π.Θεόδωρος Ζήσης, Η Ουκρανία είναι κανονικό έδαφος της Εκκλησίας της Ρωσίας

Γράφει ὁ π. Νικόλαος Μανώλης

Ἕνα ἀπό τά πλέον καυτά θέματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐπικαιρότητας μέ ἀπρόοπτες συνέπειες εἶναι τό θέμα τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς Ρωσίας καί Οὐκρανίας καί τῆς ἀπαράδεκτης ἀνάμειξης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου. Ὁ ὁμότιμος καθηγητής τῆς Θεολογικῆς σχολῆς τοῦ ΑΠΘ πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης, ἀπό τούς πλέον εἰδικούς στό πατριαρχικά ζητήματα καί ἕνας ἀπό τούς ὁλίγους εἰδικούς στό συγκεκριμένο, ἀποσαφηνίζει τό θέμα, πού ταλανίζει τήν Ὀρθοδοξία.

---

Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης

Ὁμότιμος Καθηγητής Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ.

Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΕΔΑΦΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ

Δέν ὑπάρχουν ἀποδεικτικά ἔγγραφα ὑπέρ τῆς Κωνσταντινούπολης

1. Τό Κίεβο ἐγέννησε τήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας καί εἰς αὐτήν ἀνήκει μέχρι σήμερα.

Στό ἐπίκεντρο τῶν ἐκκλησιαστικῶν διεργασιῶν, διχογνωμιῶν, ἀντιθέσεων, ἀλλά καί γεωπολιτικῶν διεκδικήσεων, εὑρίσκεται αὐτό τόν καιρό ἡ χορήγηση αὐτοκεφαλίας στήν Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας, ἡ ὁποία ἐπί αἰῶνες ὄχι μόνο ἀνήκει στήν ἐκκλησιαστική δικαιοδοσία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας, ἀλλά ἀποτελεῖ καί τήν ἀρχή τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τῶν Ρώσων, τόν γενέθλιο χῶρο, τήν κολυμβήθρα πού ἐγέννησε τήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας μέ τήν βάπτιση τοῦ ἡγεμόνος τῶν Ρώσων Βλαδιμήρου καί τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ στό Κίεβο τό 988. Οἱ ἑορτασμοί τῆς χιλιετηρίδος τοῦ ἐκχριστιανισμοῦ τῶν Ρώσων (988-1988) μέ πρωτοβουλία τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καί μάλιστα στό Κίεβο, μέ διεκκλησιαστική ἀναγνώριση καί διεπιστημονική συμβολή, ἀποδεικνύουν ποῦ ὑπάγεται ἐκκλησιαστικά κατά κοινή παραδοχή τό Κίεβο. Διεκδίκησε τότε ἡ Κωνσταντινούπολη δικαιώματα ἐπί τῆς περιοχῆς τοῦ Κιέβου, ὥστε νά χρειασθεῖ νά πάρει τήν ἄδεια ὁ Πατριάρχης τῆς Μόσχας ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, καί οἱ ἄλλοι προκαθήμενοι, γιά νά μεταβοῦν στίς ἑορταστικές ἐκδηλώσεις στό Κίεβο;

Ὁποιαδήποτε Θρησκευτική Ἐγκυκλοπαιδεία καί ἄν ἀνοίξει κανείς ἤ τά σχετικά «Δίπτυχα» τῶν τοπικῶν ἐκκλησιῶν, πού παρουσιάζουν τήν διοικητική τους διάρθρωση ὡς καί τήν διοικητική διάρθρωση τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν, θά παρατηρήσει ὅτι ἡ Οὐκρανία διοικητικά καί κανονικά ὑπάγεται στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας. Ἔχει μέχρι τώρα καταγραφῆ ἤ ἀναγνωρισθῆ ὅτι ἡ Οὐκρανία ὑπάγεται στό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο; Στό Ἡμερολόγιο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τοῦ ἔτους 1998, πού ἔτυχε νά βρῶ γρήγορα στήν βιβλιοθήκη μου, καί στόν β´ τόμο (Διοικητικόν), στό κεφάλαιο «Αἱ λοιπαί αὐτοκέφαλοι Ἐκκλησίαι», καταχωρίζεται ὡς πρώτη ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας, στήν ἀρίθμηση δέ τῶν μητροπολιτῶν της τήν πρώτη θέση κατέχει ὁ προκάτοχος τοῦ σημερινοῦ κανονικοῦ μητροπολίτου Ὀνουφρίου κυρός Βλαδίμηρος «Μητροπολίτης Κιέβου καί πάσης Οὐκρανίας μόνιμον μέλος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου» τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας[1]. Στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας καταχωρίζονται καί ὅλοι οἱ ἄλλοι μητροπολίτες, ἀρχιεπίσκοποι καί ἐπίσκοποι τῶν ἐπαρχιῶν καί πόλεων τῆς Οὐκρανίας, οἱ θεολογικές σχολές τοῦ Κιέβου, τῆς Ὀδησσοῦ, ἡ περίφημη Λαύρα τῶν Σπηλαίων τοῦ Κιέβου, ἡ Λαύρα τοῦ Ποτσάεφ καί πλῆθος ἄλλο ἱδρυμάτων καί προσκυνημάτων. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τά «Δίπτυχα» τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος τοῦ 2018, τά ὁποῖα συναριθμοῦν τούς μητροπολίτας, ἀρχιεπισκόπους, ἐπισκόπους καί τίς πολυάριθμες ἐπαρχίες τῆς Οὐκρανίας στούς ἀνήκοντες στήν ἐκκλησιαστική δικαιοδοσία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας[2].

