι οποίες οδηγούν ένα μεγάλο μέρος της σε αναπνευστική ανεπάρκεια και αδράνεια (2) .

Η ορθή κατανόηση και βίωση του αποστολικού μας χρέους τόσο στο τοπικό πλαίσιο, όσο και στο οικουμενικό, αποτελούν πρωταρχικό αίτημα της σύγχρονης ορθόδοξης ζωής. Κάθε μορφή πολώσεως μεταξύ των δύο, τοπικότητος και καθολικότητος της Εκκλησίας, πιστεύει ότι οδηγεί σε μια λανθασμένη πνευματικότητα, η οποία τελικά αρνείται το ορθόδοξο φρόνημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι θα πρέπει να σπεύσουμε σε ιεραποστολικά νέα σύνορα. Αλλά επιβάλλει όλο και περισσότεροι, νέοι και ώριμοι, να παίρνουν τέτοιες αποφάσεις. Κυρίως όμως το ζητούμενο είναι, πώς το παγκόσμιο όραμα του κηρύγματος του Ευαγγελίου θα μας εμπνέει στην επιτέλεση του ιεραποστολικού μας χρέους εκεί όπου μας έχει οδηγήσει το θέλημα του Θεού και πώς να συμμετέχουμε ενεργητικά, με τη σκέψη, την προσευχή, την πρακτική συμβολή μας, στη βίωση και συνειδητοποίηση αυτού του οικουμενικού οράματος μέσα στις Εκκλησίες μας.

Ακόμη και μέσα στην απόλυτη ησυχία της ασκήσεως στην έρημο, ένας από τους αγίους του αιώνα μας, ο άγιος Σιλουανός, προσευχόταν: «Κύριε, δώσε σ' όλους τους λαούς της γης να γνωρίζουν την αγάπη σου και την γλυκύτητα του Αγίου Πνεύματος για να λησμονήσουν τον πόνο της γης, να εγκαταλείψουν κάθε κακό, να προσκολληθούν με αγάπη σε Σένα για να ζήσουν ειρηνικά, κάνοντας το θέλημά Σου για τη δική Σου δόξα». Και σε άλλη ευκαιρία: «Κύριε, αξίωσέ με να κλαίω για τον εαυτό μου και για ολόκληρο τον κόσμο. Για να σε γνωρίσουν όλοι οι λαοί και να ζήσουν αιώνια μαζί Σου».

Σε κάθε τοπική Ορθόδοξη Εκκλησία θα χρειασθεί να υπάρξει ένας οργανωμένος τομέας που θα ασχολείται με τη συνεργασία, τη στήριξη και βοήθεια των περισσότερο αδυνάτων Ορθοδόξων Εκκλησιών. Ανάλογα με τα χαρίσματα της κάθε Εκκλησίας, η οποία μπορεί να βοηθήσει την άλλη. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας έχουν εντάξει στις δραστηριότητές τους την εξωτερική ιεραποστολή. Στις Εκκλησίες της Ελλάδος και της Φιλλανδίας αναπτύσσονται τις τελευταίες δεκαετίες σημαντικές πρωτοβουλίες εξωτερικής ιεραποστολής. Το Ορθόδοξο Ιεραποστολικό Κέντρο της Αμερικής, που έχει οργανωθεί με διορθόδοξο χαρακτήρα, αποτελεί ιδιαίτερη ευλογία στην πραγματοποίηση του οράματος και σχεδίου που είχε για πρώτη φορά αναγγελθεί και καλλιεργηθεί στα πλαίσια των νεανικών πρωτοβουλιών «Συνδέσμου» -« Πορευθέντες », στις αρχές τις δεκαετίας του 1960. Κάτι αντίστοιχο θα πρέπει να αποτελέσει βασικό τομέα σε κάθε Ορθόδοξη Εκκλησίας, για τη βοήθεια των Ορθοδόξων Εκκλησιών που βρίσκονται σε μεγαλύτερη ανάγκη.

Εκ πρώτης όψεως αυτή η πρόταση φαίνεται «νεωτεριστική», εντούτοις ανήκει σε μια πολύ παλαιά πατερική εντολή: Κατά τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, «τόν Ἐκκλησίας προεστῶτα οὐκ ἐκείνης μόνης κήδεσθαι δεῖ τῆς παρά τοῦ Πνεύματος ἐγχειρισθείσης αὐτῷ, ἀλλά καί πάσης τῆς κατά τήν οἰκουμένην κειμένης∙ καί ταῦτα ἀπό τῶν ἱερῶν ἐμάνθανεν εὐχῶν . Εἰ γάρ τάς εὐχάς ποιεῖσθαι δεῖ, φησίν, ὑπέρ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἀπό περάτων ἕως περάτων τῆς οἰκουμένης, πολλῷ μᾶλλον καί τήν πρόνοιαν ὑπέρ ἁπάσης αὐτῆς ἐπιδείκνυσθαι δεῖ, καί ὁμοίως ἁπασῶν κήδεσθαι, καί μεριμνᾶν πάσας» (3).

Ας μου επιτραπεί στο σημείο αυτό και μια σημείωση προσωπική. Η εμπειρία των τελευταίων χρόνων στην Αλβανία που έχει φανερώσει τι εκπλήξεις μας επιφυλάσσει ο Θεός στην προσπάθειά μας να βιώσουμε το παγκόσμιο όραμα της διαδόσεως του Ευαγγελίου. Στη πρώτη φάση της ιεραποστολικής αναζητήσεως και διακονίας, το « ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς » είχε περισσότερο χρωματισθεί από έννοιες γεωγραφικές- τα βάθη της Αφρικής ή της Ασίας. Ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι τα «έσχατα της γης» ήταν γεωγραφικά τόσο κοντά: Στην Αλβανία, όπου επί δεκαετίες βασίλευε η πνοή του ʼδη, εκεί όπου είχαν σταυρώσει ξανά τον Χριστό και τον είχαν θάψει, στο δεύτερο ήμισυ του 20 ου αι., διακηρύσσοντας πανηγυρικά με δηλώσεις Συνεδρίων και διατάξεις του Συντάγματος της χώρας ότι ο Θεός είχαν σκοτώσει και τον άνθρωπο, διαστρέφοντας τις ανθρώπινες συνειδήσεις και διαλύοντας τελικά την ανθρώπινη ελευθερία και κοινωνία.