2. Μέ διαιρετικές σχισματικές δυνάμεις συντάσσεται τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο

Ἐπί τῇ βάσει λοιπόν καί μόνον αὐτῆς τῆς καταγεγραμμένης ἐπίσημα ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία μπορεῖ νά ἐνισχυθεῖ μέ πλῆθος ἄλλων ἐγγράφων, ἡ Οὐκρανία ἐκκλησιαστικά ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἱστορίας τοῦ Χριστιανισμοῦ εἶναι ἀδιάσπαστα καί ἀχώριστα μέρος, στήν ἀρχή κορυφαῖο, τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας. Ἐπί μικρό χρονικό διάστημα, λόγω ἀνωμάλων ἱστορικῶν καταστάσεων καί ἐξωτερικῶν πιέσεων καί ἐπιβουλῶν ἔμεινε ὑπό τήν δικαιοδοσία τῆς Κωνσταντινούπολης, κάτω ἀπό τήν ὁποία ἄλλωστε ἦταν ἐπί αἰῶνες συνολικά καί ἡ ἐκκλησία τῆς Ρωσίας, ἑνωμένη μέ τό Κίεβο. Καί ὅταν ἐξέλιπαν αὐτές οἱ ἐξωτερικές πιέσεις καί ἐπιβουλές ἀπό τήν παπική τότε Δύση, μέσῳ τῆς Πολωνίας, Λιθουανίας καί ἄλλων σταυροφορικῶν καί οὐνιτικῶν δυνάμεων, ἐπανῆλθε ἐκεῖ πού ἐξ ἀρχῆς καί πάντοτε ἀνῆκε, στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας. Εἶναι κρῖμα πού τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο συντάσσεται σήμερα μέ τίς ἴδιες δυτικές δυνάμεις πού διήρεσαν τότε τήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας καί προκάλεσαν διωγμούς τῶν Ὀρθοδόξων καί καταπατήσεις ἱερῶν χώρων, ὅπως ἑτοιμάζονται νά πράξουν καί τώρα οἱ Ἐθνικιστές Οὐκρανοί, καλυπτόμενοι ἀπό τόν οὐνίτη πρόεδρο τῆς Οὐκρανίας Ποροσένκο καί τούς φιλοπαπικούς σχισματικούς τῆς Οὐκρανίας.

3. Σκόπιμη παρερμηνεία καί ἀπόκρυψη ἐγγράφων. Ἑτοιμάζεται σχετική μελέτη.

Γιά τήν ἀναμφισβήτητη ἱστορικά δικαιοδοσία τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας ἐπί τῆς Οὐκρανίας ἑτοιμάζομε ἄρθρο μέ ὅλα τά ἱστορικά ἀποδεικτικά στοιχεῖα. Ἐπιστημονικά τό πράττομε αὐτό, διότι καί στήν πανεπιστημιακή μας σταδιοδρομία ὁ γράφων καί ἡ σύζυγός μου Χριστίνα Μπουλάκη - Ζήση (τώρα μοναχή Νεκταρία), ἐπίκουρη καθηγήτρια τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στό γνωστικό ἀντικείμενο τῆς «Ἱστορίας τῶν Σλαβικῶν Ἐκκλησιῶν», ἔχομε ἐκτενῶς ἀσχοληθῆ μέ τήν ἱστορία τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καί τίς σχέσεις της μέ τήν Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινούπολης, γι᾽ αὐτό ἐνοχλούμαστε καί λυπόμαστε, ὅταν παραποιεῖται ἡ ἱστορική ἀλήθεια. Δυστυχῶς ἡ Κωνσταντινούπολη, γιά νά δικαιολογήσει τήν ἀντικανονική εἰσπήδησή της στό ἔδαφος τῆς ἐκκλησιαστικῆς δικαιοδοσίας τῆς Οὐκρανίας, ἐπικαλεῖται δύο ἔγγραφα, ἀπό τίς δεκάδες ἄλλων ἐγγράφων, ἀπό τά ὁποῖα δῆθεν ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Οὐκρανία δέν παραχωρήθηκε ποτέ ὁριστικά στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας, οὔτε μέ τήν συνοδική πράξη τοῦ 1686, ἡ ὁποία ἐπιβεβαιώνει ὅτι δῆθεν ἡ Οὐκρανία παρέμεινε ὑπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί ὅτι ἡ παραχώρηση ἦταν προσωρινή. Πρόκειται γιά σκόπιμη παρερμηνεία καί παραμόρφωση τῶν ἐγγράφων, γιά «ἐπιστημονική» πληροφόρηση, ἡ ὁποία ὅμως στούς μή ἔχοντες ἐπαρκῆ ἱστορική γνώση δημιουργεῖ τήν ἐντύπωση ὅτι ἡ Κωνσταντινούπολη ἐπικαλεῖται δυνατά καί ἀτράνταχτα ἀποδεικτικά στοιχεῖα. Ἐμεῖς ἐπιστημονικά θά παρουσιάσουμε σέ ἄρθρο μας προσεχῶς ἄλλα ἔγγραφα πού ἀποκρύπτονται, ἀλλά καί θά διορθώσουμε τίς παρερμηνεῖες τῶν δύο ἐγγράφων. Ὡς μία πρώτη γεύση τῆς σκόπιμης χρήσης τῶν δύο ἐγγράφων παραθέτουμε τήν γνώμη τοῦ γνωστοῦ ἱστορικοῦ καί κανονολόγου καθηγητοῦ Βλ. Φειδᾶ, ὁ ὁποῖος καί στό σχετικό ἄρθρο του στή «Θρησκευτική καί Ἠθική Ἐγκυκλοπαιδεία» καί στό μεγάλο βιβλίο του «Ἐκκλησιαστική Ἱστορία τῆς Ρωσσίας (988-1988)» δέχεται ὅτι μέ τήν συνοδική πράξη τοῦ 1686 τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ὑπήγαγε τήν Οὐκρανία στή δικαιοδοσία τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας. Γράφει ἐπί λέξει: «Τό 1686 ὑπεγράφη ρωσοπολωνική εἰρήνη, ἡ δέ Μικρά Ρωσία μετά τοῦ Κιέβου περιῆλθεν εἰς τήν Μόσχαν. Αἱ ἐπαρχίαι Λούτσκ, Λβώφ, Πρεμύσλ καί Μογκίλεφ ἀπέκτησαν θρησκευτικήν ἐλευθερίαν... Τέλος ὁ πατριάρχης Διονύσιος ὑπήγαγε τήν Μητρόπολιν Κιέβου ὑπό τήν δικαιοδοσίαν τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας (1687)»[3]. Καί ἐμεῖς, σέ ἀνύποπτο χρόνο, σέ μελέτη μας μέ τίτλο «Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας» γράφαμε ὅτι «μετά τήν ἐπί τῆς Πολωνίας νίκην τῶν Ρώσων τό 1654 καί τήν ἐνσωμάτωσιν τῆς Οὐκρανίας εἰς τήν Ρωσίαν συνεδέθη καί πάλιν τό Κίεβον μέ τήν Μόσχαν καί ἀποκατεστάθη ἡ ἑνότης μέ ἔγκρισιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου» (1686)[4].

4. Μητέρα Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας εἶναι τώρα ἡ Μόσχα. Ἡ Κωνσταντινούπολη ἦταν στό παρελθόν.

Δέν εἶναι ἀληθές ἐπίσης ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο εἶναι ἡ μητέρα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας καί ἑπομένως ὡς μητέρα Ἐκκλησία ἔχει τό δικαίωμα νά χορηγεῖ αὐτοκεφαλία στίς ἐκκλησίες πού ἐγέννησε, ὅπως χορήγησε αὐτοκεφαλία στίς ἐκκλησίες τῆς Ρωσίας, τῆς Ἑλλάδος, τῆς Ρουμανίας, τῆς Σερβίας, τῆς Βουλγαρίας, τῆς Ἀλβανίας. Εἶχε τό δικαίωμα, μέχρις ὅτου μία θυγατέρα ἐκκλησία γίνει αὐτοκέφαλη, ὁπότε δέν εἶναι πλέον θυγατέρα, ἀλλά ἀδελφή Ἐκκλησία, ἰσότιμη κατά πάντα μέ τήν Ἐκκλησία ἀπό τήν ὁποία προῆλθε, ἡ ὁποία δέν δικαιοῦται πλέον νά ἐπεμβαίνει στά ἐσωτερικά της· ὅταν τό πράττει, διαπράττει τό βαρύ κανονικό παράπτωμα τῆς εἰσπήδησης σέ ξένη ἐκκλησιαστική δικαιοδοσία. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας συνολικά, μαζί μέ τά ἐδάφη τῆς σημερινῆς Οὐκρανίας, εἶχε μητέρα τήν Κωνσταντινούπολη μέχρι τήν ἀνακήρυξη τῆς αὐτοκεφαλίας της καί τήν χειραφέτησή της τό 1448, χωρίς τήν συγκατάθεση τῆς Κωνσταντινούπολης, ἡ ὁποία ὅμως συνοδικά τό 1593 καί μέ συμμετοχή τῶν ἄλλων πατριαρχῶν τῆς Ἀνατολῆς ὕψωσε στήν πατριαρχική ἀξία καί τιμή τήν μητρόπολη Μόσχας, σέ θέση δηλαδή πατριαρχείου, καί ἀνεγνώρισε τήν αὐτοκεφαλία της. Προσωρινή ἦταν ἡ διαίρεση τῆς ἑνιαίας καί ἀδιαίρετης Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας μέ τό νά παραμείνει τό Κίεβο γιά κάποιο διάστημα ἀνεξάρτητη μητρόπολη μέ ἐνέργειες μάλιστα τοῦ οὐνίτη πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγορίου Μάμα, ὑποστηρικτῆ τῆς ψευδοσυνόδου Φερράρας Φλωρεντίας, ὁ ὁποῖος χειροτόνησε μητροπολίτη Κιέβου τόν Οὐνίτη ἐπίσης Βούλγαρο Γρηγόριο καί ἔθεσε τίς βάσεις τῆς ἐξάπλωσης τῆς Οὐνίας στήν Οὐκρανία, μέχρις ὅτου τό 1686 ἐπανενώθηκε, ὅπως εἴπαμε, ἡ Οὐκρανία μέ τήν Ρωσική Ἐκκλησία καί παραμένει ἔκτοτε ἀδιατάρακτα ἐπί τρεῖς αἰῶνες τμῆμα τῆς αὐτοκέφαλης ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας. Τήν Οὐνία ἐνισχύει καί πάλι, ὅπως ὁ Γρηγόριος Μάμας, μέ τίς ἐνέργειές του ὁ πατριάρχης Βαρθολομαῖος.