Η Αλβανία, πιστεύω, αποτελεί σήμερα ένα μικρόκοσμο στον ευρύτερο μακρόκοσμο της σύγχρονης οικουμένης, στην οποία οι Ορθόδοξοι καλούνται να στείλουν καλούνται να δώσουν το μήνυμά τους. Η πλειοψηφία του πληθυσμού ανήκει σε εκ παραδόσεως- προ του κομμουνισμού- μουσουλμανικές οικογένειες, κάτι που τον πλησιάζει στις συνθήκες με τις οποίες αντιμετωπίζουν τα παλαιά Ορθόδοξα Πατριαρχεία. Τα ευρύτερα στρώματα του λαού, αλλά και της νέας γενιάς, είναι ακόμη διαποτισμένα από τις θεωρίες του αθεϊσμού, που επί πενήντα περίπου χρόνια δέσποζε στη χώρα, στοιχείο που την κάνει να συγγενεύει με τις άλλες περιοχές που επηρεάσθηκαν από τον υπαρκτό σοσιαλισμό. Με τις σύγχρονες δημοκρατικές και οικονομικές αλλαγές συντελείται μια ταχύτατη εκκοσμίκευση και δημιουργούνται προβληματισμοί και καταστάσεις που αντιμετωπίζουν οι Ορθόδοξες Εκκλησίες που ζουν στον δυτικό πολιτιστικό χώρο. Μόνο που οι οικονομικές συνθήκες είναι τόσο περιορισμένες, ώστε εμφανίζονται φαινόμενα γνωστά κυρίως στον τρίτο κόσμο.

Στην δραστηριότητα που αναπτύσσεται από τις διάφορες θρησκευτικές κοινότητες φαίνεται η αδυναμία της ανά τον κόσμο Ορθοδοξίας να συμπαρασταθεί όπως θα έπρεπε στις τεράστιες ανάγκες μιας Εκκλησίας που είχε πλήρως διαλυθεί και που ανασυγκροτείται από την τέφρα του πενηντάχρονου διωγμού. Ενδεικτικά μόνο περιορίζομαι να αναφέρω ότι τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, που είναι περίπου το 10% του πληθυσμού, λιγότερο από το ήμισυ των Ορθοδόξων, την βοηθούν στην αναδιοργάνωσή της 300 ξένοι ιερείς, μοναχοί και μοναχές και εκατοντάδες λαϊκοί. Τους Προτεστάντες, που δεν φτάνουν ούτε το 1% 450 ξένοι ιεραπόστολοι, τους Μουσουλμάνους χιλιάδες ξένοι, ενώ την Ορθόδοξη Εκκλησία μόνο 6 κληρικοί, τρεις μοναχές, τρεις λαϊκοί και τρεις λαϊκές. Ανέφερα αυτούς τους αριθμούς, διότι αντικατοπτρίζουν συμβολικά πόσο άλλες χριστιανικές κοινότητες σπεύδουν σε μια περιοχή ανάγκης και πόσο μεγάλη εμφανίζεται η αδράνεια πολλών τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών. Βέβαια, η θεία χάρις, η πάντοτε «τά ἀσθενῆ θεραπεύουσα καί τά ἐλλείποντα ἀναπληροῦσα», παρέχει με άλλους τρόπους μια εκπληκτική ευλογία στην ανασυγκρότηση εκ των ερειπίων και την ανάπτυξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αλβανία.

Ας συνοψίσουμε: Το παγκόσμιο όραμα είναι το ορθό πλαίσιο για καθετί που κάνουμε ή μεταδίδουμε στο τοπικό, το ενοριακό πεδίο. Δεν υπάρχει αληθινή προσφορά του Ευαγγελίου χωρίς να έχει ως προοπτική το οικουμενικό αυτό όραμα. Δεν πρόκειται για κάτι που βλέπουμε ως θεατές, αλλά για ένα πεδίο υπάρξεως, σκέψεως, ενέργειας, μέσα στο οποίο ζούμε. Όποιος προσβλέπει δοξολογικά στο μυστήριο της Αγίας Τριάδος, του «παντοδυνάμου Θεού, του Δημιουργού και συντηρητή του παντός» αυτός ενδιαφέρεται για «τα πάντα». Όποιος συσσωματώνεται με τον Χριστό, σκέπτεται και νιώθει όπως Εκείνος. Όποιος δέχεται το ʼγιο Πνεύμα, εμπνέεται από την παγκοσμιότητα της ενεργείας Του. Στην αρχή κάθε ορθόδοξης ακολουθίας απευθυνόμαστε στο Πανάγιο Πνεύμα και ζητούμε να έλθει και να σκηνώσει «ἐν ἡμῖν». Αυτό όμως τελικά σημαίνει την ετοιμότητά μας να συντονισθούμε με την δική Του εμβέλεια παρουσιάσεως και δράσεως. Ο πνευματοφόρος άνθρωπος σκέπτεται, νιώθει, ενεργεί με καθολική προοπτική. Ο στοχασμός, η προσευχή του, τα ενδιαφέροντά του, οι προσπάθειές του έχουν πανανθρώπινο ορίζοντα. Το ʼγιο Πνεύμα, ως « πνοή βιαία», παρασύρει τα στεγανά του μικρού εαυτού μας και ανοίγει την ψυχή μας στην οικουμένη. Όλοι οι πνευματοφόροι, άνδρες και γυναίκες, με πρώτους τους Αποστόλους, έζησαν με αυτόν τον τρόπο την παρουσία του Πνεύματος στη ζωή τους. Το ʼγιο Πνεύμα δεν προσφέρεται για ατομική κτήση ή απόλαυση. ʼμεσο επακόλουθο της πνευματικής ζωής είναι η ιεραποστολική μαρτυρία.

Περίληψη του θέματός μας και συνεχή υπενθύμισή του μπορεί να αποτελέσει ο Ψαλμός με τον οποίο αρχίσαμε. «Ὁ Θεός οἰκτειρήσαι ἡμᾶς και εὐλογήσαι ἡμᾶς, ἐπιφάναι τό πρόσωπον αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καί ἐλεήσαι ἡμᾶς», ικετεύουμε επίμονα στις καθημερινές δεήσεις μας. Αλλά μια γνήσια ορθόδοξη πνευματική ζωή συντελείται στο ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο, που προσδιορίζει η συνέχεια του Ψαλμού. Ο σκοπός και η προοπτική μας ας παραμένουν « τοῦ γνῶναι ἐν τῇ γῇ τήν ὁδόν σου, ἐν πᾶσι ἔθνεσι τό σωτήριόν σου. Ἐξομολογησάσθωσαν σοι λαοί, ὁ Θεός, ἐξομολογησάσθωσαν σοι λαοί πάντες» (Ψαλ . 66, 3-4). Ας προσθέσουμε κι αυτούς τους στίχους στο τέλος της καθημερινής διηγήσεώς μας. Μέσα στο νέο φως που έχει δώσει σ' αυτούς τους στίχους το γεγονός της αναστάσεως του Χριστού και τη καθόδου του Αγίου πνεύματος στην Πεντηκοστή, καθώς και η μαρτυρία των αγίων είκοσι αιώνων που έζησαν τον Ευαγγέλιο. «Ἐξομολογησάσθωσαν σοι λαοί, ὁ Θεός, ἐξομολογησάσθωσαν σοι λαοί πάντες».