5. Κακό προηγούμενο ἡ Οὐκρανία γιά τήν αὐτοκεφαλία τῶν Σκοπίων. Ἀνησυχεῖ ἡ ἐκκλησία τῆς Σερβίας.

Μέ τό ἴδιο σκεπτικό θά μποροῦσε νά ἰσχυρισθεῖ ὁ Οἰκουμενικός πατριάρχης ὅτι καί ἡ σχισματική ἐκκλησία τῶν Σκοπίων ἀνήκει στή δική του δικαιοδοσία καί ὄχι στήν δικαιοδοσία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας, ἀφοῦ καί ἡ Ἐκκλησία τῆς Σερβίας καί ἡ περιοχή τῶν Σκοπίων ὑπήγοντο κάποτε στήν δικαιοδοσία τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. Ποῦ ὑπαγόταν ὅμως τά Σκόπια μέχρι τήν σχισματική τους ἀπεξάρτηση ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Σερβίας; Δέν ὑπαγόταν στήν αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Σερβίας; Καί δέν θά ἀποτελέσει εἰσπήδηση σέ ξένο ἐκκλησιαστικό ἔδαφος ἡ ἀνάμειξη τῆς Κωνσταντινούπολης σέ παραχώρηση αὐτοκεφαλίας στούς σχισματικούς τῶν Σκοπίων, ὅπως ἀνησυχοῦν οἱ ἐκκλησιαστικοί ἡγέτες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας, καί ἀντιτίθενται στό κακό τετελεσμένο πού θά δημιουργηθεῖ στήν Οὐκρανία; Μπορεῖ πραξικοπηματικά νά ἐπεμβαίνει ἡ Κωνσταντινούπολη σέ κανονικά ἐδάφη αὐτοκεφάλων ἐκκλησιῶν, ἐπειδή κάποτε αὐτές ἀνῆκαν στή δικαιοδοσία της; Ἀκόμη καί ἄν ἱστορικά παραβλέψουμε τό γεγονός ὅτι τό Κίεβο, ἡ Οὐκρανία ἀπό τήν ἀρχή ἦταν μέρος καί μέλος ἀδιάσπαστο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας, δέν φθάνουν οἱ τρεῖς καί πλέον αἰῶνες, ἀπό τό 1686 μέχρι σήμερα πού ὑπάγεται κανονικά στήν αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας, γιά νά ἀποτρέψουν τήν εἰσπήδηση στό κανονικό της ἔδαφος;

6. Τό αὐτοκέφαλο στήν Οὐκρανία θά βλάψει τήν Κωνσταντινούπολη. Ἑλλάδα καί Ἀμερική θά ἐπωφεληθοῦν.

Ἡ εἰσπήδηση τῆς Κωνσταντινούπολης στήν Οὐκρανία ἀνοίγει τόν ἀσκό τοῦ Αἰόλου μέ ἀπρόβλεπτες κακές συνέπειες γιά τήν ἴδια τήν Κωνσταντινούπολη. Άσφαλῶς ἡ Οὐκρανία ὡς ἀνεξάρτητο κράτος ἐπιδιώκει νά ἔχει καί ἀνεξάρτητη αὐτοκέφαλη ἐκκλησία, καί δέν θά ἦταν ἱστορικά καί κανονικά παράλογο οἱ Ὀρθόδοξοι τῆς Οὐκρανίας νά ὑποβάλουν σχετικό αἴτημα, ἀρκεῖ αὐτό νά γίνει μέ τόν κανονικό τρόπο καί τήν συναίνεση τῶν ἄλλων ἐκκλησιῶν. Ἡ κανονική ἀρχή «τά ἐκκλησιαστικά τοῖς πολιτικοῖς συμμεταβάλλεσθαι εἴωθε» ἔχει διαχρονική ἰσχύ καί ἴσχυσε σέ ὅλες σχεδόν τίς περιπτώσεις χορηγήσεως αὐτοκεφαλίας σέ περιοχές πού ἀπέκτησαν τήν πολιτική ἀνεξαρτησία τους. Μέ βάση αὐτή τήν ἀρχή οἱ περιοχές τῆς Ἑλλάδος πού ἐνσωματώθηκαν στό ἑλληνικό κράτος ἐδῶ καί περισσότερο ἀπό ἕνα αἰώνα, ἀπό τό 1912, πρέπει νά ἐνταχθοῦν στήν αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ἄν ἰσχύει ἡ ἀρχή «ἀνεξάρτητο ἑνιαῖο κράτος σημαίνει καί ἀνεξάρτητη αὐτοκέφαλη ἑνιαία ἐκκλησία». Ἔτσι ἡ ἡμιαυτόνομη ἐκκλησία τῆς Κρήτης, οἱ μητροπόλεις τῆς Δωδεκανήσου καί τό Ἅγιον Ὄρος, πού ἐξακολουθοῦν νά ὑπάγονται στό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, μολονότι ἀνήκουν ἐδαφικά στήν Ἑλλάδα, θά πρέπει νά ἐνσωματωθοῦν στήν αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἔγινε μέ τά Ἑπτάνησα τό 1864. Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τίς κακῶς ἀκόμη λεγόμενες «Νέες Χῶρες», πού τώρα μετά ἀπό ἕναν αἰώνα ἔγιναν «Παλαιές». Πρέπει νά παύσει ἡ Κωνσταντινούπολη νά τίς διεκδικεῖ ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καί νά θεωρεῖ τούς ἐκλεγόμενους ἀρχιερεῖς ἀπό τήν Ἱεραρχία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἐλλάδος ὡς ἀρχιερεῖς τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. Καί ἡ μεγάλη Ἀμερική ἐπίσης εἶναι ἀνεξάρτητο καί ἑνιαῖο κράτος· καί ὅμως ἡ συζήτηση γιά αὐτοκεφαλία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀμερικῆς, πού ἄρχισε καί συνεχίζεται, προκαλεῖ ὀργή καί ἀπειλές γιά ὅσους τό προτείνουν στήν Κωνσταντινούπολη, ἡ ὁποία ἀνοίγει τόν δρόμο μόνη της μέ τό αὐτοκέφαλο τῆς Οὐκρανίας γιά δυσμενεῖς εἰς βάρος της ἐξελίξεις.