Οἱ ἐκδηλώσεις τοῦ κακοῦ ἤ Σκέψεις μέ ἀφορμή τήν διήγηση τοῦ δαιμονισμένου τῶν Γεργεσηνῶν

 

 

 

 

 

Οἱ ἐκδηλώσεις τοῦ κακοῦ ἤ Σκέψεις μέ ἀφορμή τήν διήγηση τοῦ δαιμονισμένου τῶν Γεργεσηνῶν

πατρός Ἀγαθαγγέλου Κ. Χαραμαντίδη 

Στά ἑλληνικά οἱ λέξεις "σύμβολον" καί "διάβολος" προέρχονται ἀπό τήν ἴδια ρίζα, καί γι' αὐτό ἐκφράζουν πολύ ἐντονότερα πραγματικότητες ἀντίθετες. Ὁ διάβολος (δια-βάλλω) εἶναι ἐκεῖνος πού διαιρεῖ, πού χωρίζει, κόβει κάθε ἐπικοινωνία καί κατεβάζει τό ὄν στή ἐσχάτη μοναξιά. Ἀντίθετα, τό σύμβολον (συν-βάλλω) συνδέει, κατασκευάζει μιά γέφυρα, ἀποκαθιστᾶ τήν ἐπικοινωνία.

Ἡ διήγησις τοῦ δαιμονισμένου τῶν Γεργεσηνῶν φανερώνει μέ ἀνάγλυφο τρόπο τήν φύση τοῦ Κακοῦ. Ὁ Χριστός κάνει στό δαιμόνιο μιά τρομερή ἐρώτηση: "Τί ὄνομά σοι;" Γιά τήν ἰουδαϊκή νοοτροπία, τό ὄνομα ἑνός πράγματος ἤ ἑνός ὄντος ἐκφράζει τήν οὐσία του, καί τό ἀρχαῖο ἀπόφθεγμα "nomen est omen" βλέπει μέσα στό ὄνομα τήν ἔκφρασι τοῦ προσώπου καί τῆς τύχης του. Ἡ ἐρώτηση τοῦ Ἰησοῦ ἐσήμαινε λοιπόν: "Ποιός εἶσαι, ποιά εἶναι ἡ φύσις σου, τό κρυμμένο εἶναι σου;" Καί τό διαμόνιο ἀπαντᾶ "Λεγεών ὄνομά μοι, ὅτι πολλοί ἐσμέν".

Αὐτό τό ἀπότομο πέρασμα ἀπό τόν ἑνικό στόν πληθυντικό, ἀπό τό "μοί" στό "ἐσμέν" ἀποκαλύπτει τήν δράση τοῦ Κακοῦ μέσα στήν εὔθραυστη καί μή συνειδητή ἀκόμη ἑνότητά του, θραύεται, σπάζει σέ κομμάτια μεμονωμένα, καί αὐτό εἶναι ἡ κόλαση. Ὁ ἑλληνικός Ἅδης, ὅπως καί ὁ ἑβραϊκός Σεόλ σημαίνουν καί οἱ δύο αὐτόν τό σκοτεινό τόπο, ὅπου, ἡ μοναξιά καταντᾶ τόν ἄνθρωπο στήν ἀκραία πτωχεία τοῦ δαιμονικοῦ ἀπομονωτισμοῦ . Θά μπορούσαμε νά παραστήσωμε τόν Ἅδη σάν ἕνα κλουβί κατασκευασμένο ἀπό καθρέπτες· μέσα ἐκεῖ δέν μπορεῖ κανείς νά ἰδεῖ παρά τό δικό του πρόσωπο, πού πολλαπλασιάζεται ἐπ' ἄπειρον καί κανένα ἄλλο βλέμμα δέν ἔρχεται νά τό κοιτάξει.

Τά 'Αποφθέγματα τοῦ ἁγίου Μακαρίου δίδουν μιά συναρπαστική περιγραφή αὐτῆς τῆς μοναξιᾶς. Οἱ δέσμιοι εἶναι δεμένοι πλάτη μέ πλάτη καί μόνο μιά μεγάλη προσευχή τῶν ζωντανῶν τούς χαρίζει μιά στιγμή ἀναπαύσεως: "Ὅσο χρόνο διαρκεῖ ἕνα ἀνοιγόκλειμα τῶν ματιῶν βλέπομε τίς μορφές μας ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου.......".

Ἀντιθέτως, ἀπέναντι σ' αὐτή τή δράση τοῦ Κακοῦ, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παρουσιάζει τή δράση τοῦ Χριστοῦ: "ὅτι εἷς ἄρτος (ὁ Χριστός), ἕν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμέν" καί μέσα στήν εὐχαριστιακή κοινωνία γίνεται τό ἕν ἀπό ὅλους πού ἀνεκεφαλαιώθηκαν ἐν Χριστῷ κατά τήν εἰκόνα τῆς τριαδικῆς κοινωνίας· ὁ Θεός, ἕνας καί ταυτόχρονα τριάς, ἡ ἑνότης μέσα στό πολλαπλοῦν.

Ἐντελῶς φυσικά, λοιπόν, ἡ Εὐχαριστία τοποθετεῖται στήν καρδία ἀκριβῶς τῆς Ἐκκλησίας καί ἀποκαλύπτεται γεννήτρια τῆς ἑνότητος πού διεκηρύχθη προσεφέρθη καί ἐβιώθη. Εἶναι ἕνα χρυσοφόρος ὄγκος χωρίς τήν παραμικρή ρωγμή, πού ἀποτελεῖ τό εἶναι (esse) τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ ἀρχαιότερη ἐπίκληση "Μαράνα-θά" (Ἔρχου Κύριε) ἔκλεινε μιά λειτουργική προσευχή καί ἀναφερόταν στή Παρουσία,τήν εὐχαριστιακή ἔλευση τοῦ ἀναστάντος Κυρίου. Ὁ Θεός ἔρχεται νά προσφερθεῖ ὡς τροφή καί καταναλίσκομε τήν οὐσία του, τήν ἀγάπη, τήν "ἄφθαρτον ἀγάπην". Ἡ εὐχαριστιακή κοινωνία ἐνεργεῖ μιάν οὐσιαστική μετοχή στόν ὅλο Χριστό·

Ἡ ἕνωση, αὐτό τό "ἕν μετά Χριστοῦ", πού ζοῦμε μέσα στήν Εὐχαριστία, καθορίζει τόν εὐχαριστιακό χαρακτήρα τῆς πνευμα-τικῆς ζωῆς. Ἡ ἀδιάκοπη κοινωνία μέ τόν Χριστό καί τό σῶμα του- τούς ἀνθρωπους -γίνεται μιά αὔξησις ἐν ὁλοκλήρου θετική: "οὐδενί γάρ μέσῳ διεγείρεται ἡ κεφαλή καί τό σῶμα". Κάθε τί πού μετέχει τοῦ Θεοῦ, εἰς τόν ὁποῖον ὑπάρχει τό ναί, ὁμολογεῖ ἕνα ναί ὁλόκληρο στή ζωή, στό εἶναι· ὁμολογεῖ ἕνα ναί ὁλόκληρο στή ζωή, στό εἶναι· ἀντιθέτως δέν ὑπάρχει παρά τό ὄχι στόν Σατανᾶ, καί αὐτή ἡ ἀπόρριψη, καθορίζει τόν τόπο ἀπ' ὅπου ὁ Θεός εἶναι ἀποκλεισμένος· ἄρνηση, μηδέν, κόλαση.

 

Ἀπό τίς πολλές ἐκδηλώσεις τοῦ Κακοῦ, μποροῦμε νά ξεχωρίσωμε τρεῖς ὄψεις χαρακτηριστικές: τόν παρασιτισμό, τήν ἀπάτη καί τήν παρῳδία. Ὁ Πονηρός ζεῖ ὡς παράσιτο πάνω στό ὄν πού δημιούργησε ὁ Θεός σχηματίζοντας ἕνα τερατῶδες σάρκωμα, ἕνα δαιμονικό οἴδημα. Ἀπατεώνας καθώς εἶναι, ἐποφθαλμιᾶ τίς θεῖες ἰδιότητες, ὑποκαθιστᾶ στήν ὁμοιότητα τήν ἰσότητα: " καί ἔσεσθε ὡς Θεοί", ἴσοι μέ τόν Θεό. Τέλος, φθονερός παραχαράκτης , παρωδεῖ τόν Δημιουργό καί οἰκοδομεῖ τό δικό του Βασίλειο χωρίς Θεό, πού εἶναι μιά ἀντίστροφη μίμηση.

Οἱ φιλόσοφοι δέν πέτυχαν ποτέ νά διαλευκάνουν τό πρόβλημα τοῦ Κακοῦ, μᾶλλον τό ἔκαναν πιό περίπλοκο. Ἀντιστρόφως τό κακό δέν εἶναι ποτέ πρόβλημα γιά τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Τό ζήτημα δέν εἶνα νά κάνῃ κανείς θεωρίες περί Κακοῦ, ἀλλά νά πολεμᾷ τόν Διάβολο. Ἡ προσευχή ἑνός ἁγίου θά ἦταν: Προφύλαξέ μας ἀπό κάθε μάταιη θεωρία περί τοῦ Κακοῦ καί γλύτωσέ μας ἀπό τόν Διάβολο. Παρόμοια ἡ Βίβλος δέν ὁμιλεῖ γιά ἠθικές ἀρχές, πού ἀφοροῦν στό καλό καί τό κακό, ἀλλ' ἀποκαλύπτει τόν Θεό καί ἀναφέρει τόν ἀντίπαλο· καταγγέλλει ἐπίσης τόν "ἄνθρωπο τῆς ἀνομίας" τῶν ἐσχάτων χρόνων, τόν υἱόν τῆς ἀπωλείας......τόν ἀποδεικνύντα ἑαυτόν ὅτι ἔστι Θεός".

Ὁ διάβολος, λέγει ὁ Χριστός, "ἀπ' ἀρχῆς" εἶναι φονεύς μέσα στήν ἴδια τήν καρδιά τοῦ ὄντος. Πνεῦμα ἀρνήσεως, εἶναι προπαντός φονεύς τῆς δικης του ἀληθείας, τοῦ νά εἶναι δηλ. Ἑωσφόρος, δοχεῖον τοῦ θείου φωτός. Ἔτσι ὁλοκληρώνει τήν μεταφυσική του αὐτοκτονία καί γίνεται καθολική ἄρνηση τοῦ ὁμοιώματος τοῦ Θεοῦ· ἔτσι φθάνει ταυτοχρόνως στήν ἀνθρωποκτονία καί στή θεοκτονία.

"Ψεύστης καί πατήρ τοῦ ψεύδους", στήν οὐσία, ὁ Πονηρός ἀποδίδει στόν ἑαυτό του μιά φοβερή ἀποστολή, τήν ἀποστολή νά ἀλλοιώνει ἐκ προθέσεως τήν ἀλήθεια. Ἡ ἀρχική διαστροφή τῆς θελήσεώς του κατέστησε δυνατό τόν σφετερισμό τῶν ἐλευθέρων χώρων γιά νά κατασκευάσει μιά ὕπαρξη μέ ψεύτικα ὑλικά. Ὁ Ἡσαΐας δείχνει καθαρά αὐτή τή ἐπιχείρηση: "Ἐθήκαμεν ψεῦδος τήν ἐλπίδα ἡμῶν καί τῷ ψεύδει σκεπασθησόμεθα".

Τό νά ψευσθεῖ κανείς ἔναντι τοῦ οὐρανοῦ, σημαίνει νά ἀντιταχθεῖ στήν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, νά ἐπιβάλει στόν κόσμο τήν δική του ἐκδοχή. Ὁ Διάβολος γίνεται Ἀντίγραφον τοῦ Θεοῦ γιά νά τόν ἐξώσει ἀπό τήν δημιουργία του, γιά νά κάνει τήν δημιουργία νά μήν αἰσθάνεται τήν θεία παρουσία, καί νά πραγματοποιήσει ἔτσι μιά γιγαντιαία ὑποκατάσταση μέ ὑπερηφάνεια λέγει:" ἐγώ εἰμι καί οὐκ ἔστιν ἕτερος"- "θεός εἰμι ἐγώ".

Ὁ Θεός μέ τό δικό του ναί, τό "γεννηθήτω, δημιουργεῖ τίς ὁμοιότητες καί γεμίζει" τά πάντα ἐν πᾶσι". Ὁ Πονηρός μέ τό ὄχι του, τό "ἀντιγεννηθήτω", ἀδειάζει, κενώνει τά πάντα καί ἀποτελεῖ τόν "τόπον τῆς ἀνομοιότητος".