7. Προκαλεῖ διαιρέσεις καί σχίσματα ἡ Κωνσταντινούπολη. Νά διορθώσει τήν πορεία της.

Τό χειρότερο ὅλων εἶναι ὅτι ἡ Κωνσταντινούπολη, τῆς ὁποίας ὁ ἀναγνωρισμένος ἀπό ὅλους συντονιστικός ρόλος ἀποσκοπεῖ στήν ἐξασφάλιση τῆς ἑνότητος τῶν Ὀρθοδόξων, προκαλεῖ ἡ ἴδια διαιρέσεις καί σχίσματα καί ἔτσι ὑπονομεύει καί τορπιλίζει μόνη της αὐτόν τόν ρόλο, καί, ὅπως γράψαμε σέ ἄλλη εὐκαιρία, πριονίζει ἡ ἴδια τό ψηλό κλαδί, τήν ὑψηλή θέση πάνω στήν ὁποία τήν ἀνέβασαν οἱ Ἱεροί Κανόνες καί ἡ ἐκκλησιαστική Παράδοση. Διήρεσε τήν Ἐκκλησία μέ τήν ψευδοσύνοδο τῆς Κρήτης, στήν ὁποία δέν ἔλαβαν μέρος τέσσερις ἐκκλησίες πού ἐκπροσωποῦν περισσότερους ἀπό τούς μισούς Ὀρθοδόξους πιστούς καί τήν ὁποία δέν ἀποδέχονται καί μέλη τῶν ἐκκλησιῶν πού ἔλαβαν μέρος, κληρικοί καί λαϊκοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτειχιζόμενοι διακόπτουν τήν μνημόνευση τῶν ὀνομάτων τῶν οἰκείων ἐπισκόπων. Τήν διαιρεῖ καί πάλι μέ τήν ἀντικανονική της εἰσπήδηση στήν Οὐκρανία, ἀνατρέπουσα τήν ὁμοφωνία καί συμφωνία πού εἶχε ἐπιτευχθῆ κατά τίς προσυνοδικές συζητήσεις γιά τό θέμα τοῦ αὐτοκεφάλου. Σύμφωνα μέ αὐτές ἡ ἐπιθυμοῦσα τό αὐτοκέφαλο ἐκκλησία ὑποβάλλει τό αἴτημα πρός τήν «μητέρα Ἐκκλησία» καί, ἐφ᾽ ὅσον αὐτή τό ἀποδεχθεῖ, διαβιβάζεται πρός τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, τό ὁποῖο ἀναλαμβάνει νά διασφαλίσει τήν πανορθόδοξη συναίνεση. Ὅταν καί αὐτή ἐξασφαλισθεῖ, ἑτοιμάζεται ὁ τόμος γιά τήν χορήγηση τοῦ αὐτοκεφάλου. Τώρα οὔτε σχετικό αἴτημα ἔχει ὑποβληθῆ ἀπό τήν κανονική Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας. Οὔτε ἡ «μητέρα Ἐκκλησία» τῆς Ρωσίας συμφωνεῖ μέ τήν χορήγηση τοῦ αὐτοκεφάλου. Ἡ προσπάθεια τῆς Κωνσταντινούπολης νά ἐμφανισθεῖ ὡς «μητέρα Ἐκκλησία» δέν εἶναι πειστική, ἀφοῦ καί μετά τό 1686 πού ἐπανεντάχθηκε ἡ Οὐκρανία στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας πέρασαν τρεῖς καί πλέον αἰῶνες, κατά τούς ὁποίους μέχρι σήμερα ἀνήκει στήν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας, ὅπως αὐτό ἀναγνωρίζεται ἀπό ὅλες τίς ἐκκλησίες. Ἡ ἴδια ἡ Κωνσταντινούπολη μέχρι προσφάτως ἀναγνωρίζει τόν μητροπολίτη Ὀνούφριο ὡς κανονικό μητροπολίτη τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσίας καί διαβεβαίωνε προσυνοδικά ὅτι δέν θά θέσει ποτέ θέμα αὐτοκεφαλίας τῆς Οὐκρανίας. Ἀλλά ἀκόμη καί ἄν δεχθοῦμε καί νομιμοποιήσουμε τήν κλοπή τοῦ ὀνόματος τῆς «μητέρας Ἐκκλησίας» πού κάνει ἡ Κωνσταντινούπολη, παρερμηνεύουσα σχετικά ἔγγραφα, εὑρίσκεται πάλιν ἐκτεθειμένη, διότι δέν τῆς ἔχει ὑποβληθῆ σχετικό αἴτημα ἀπό τήν κανονική Ἐκκλησία τῆς Οὐκρανίας, τῆς ὑπό τόν μητροπολίτη Ὀνούφριο. Οἱ σχισματικοί καί οἱ Οὐνίτες δέν ἀνήκουν στήν Ἐκκλησία καί δέν ἔχουν κανένα κανονικό δικαίωμα, πρίν ἐπιστρέψουν καί ἐνσωματωθοῦν στήν κανονική Ἐκκλησία. Οὔτε ἐπίσης ἔχει ἐξασφαλισθῆ ἡ συναίνεση τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν στήν πλειονότητά τους, ἀφοῦ μόνον ἐλάχιστες ἑλληνόφωνες ἐκκλησίες μέ ἐθνοφυλετικά κριτήρια, θά συμφωνήσουν σιωπηρά μέ τήν Κωνσταντινούπολη, γιατί δέν τολμοῦν φανερά νά ἀντιταχθοῦν πρός τήν ἱστορική ἀλήθεια.

Τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο γιά πρώτη φορά στά νεώτερα χρόνια φαίνεται τόσο ἀποδυναμωμένο καί ἀπομονωμένο ἐκκλησιαστικά. Ὡς παλαιός κληρικός, συνεργάτης καί σύμβουλος τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως λυποῦμαι γι᾽ αὐτήν τήν ἐξέλιξη, μολονότι ἔχω εἰσπράξει πικρίες καί διώξεις ἐπειδή διαφωνῶ μέ ἐπικίνδυνες πρωτοβουλίες του. Ἔπρεπε οἱ τωρινοί του σύμβουλοι νά ἀποτρέψουν αὐτήν τήν πορεία πρός τίς διαιρέσεις, τά σχίσματα καί τήν ἀπομόνωση. Ὑπάρχει ἀκόμη καιρός πρίν ἀπό τό τελικό βῆμα.

---

[1]. Βλ. σελ. 1231.

[2]. Βλ. σελ. 1256.

[3]. Βλ. Φειδα, «Ρωσική Ἐκκλησία», Θ.Η.Ε. 10, 1043. Τοῦ αὐτοῦ, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία τῆς Ρωσσίας (988-1988), Ἔκδ. Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἀθῆναι 1988, σελ. 273-274.

[4]. Θεοδωρου Ζηση, Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου, Κωνσταντινούπολη καί Μόσχα, Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 31. Ἡ μελέτη παρουσιάσθηκε ὡς εἰσήγηση στό Διεθνές Σεμινάριο πού ὀργάνωσε στό Chambésy τῆς Γενεύης τό Ὀρθόδοξο Κέντρο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τόν Μάϊο τοῦ 1988. Τό θέμα τοῦ Σεμιναρίου: «Ρωσία. Χίλια χρόνια χριστιανικοῦ βίου».

Νέος Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως ο Ναυπάκτιος π. Ιερεμίας Φούντας

Το μεσημέρι της Τρίτης 10 Οκτωβρίου οι καμπάνες των Ιερών Ναών της Ναυπάκτου κτύπησαν χαρμόσυνα, με εντολή του Σεβασμιωτάτου. Σήμαναν το χαρμόσυνο μήνυμα της εκλογής από την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος του Ναυπακτίου Κληρικού Ιερεμία Φούντα για την Ιερά Μητρόπολη Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως. Είναι ο πρώτος εκ της πόλεως Ναυπάκτου καταγόμενος που εκλέγεται Μητροπολίτης μετά τον αείμνηστο Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως Αμβρόσιο Νικολάου.

Ο νέος Μητροπολίτης Γόρτυνος κ. Ιερεμίας (κατά κόσμον Παναγιώτης Φούντας) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ναύπακτο, όπου έλαβε και την εγκύκλια μόρφωση. Ο πατέρας του, Στέφανος Φούντας, έπεσε ηρωϊκά μαχώμενος στον Πόλεμο του '40 στα αλβανικά βουνά, ενώ ο γυιός του ήταν μόλις μερικών ημερών. Η μητέρα του, Ιωάννα, εργάσθηκε ως καθαρίστρια στο Γυμνάσιο και με τα χρήματα αυτά μεγάλωσε και σπούδασε τον γυιό της.

Ο Σεβ. κ. Ιερεμίας σπούδασε Θεολογία, χειροτονήθηκε Διάκονος και Ιερέας, έλαβε το διδακτορικό στην Θεολογία, εργάσθηκε δε καρποφόρα ως Ιεροκήρυκας στις Ιερές Μητροπόλεις Φωκίδος, Πειραιώς, Μεγάρων και Σαλαμίνος και στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών.