Ἡ Ἁγία Γραφή δέν κάνει φιλοσοφία. Ἡ Βίβλος δέν βλέπει στό Κακό μιάν ἁπλῆ ἔλλειψη Καλοῦ καί τελειότητος, μιά μή πληρότητα, ἀλλά μιά ἐλευθερία πού ἀπέτυχε καί ἔγινε κακή θέληση. Προσθέτοντας τό μή ὑπάρχον στό ὑπάρχον τό διαστρέφει σέ ὄν κακοποιό. Ἐν τούτοις, αὐτή ἡ διαστροφή τό Κακό, δέν ὑλοποιεῖται καί δέν προσωποποιεῖται σέ Πονηρό, παρά μόνο μέ τήν ὕπαρξη ὁρισμένων προϋποθέσεων, παρά μόνον ἄν τοῦ προμηθεύσει κανείς "κλίνη καί φαγητό" ὀντολογικά, δηλαδή τήν δυνατότητα νά ἐπικαλεσθεῖ -χάρις στήν ἐλευθερία τους- τούς συνενόχους συνειδητούς ἤ μή, οἱ ὁποῖοι προσφέρονται νά ὑπηρετοῦν τό ψέμα. Μέσα σ'αὐτό τό πραγματικό λειτούργημα τῶν "κατεχομένων" ἀπό τό Κακό, τά ὄντα μικραίνουν γιά να διογκώνεται καί νά μεγαλώνει ὁ Ψεύστης. Ἡ τραγικότητά του ἔγκειται στό ὅτι ἡ τροφή τῶν θεῶν -"ἄρτον ἀγγέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος"- λείπει ἀπό τόν Διάβολο, γιατί αὐτή ἡ οὐράνια ζύμη εἶναι ἡ πλήρωση τοῦ θελήματος τοῦ Πατρός. Αὐτό τό θέλημα εἶναι ἡ ὑπόστασις ὅλων τῶν πραγμάτων, διδάσκει ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος. Ἔτσι, μέσα στόν κόσμο τοῦ Θεοῦ ὁ Πονηρός -φάντασμα, πειναλέος γιά τό πραγματικό, εἶναι προωρισμένος νά μήν εἶναι παρά ἕνα "ὀντολογικό παράσιτο"... Τά τρομερά του φαγοπότια καμωμένα ἀπ' αὐτήν τήν ἐπιβολή πάνω στόν ἄνθρωπο, ἀρχίζουν νά ἑτοιμάζουν ἀπό ἐδῶ κάτω τήν κόλαση τῶν ἀνθρώπων, διευρύνουν τό κενό ἀπ' ὅπου ὁ Θεός εἶναι ἀπών.

Το μυστήριο της ευσέβειας

Το μυστήριο της ευσέβειας

Το γεγονός ότι ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί είναι ένα από τα πιο θαυμαστά και συγχρόνως πιο ακατανόητα πράγματα σχετικά με το Θεό. “Και αναντιρρήτως το μυστήριον της ευσεβείας είναι μέγα: ο Θεός εφανερώθη εν σαρκί...” (Α’ Τιμ.γ:16). 

Ο Ιησούς δεν μοιάζει με κανένα άλλον άνθρωπο που υπήρξε ή θα υπάρξει. Έχει δύο φύσεις, είναι ο Θεός και τέλειος άνθρωπος. Τα περισσότερα προβλήματα που δημιουργούνται μέσα στο νου των ανθρώπων σχετικά με τη θεότητα πηγάζουν απ’ αυτό το μεγάλο μυστήριο. Δεν μπορούν να κατανοήσουν τη διπλή φύση του Χριστού και να διαχωρίσουν σωστά τους δύο Του ρόλους. Δεν μπορούν να κατανοήσουν πώς ο Θεός ανέλαβε τη μορφή ενός μωρού και έζησε ανάμεσα στους ανθρώπους.

Είναι αλήθεια ότι δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πλήρως πώς συνέβη η θαυμαστή σύλληψη - η ένωση του Θεού με τον άνθρωπο - μέσα στη μήτρα της Μαρίας, αλλά μπορούμε να το δεχτούμε δια πίστεως. Στην πραγματικότητα, αν δεν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς ήρθε εν σαρκί έχουμε το πνεύμα του αντίχριστου (Β’ Ιωάν.7), αλλά εφόσον δεχόμαστε αυτή τη διδασκαλία για το Χριστό έχουμε και τον Πατέρα και τον Υιό (Β’ Ιωάν.9). Ο Πατέρας και ο Υιός φανερώνονται εν Χριστώ (Ιωάν.ι:30, ιδ:6-11).

Το μυστήριο του Θεού εν σαρκί ήταν ένας μεγάλος λίθος προσκόμματος για τους Εβραίους. Δεν μπόρεσαν ποτέ να καταλάβουν πώς ο Ιησούς που ήταν ένας άνθρωπος, μπορούσε να είναι και ο Θεός (Ιωάν.ι:33). Επειδή ισχυριζόταν ότι ήταν Θεός Τον απέρριψαν και ζητούσαν να Τον σκοτώσουν (Ιωάν.ε:18, ι:33).

Ακόμα και σήμερα, πολλοί Εβραίοι δεν μπορούν να δεχτούν τον Ιησού γι’ αυτό το λόγο. Σε μια συζήτηση, ένας ορθόδοξος Εβραίος ραβίνος είπε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να δεχτεί τον Ιησού σαν το Θεό. Ένιωθε ότι, εφόσον ο Θεός είναι Πνεύμα πανταχού παρόν και αόρατο δεν μπορούσε κανείς να τον δει και να γίνει ορατός εν σαρκί. Τα επιχειρήματά του μας θυμίζουν τους Εβραίους την εποχή του Ιησού. Όπως αυτός ο ραβίνος, προσπαθούσαν να βάλουν όρια στο πώς θα δρούσε ο Θεός, εξαιτίας των δικών τους προκατειλημμένων ιδεών. Ακόμα δεν είχαν πλήρη γνώση των Γραφών της Π. Διαθήκης, οι οποίες διακηρύττουν τη θεότητα του Μεσσία.

Παρόλο που ανθρώπινα είναι δύσκολο να αντιληφθούμε πώς ο άπειρος Θεός μπορούσε να κατοικήσει σε σάρκα, ωστόσο οι Γραφές δηλώνουν ότι αυτό συνέβη. Θυμίσαμε στο ραβίνο την εμφάνιση του Θεού στον Αβραάμ με τη μορφή ενός ανθρώπου, στο Γεν.ιη. Παραδέχθηκε ότι αυτό τον προβλημάτιζε, αλλά προσπαθούσε να το εξηγήσει σαν ανθρωπομορφισμό ή μεταφορικό λόγο. Μετά αναφερθήκαμε σε άλλα εδάφια της Γραφής, όπως στο Ησ.ζ:14, θ:6, στο Ιερ.κγ:6 και Μιχ.ε:2 για να του δείξουμε ότι ο Μεσσίας θα ήταν ο Γιάχβε Θεός. Ο ραβίνος δεν είχε άλλη απάντηση εκτός από το ότι οι μεταφράσεις αυτών των εδαφίων που είχαμε πιθανότατα δεν ήταν οι σωστές. Υποσχέθηκε όμως να τα μελετήσει περισσότερο.

Δεν υπήρξε ποτέ μυστήριο “προσώπων” στη θεότητα. Η Γραφή ομολογεί με σαφήνεια ότι υπάρχει ένας μόνο Θεός και αυτό είναι εύκολο να το καταλάβουν όλοι. Το μόνο μυστήριο σχετικά με τη θεότητα είναι πως ο Θεός ήρθε εν σαρκί, πως ο Ιησούς ήταν και Θεός και άνθρωπος. Η αλήθεια για αυτό το μυστήριο έχει αποκαλυφθεί σε αυτούς που θα πιστέψουν. Το μυστήριο του Ιησού Χριστού κρατήθηκε μυστικό από τη δημιουργία του κόσμου, αλλά αποκαλύφθηκε την περίοδο της Καινής Διαθήκης (Ρωμ.ις:25-26, Κολ.α:25-27). Μυστήριο στη Καινή Διαθήκη είναι απλά ένα σχέδιο του Θεού, το οποίο δεν ήταν κατανοητό στην Παλαιά αλλά έγινε γνωστό σ’ εμάς. Εμείς πρέπει “να νοήσουμε... το μυστήριο του Χριστού... το οποίον εν άλλαις γενεαίς δεν εγνωστοποιήθη εις τους υιούς των ανθρώπων, καθώς τώρα απεκαλύφθη δια Πνεύματος εις τους αγίους αυτού αποστόλους και προφήτας” (Εφεσ.γ:4-5).

Μπορούμε να γνωρίσουμε το μυστήριο του Θεού και Πατέρα, ο οποίος είναι ο Ιησούς Χριστός (Κολ.β:2). Πράγματι, ο Παύλος εξήγησε αυτό το μυστήριο λέγοντας ότι στον Ιησού Χριστό κατοικεί όλη η σοφία, η γνώση και το πλήρωμα του Θεού (Κολ.β:3,9). Το μυστήριο του Θεού έχει αποκαλυφθεί σ’ εμάς από το Πνεύμα του Θεού (Α’Κορ. β:7-10). Το φως του Χριστού, ο οποίος είναι η εικόνα του Θεού, έχει λάμψει στις καρδιές μας (Β’Κορ.δ:3-4). Δεν υπάρχει λοιπόν κανένα μυστήριο μέσα στην Γραφή σχετικά με τη θεότητα και σχετικά με τον αριθμό των προσώπων της θεότητας. Το μόνο μυστήριο είναι ο Χριστός και Αυτός έχει αποκαλυφθεί σε εμάς! Το μυστήριο του Θεού και το μυστήριο του Χριστού συγκλίνουν στη φανέρωση του Θεού εν Χριστώ. Είναι απλό, ο ένας Θεός του Ισραήλ ήρθε στη γη εν σαρκί. Το μυστήριο αυτό έχει αποκαλυφθεί και ο λόγος του Θεού κηρύττει ότι έχει γίνει γνωστό σε μας σήμερα.

Read more: http://epistoligr.blogspot.com/2012/10/blog-post_8282.html#ixzz2tUIr1up0

Κυριακή μετά τα Φώτα: Μετανοείτε…

Κυριακή μετά τα Φώτα: Μετανοείτε| Από Αρχιμ.Νικόδημος

Μετανοεῖτε! Αὐτὴ ἡ ὡραία καὶ σωτήρια προτροπὴ τοῦ Κυρίου μας, τὴν ὁποίαἀκούσαμε στὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, ἀντηχεῖ στοὺς αἰῶνες, ἡ δὲἐφαρμογή της καθιστᾶ τὸν ἄνθρωπο δεκτικὸ τοῦ θείου ἐλέους.

«Μετανοεῖτε, διότι εἶναι κοντὰ ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν», ὅπερ σημαίνει πὼς τὸ πολίτευμα τῆς ἄνω Βασιλείας εἶναι ἡ μετάνοια καὶ πὼς μόνον οἱ μετανοημένοι μποροῦν νὰ γίνουν πολίτες της.  

Ἡ Ὑπαπαντὴ – Περιγραφή τῆς εἰκόνΑς| Από Αρχιμ.Νικόδημος

Παλαιὸς Μητροπολιτικὸς Ναὸς Ἁγίου Μηνᾶ. 
Ἡ Ὑπαπαντὴ (Ἐργο Γεωργίου Καστροφυλάκου 1746) 

Ὁ ἁγιογράφος τῆς εἰκόνας τῆς Ὑπαπαντῆς τοποθετεῖ τή σκηνή στό ναό, μπροστά στό Ἅγιο Βῆμα χριστιανικῆς ἐκκλησίας. Διακρίνονται τό βημόθυρο, ἡ Ἁγία Τράπεζα, τό θολωτό κιβώριο, ποῦ τό στηρίζουν τέσσερις κολόνες. Ὅπως παρατηρήθηκε, «οἱ κολόνες φαίνονται ἐπάνω ἀπό τούς φωτοστεφάνους μέ τρόπον ὥστε νά ἐπισημαίνονται οἱ μορφές καί σύγχρονα νά συνεχίζονται οἱ ὄρθιες τάσεις στή σύνθεση». Ἡ Θεοτόκος «λυγερόσωμος ὡς νεαρά κυπάρισσος» ἁπλώνει τά χέρια της γιά νά παραλάβει τό Βρέφος ἀπό τό Συμεών. Ἐκεῖνος μέ τά δύο του χέρια σκεπασμένα κρατεῖ τό Βρέφος ποῦ μέ ἁπλωμένο τό δεξί του χέρι καί κοιτάζοντας τήν Παναγία λαχταράει νά πέσει στήν ἀγκαλιά της. Ἡ σεβάσμια καί ἅγια μορφή τοῦ Συμεών ἐντυπωσιάζει.

ΑΓΙΟΣ ΣΥΜΕΩΝ Ο ΘΕΟΔΟΧΟΣ - Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΣΥΜΕΩΝ Ο ΘΕΟΔΟΧΟΣ - Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣ

    Agioritikovima.gr

Ποιος είναι ό τελευταίος δίκαιος; Το όνομα Συμεών βρίσκεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Αυτός θεωρείται πρώτος και τελευταίος, δηλαδή τελευταίος του ιουδαϊκού νόμου και πρώτος του νόμου της θείας χάρης. Ήταν Ιουδαίος όσον άφορα τη θρησκεία, Χριστιανός όσον άφορα την ευχαριστία του προς τον Θεό. Νομικός όσον άφορα την ανάγνωση του νόμου, άγγελος όμως όσον άφορα την κατανόηση του νόμου.

Ο Συμεών, που πριν από λίγο αναφέραμε, αυτός που από τη φαρισαϊκή βλασφημία ξεπετάχθηκε σαν ρόδο μέσα από αγκάθια είναι ο πρώτος που γνωρίζουμε ότι απέκτησε την εύνοια της χάρης του Θεού.
  Ο Συμεών, που τόσο πολύ προχώρησε στη δικαιοσύνη, ώστε δέχτηκε προσωπικά θεϊκή προφητεία, που έλεγε πως δεν θα αφήσει την παρούσα πρόσκαιρη ζωή πριν αγκαλιάσει με τα ίδια του τα ανθρώπινα χέρια την αιώνια ζωή, δηλαδή τον Κύριο μας Ιησού Χριστό.