Τρεις μέρες μετά την εκλογή του και μία ημέρα πριν την χειροτονία του σε σύσκεψη των Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, σύσκεψη που ήταν από καιρό προγραμματισμένη, εξελέγη παμψηφεί τακτικός Καθηγητής στην Ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης.

Ο Σεβ. κ. Ιερεμίας είναι εκλεκτός Κληρικός της Εκκλησίας της Ελλάδος, με εκκλησιαστικό φρόνημα, ιεραποστολικό ζήλο, είναι κάτοχος πολλών επιστημονικών και ερμηνευτικών γνώσεων και συνδέει στενά την θεολογία με την ποιμαντική, την ακαδημαϊκή έδρα με το ιερό θυσιαστήριο.

Ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Ιερόθεος γνωρίζει εδώ και πολλά χρόνια τον νέο Μητροπολίτη Γόρτυνος, με τον οποίο συνδέεται με ιδιαίτερη φιλία και τον οποίο και ψήφισε και βοήθησε στην εκλογή του.

Επίσης, όπως ανέφερε και στον χειροτονητήριο λόγο του ο Σεβ. κ. Ιερεμίας, η μητέρα του φρόντισε και τον συνέδεσε από μικρό παιδί με τον σεβάσμιο Ναυπάκτιο γέροντα Πνευματικό π. Αρσένιο Κομπούγια, και διατήρησε σε όλη του την ζωή την πνευματική αυτή επικοινωνία μαζί του.

Όλοι οι Ναυπάκτιοι που τον γνωρίζουν χάρηκαν για την άξια εκλογή του και του εύχονται καλή αρχιερωσύνη.

Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας: Η αληθινή Εκκλησία, είναι ΜΙΑ...

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ιερεμίας: Η αληθινή Εκκλησία, είναι ΜΙΑ. Και αυτή η Εκκλησία είναι ΜΟΝΟΝ η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΑΣ
 Ἡ Ἀποστολική Διαδοχή Της

Πολλές φορές σᾶς τό εἶπα, ἀγαπητοί μου χριστιανοί, ὅτι τό ἀνώτερο ἀπό ὅλα εἶναι τό νά γνωρίζουμε τήν ὀρθόδοξη πίστη μας, νά τήν κρατήσουμε καθαρή και ἀνόθευτη, ὅπως τήν παραλάβαμε, καί νά τήν δώσουμε ἔτσι καί στά παιδιά μας, τήν νέα γενεά. Γι᾽ αὐτό καί ἐγώ, πού σάν Ἐπίσκοπος εἶμαι ὑπεύθυνος γιά την πίστη τοῦ λαοῦ πού ὑπηρετῶ, ἀφήνοντας τήν σειρά τῶν κηρυγμάτων μου στην Ἀποκάλυψη, πού μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ θά τήν ἐκδώσω σέ βιβλίο, ἀρχίζω μία νέα σειρά μαθημάτων, ἀφιερωμένων στήν ὀρθόδοξη πίστη. Στό σημερινό μου κήρυγμα θά σᾶς μιλήσω γιά τήν Ἐκκλησία.

1. Τί εἶναι «Ἐκκλησία», ἀδελφοί χριστιανοί; Ἄς προσέξουμε τό θέμα αὐτό, γιατί εἶναι σοβαρό. Καί παλαιότερα, ἀλλά καί σήμερα παρουσιάζονται διάφορα πρόσωπα πού λέγουν ὅτι ἀποτελοῦν «ἐκκλησία». Ἀκοῦμε, γιά παράδειγμα, να λένε γιά «ρωμαϊκή ἐκκλησία», γιά «εὐαγγελική ἐκκλησία», γιά τήν «ἐκκλησία τοῦ Σμίθ» κ.ἄ. Καί ὅμως ἡ Ἐκκλησία, ἡ ἀληθινή Ἐκκλησία, εἶναι ΜΙΑ. Εἶναι αὐτή τήν ὁποία ἵδρυσε ὁ Ἰησοῦς Χριστός διά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων Του. Και αὐτή ἡ Ἐκκλησία εἶναι ΜΟΝΟΝ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

2. Ἀλλά γιατί μόνον ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ἡ μόνη ἀληθινή Ἐκκλησία; Εἶναι ἡ μόνη ἀληθινή, ἀγαπητοί μου, γιατί αὐτή μόνο ἔχει ἱστορική συνέχεια με τήν Ἐκκλησία πού ἵδρυσε ὁ Χριστός διά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Ναί! Ἡ Ἐκκλησία μας τηρεῖ ἀνόθευτη τήν διδασκαλία τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, χωρίς να ἔχει προσθέσει οὔτε καί νά ἔχει ἀφαιρέσει τίποτε ἀπό αὐτήν. Καί ἔχει ἀκόμη ἱστορική συνέχεια ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας μέ τήν πρώτη Ἐκκλησία τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, γιατί ἔχει τήν λεγόμενη «Ἀποστολική Διαδοχή». Αὐτό σημαίνει ὅτι ἕνας ὀρθόδοξος Ἐπίσκοπος, ὅταν χειροτονεῖται, λαμβάνει τήν ἀρχιερατική Χάρη, αὐτήν τήν ἴδια πού εἶχαν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι, γιατί χειροτονήθηκε ἀπό Ἐπισκόπους, γιά τούς ὁποίους, ἄν τό ἐρευνήσει κανείς, πηγαίνοντας προς τά πίσω, βλέπει ὅτι τό ἐπισκοπικό τους ἀξίωμα εἶναι συνέχεια τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Δηλαδή: Οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι χειροτόνησαν τούς διαδόχους τους, αὐτοί ἔπειτα τούς δικούς τους διαδόχους καί ἔτσι, σέ ἀδιάκοπη συνέχεια, ἡ Χάρη τῆς Ἀρχιερωσύνης, μέ τήν χειροτονία νέων Ἐπισκόπων, ἔφθασε μέχρι σήμερα, ἀλλά καί θά μένει γιά πάντα. Ὥστε, ξαναλέμε, ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας ἔχει ἱστορική συνέχεια μέ τήν πρώτη Ἐκκλησία τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, ἐπειδή, πρῶτον, κρατάει ἀνόθευτη τήν διδασκαλία της καί, δεύτερον, ἐπειδή ἔχει Ἀποστολική Διαδοχή μέ τήν χειροτονία τῶν Ἐπισκόπων της.