Ο δίκαιος λοιπόν Συμεών επιθύμησε να δει τον Κύριο πριν από την ενανθρώπησή του, όμως κατά την ενανθρώπησή του και τον είδε και τον κατάλαβε και τον αγκάλιασε και παρακάλεσε με το φθαρτό σώμα του να τον πάρει στα χέρια του, και με δουλικό φέρσιμο να φωνάξει δυνατά προς τον Δεσπότη του σύμπαντος, που είχε τη μορφή νηπίου, αυτό που πριν από λίγο ακούσαμε· «Τώρα, Κύριε, μπορείς ν’ αφήσεις τον δούλο σου να πεθάνει ειρηνικά όπως του υποσχέθηκες, γιατί τα μάτια μου είδαν τον Σωτήρα που ετοίμασες για όλους τους λαούς. Είδα, τώρα μπορώ να πεθάνω, να μη παραμείνω στη γη. Να πεθάνω ειρηνικά, να μη παραμείνω εδώ με οδύνες.

Είδα, να πεθάνω, είδα τη δόξα σου Κύριε, τους χορούς των αγγέλων, τη δοξολογία των αρχαγγέλων, την κτίση να σκιρτά από χαρά, τα επουράνια και τα επίγεια να επικοινωνούν. Τώρα να πεθάνω, να μη μείνω στη γη, να μη δω την αυθάδεια των ομοεθνών Ιουδαίων εναντίον σου, να μη δώ το ακάνθινο στεφάνι που έπλεκαν για σένα, να μη δώ τον δούλο να σε ραπίζει, να μη δω να σε τρυπούν με λόγχη, να μη δω τον ήλιο να σκοτίζεται, να μη δω τη σελήνη να χάνει το φως της, να μη δω τα στοιχεία της φύσης να αλλοιώνονται, να μη σε δω σταυρωμένο, να μη δω τις ταφόπετρες να σπάνε, να μη δω το παραπέτασμα του Ναού να σχίζεται στα δύο. Επειδή και τα στοιχεία της φύσης ακόμη δεν μπορούσαν να ανεχτούν αυτήν την ύβρη, πονούσαν μαζί με τον Δεσπότη. “Τώρα, Κύριε, μπορείς ν’ αφήσεις τον δούλο σου να πεθάνει ειρηνικά, όπως του υποσχέθηκες, γιατί τα μάτια μου είδαν τον Σωτήρα, που ετοίμασες για όλους τούς λαούς”».

Τί λέει σχετικά ο Ευαγγελιστής; «Στα Ιεροσόλυμα βρισκόταν ένας άνθρωπος που τον έλεγαν Συμεών. Ήταν πιστός και περίμενε τη σωτηρία του Ισραήλ και τον καθοδηγούσε το Πνεύμα το άγιο. Του είχε φανερώσει το άγιο Πνεύμα, ότι δεν θα πεθάνει προτού να δει τον Μεσσία. Τότε το άγιο Πνεύμα του υπέδειξε να πάει στο Ναό». Τί σημαίνει· «Το άγιο Πνεύμα του υπέδειξε να πάει στο Ναό»; Άκουσε προσεχτικά. Ενώ ο Συμεών βρισκόταν στο σπίτι του και προσευχόταν σιωπηλά να πραγματοποιηθεί η προφητεία, ο Ιωσήφ και η Παρθένος από δική τους πρωτοβουλία σκέφτηκαν να πάνε τον μικρό Ιησού στο Ναό, για να εκτελέσουν τα καθιερωμένα για τα νήπια.

Εκείνη τη στιγμή το άγιο Πνεύμα δραστηριοποίησε την προφητεία και παρακίνησε τον Συμεών λέγοντας του· «Σήκω, γέροντα, γιατί μένεις άπραγος; Ήλθε η ώρα να πραγματοποιηθεί η προφητεία. Τρέχα γρήγορα. Έφτασε αυτός που θα σε απαλλάξει απ’ αυτήν τη ζωή. Ταρακούνησε τους κενούς τάφους. Προετοίμασε τον τάφο σου. Τακτοποίησε τις υποθέσεις του σπιτιού σου. Ήλθε αυτός που θα σε απαλλάξει απ’ αυτήν τη ζωή. Ήλθε ο Εμμανουήλ. Τρέξε στο Ναό και εκεί προφήτευσε τί θα συμβεί στο ιερό νήπιο».

Μετά από αυτά ο Συμεών ανανεωμένος με τα γρήγορα φτερά που χαρίζει η επιθυμία, ανακουφισμένος από το άγιο Πνεύμα, πρόφθασε τον Ιωσήφ και την Παρθένο στο Ναό, το παιδί που κρατούσαν όμως στην αγκαλιά δεν το πρόλαβε. Γιατί πώς θα μπορούσε να προλάβει ή πού θα μπορούσε να προλάβει τον πανταχού παρόντα;

Τον Ιωσήφ και την Παρθένο τους πρόλαβε ο Συμεών στο Ναό, όπου στάθηκε κοντά στις θύρες περιμένοντας την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος.
Ενώ βρισκόταν στο Ναό, έβλεπε πολλές μητέρες να εισέρχονται στο ιερό μαζί με τα βρέφη τους, για να τελέσουν τη θυσία του καθαρισμού, και ανάμεσα σ’ αυτές βρισκόταν κι αυτή που κρατούσε το μοναδικό τέκνο. Ο Συμεών στρέφοντας δεξιά κι αριστερά τα μάτια του, καθώς έβλεπε πολλές μητέρες με τη γνωστή ανθρώπινη εμφάνιση και μόνον την Παρθένο περιτριγυρισμένη από άπειρο θεϊκό φως, έτρεξε και αφού προσπέρασε όλες τις υπόλοιπες μητέρες φώναζε δυνατά σ’ όλους· «Ανοίξτε δρόμο για να φτάσω σ’ αυτόν που ποθώ, για να δω αυτόν που με γνωρίζει ήδη. Γιατί οι δούλες συναγωνίζεστε τη Δέσποινα; Γιατί προσφέρετε τα παιδιά σας στο θυσιαστήριο; Φύγετε από δω, να τα προσφέρετε πλέον σ’ αυτό το βρέφος, που είναι αρχαιότερο και από τον Αβραάμ».

Έν τω μεταξύ κρατώντας στην αγκαλιά του ο Συμεών τον Κύριο, που είχε τη μορφή νηπίου, ευλόγησε τον Ιωσήφ και τη Μαρία, τροποποίησε την προφητεία του Κυρίου λέγοντας στην Παρθένο· «Γιατί παρατηρείς Παρθένε αυτό το παιδί που είναι και δεν είναι δικό σου; Παρέμεινες βέβαια όπως ήσουν και πριν γεννήσεις. Γιατί το θηλάζεις συχνά, θέλεις να έχεις εύρωστο παιδί; Δεν χρειάζεται τροφή αυτός που χορήγησε το μάννα. Γιατί το χαϊδεύεις απαλά το μωρό και θέλεις να το κοιμίσεις; Δεν νυστάζει, δεν κοιμάται σύμφωνα με τη θεϊκή υπόσταση που κρύβεται μέσα του. Ο Προφήτης λέγει γι’ αυτό- «Δεν θα νυστάξει, ούτε θα κοιμηθεί ο Κύριος, ο οποίος περιφρουρεί τον Ισραήλ». Γιατί παρατηρείς αυτό το παιδί Παρθένε; Με τη θεϊκή δύναμη που κρύβεται μέσα του άπλωσε τον ουρανό από την μια άκρη του ορίζοντα ως την άλλη σαν πολύτιμο δερμάτινο κάλυμμα σκηνής, κρέμασε τη γη από το τίποτε, το νερό το έβαλε θεμέλιο στη γη.

Αυτό το παιδί, έξοχη Παρθένε, κατευθύνει τον ήλιο, καθοδηγεί τη σελήνη, χορηγεί τους ευνοϊκούς για τον άνθρωπο άνεμους. Αυτό το παιδί, Παρθένε, είναι ο Δεσπότης όλων των όντων, γι’ αυτό εσύ που άκουσες ότι έχει τέτοια δύναμη, απ’ αυτό το παιδί μην προσδοκάς κοσμική αλλά πνευματική ευφροσύνη. Γιατί βέβαια «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες. Θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών. Όσο για σένα, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι».

Αυτά είπε πριν από λίγο ο Συμεών στην Παρθένο με την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος για τον Ιησού που φαινόταν σαν νήπιο• «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες». Γιατί να καταστραφούν και γιατί να σωθούν; Είναι αληθινό βέβαια αυτό που λέγεται για τον Κύριο. Γιατί ο Συμεών δεν μίλησε αφ’ εαυτού του, αλλά με την αποκάλυψη του αγίου Πνεύματος είπε ό,τι είπε για τον Κύριο στην Παρθένο λέγοντας «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες», δηλαδή θα συντελέσει στην καταστροφή των απίστων και στην ανάσταση των πιστών. Στην καταστροφή της Συναγωγής και στην ανάσταση της Εκκλησίας, στην καταστροφή των δαιμόνων και στην ανάσταση των αγίων, όπως, παραδείγματος χάριν, σώζεται ο Ματθίας και καταστρέφεται ο Ιούδας, σώζεται ο ληστής από τα δεξιά του σταυρού και καταστρέφεται αυτός που ήταν στα αριστερά, γιατί ο πρώτος έδειξε ευσέβεια, ενώ ο δεύτερος βλασφήμησε.

«Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες, θα είναι σημείο αντιλεγόμενο». Είναι αληθινά αυτά τα λόγια, γιατί έγινε σημείο αντιλεγόμενο ο Κύριος μας με τη γέννα της Παρθένου, επειδή θεωρήθηκε μέγα θαύμα το να γεννήσει παρθένος και να παραμείνει συγχρόνως παρθένος. Το ότι η Παρθένος είναι ένα μεγάλο θαύμα, άκουσε αυτό που είπε ο Ησαΐας στο βιβλίο του, όταν απευθύνθηκε στον Άχαζ· «Ζήτησε από τον Κύριο να γίνει κάποιο θαύμα είτε στα βάθη της γης είτε στα ύψη του ουρανού. Απάντησε ο Άχαζ· Δεν πρόκειται να ζητήσω τέτοιο θαύμα και να θέσω κατά κάποιο τρόπο τον Κύριο σε πειρασμό, γιατί θα σας δώσει ο ίδιος ο Κύριος σημείο, δηλαδή ένα θαύμα».

Ποιό είναι αυτό; «Να, η παρθένος θα συλλάβει». Γι’ αυτό το δεσποτικό θαύμα, ότι δηλαδή θα γεννήσει η παρθένος, που επρόκειτο στο μέλλον να αμφισβητηθεί από πολλούς με φιλόνεικη διάθεση, ο Συμεών προφήτευσε στην Παρθένο λέγοντας τί θα συμβεί στο μέλλον «Αυτός θα γίνει αιτία να καταστραφούν ή να σωθούν πολλοί Ισραηλίτες, θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών. Όσο για σένα, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι».

Εξαιτίας αυτού μερικοί νόμισαν πως η μητέρα του Κυρίου θα έχει μαρτυρικό θάνατο με ξίφος, επειδή ο Συμεών είπε- «Σε σένα ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι». Όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, γιατί το δίκοπο μαχαίρι που αποτελείται από χαλκό διατρυπά το σώμα, τη ψυχή όμως δεν μπορεί να την διχοτομήσει.

Γι’ αυτό μέχρι σήμερα η Παρθένος είναι αθάνατη, αφού αυτός που κατοίκησε μέσα της την μετέφερε σε περιοχές, όπου μόνο με ανάληψη μπορεί να πάει κανείς. Τί λοιπόν θέλει να πει ο Συμεών για τον θάνατο λέγοντας· «Για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών, ο πόνος για το παιδί σου θα διαπεράσει την καρδιά σου σαν δίκοπο μαχαίρι»; Με τη λέξη ρομφαία εδώ ο Συμεών εννοεί την οδύνη της Παρθένου που θα διαπεράσει την ψυχή της και εξαιτίας της οποίας επρόκειτο να πονέσει, αφού θα έβλεπε να χάνεται αυτός που ήλθε να βρει και να σώσει αυτούς που έχασαν τον δρόμο τους. Το ότι ένιωσε οδύνη, επειδή νόμισε ότι είχε χάσει τον καρπό της παρθενικής μήτρας της, δηλαδή το γιό της, το ακούσαμε στο Ευαγγέλιο, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς είπε:

«Όταν ο Ιησούς έγινε δώδεκα χρονών». Τί συνέβη• «Όταν έγινε δώδεκα χρονών ο Ιησούς»; Η έννοια των λόγων με τη βοήθεια του ίδιου του λόγου ξεκαθαρίζει και η απορία αντιμετωπίζεται με τήν απορία. «Όταν έγινε δώδεκα χρονών». Ποιος είναι αυτός; Ο Θεός Λόγος, ο μονογενής Υιός του Θεού, αυτός που υπάρχει πριν γίνει ο κόσμος, αυτός που δημιούργησε πολύ παλαιά τον χρόνο του ορατού κόσμου, αυτός που γεννήθηκε πριν από τον χρόνο…

(Δ.Τσάμη, «Θεομητορικόν»,τ. Γ΄)