Μητροπολίτης Γόρτυνος κ. Ιερεμίας - Πλήν Ενός! ....

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ

ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ

   ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ-ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΙΣ

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 10 Ἰουλίου 2016

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ

ΠΛΗΝ ΕΝΟΣ!

Ἀδελφοί χριστιανοί τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως,

1. Σάν Ἐπίσκοπός Σας νοιώθω δυνατή τήν ὑποχρέωσή μου ἀπέναντί σας νά Σᾶς μιλάω γιά τήν Ὀρθόδοξη πίστη μας, γιατί μόνο μ᾽ αὐτή μποροῦμε νά γευθοῦμε σωστά τόν Θεό μας μέσα στήν Ἐκκλησία Του.

Στά χρόνια πού ζοῦμε ἰδιαίτερα θέλουν νά μπερδέψουν τήν πίστη μας· θέλουν νά τήν ἀνακατέψουν μέ ἄλλες ψεύτικες πίστες ἄλλων ὁμολογιῶν καί θρησκευμάτων, καί γι᾽ αὐτό ἀκοῦτε καί μένα, συχνά τώρα τελευταῖα, νά σᾶς μιλάω γιά τήν Ὀρθόδοξη πίστη μας. Τό πρῶτο πού ἐπιθυμῶ γιά σᾶς εἶναι νά μάθετε τά δόγματα τῆς πίστης μας, νά μάθετε τό «Πιστεύω» μας. «Δόγματα» εἶναι τά «ἀγκωνάρια», πού λέμε, σέ ἕνα σπίτι. Καί τό θεοΐδρυτο Οἰκοδόμημα, πού λέγεται «Ἐκκλησία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ», ὡς ἀγκωνάρια στερεά καί δυνατά ἔχει τά «δόγματα», πού εἶναι γραμμένα στήν Ἁγία Γραφή καί μᾶς τά διατύπωσαν οἱ Ἅγιοι Πατέρες μας σέ Οἰκουμενικές Συνόδους.

Πρέπει νά γνωρίσουμε τίς ἀλήθειες τῆς πίστης μας, ἀγαπητοί, καί παρακαλῶ νά μήν εἶστε ἀδιάφοροι σ᾽ αὐτό, γιατί ἡ πίστη μας εἶναι τό ἀνώτερο ἀπ᾽ ὅλα. Ναί! Παραπάνω καί ἀπό τήν περιουσία μας καί τήν οἰκογένειά μας καί τήν ζωή μας, εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη πίστη μας. Ἔτσι, λοιπόν, θά μέ ἀκούσετε καί σήμερα στό κήρυγμά μου αὐτό, νά σᾶς μιλήσω σέ θέμα σχετικά μέ τήν πίστη μας.

2. Ἡ Κυριακή αὐτή εἶναι μετά πιά ἀπό τήν «Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο», ὅπως τήν εἶπαν, πού συνῆλθε στήν Κρήτη, πρίν ἀπό λίγο καιρό, τήν Κυριακή τῆς Πεντηκοστῆς. Ἦταν Σύνοδος Πατριαρχῶν καί Ἀρχιεπισκόπων καί πολλῶν ποιμένων Ἀρχιερέων, μέ τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη ἐπί κεφαλῆς, γι᾽ αὐτό πρέπει νά τήν σεβαστοῦμε. Ἀλλά σᾶς εἶπα σέ ἕνα προηγούμενό μου κήρυγμα ὅτι πάνω ἀπό τίς Συνόδους εἶναι ἡ Ἐκκλησία, πού δέν τήν ἀποτελοῦν μόνο οἱ Πατριάρχες καί οἱ Ἐπίσκοποι, ἀλλά ὅλος ὁ πιστός λαός τοῦ Θεοῦ. Καί ἡ ἱστορία μᾶς λέει ὅτι ὑπῆρξαν περιπτώσεις πού αὐτός ὁ πιστός λαός τοῦ Θεοῦ ἔκρινε καλύτερα τήν πίστη του ἀπό Ἀρχιερεῖς καί Πατριάρχες καί ὀνόμασε μερικές Συνόδους τους «ληστρικές», ἐπειδή δέν ὀρθοφρονοῦσαν.

Ἐμεῖς δέν ἔχουμε τέτοια διάθεση, ἀλλά, μέ σεβασμό στούς μετέχοντες Πατέρες τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου τῆς Κρήτης, ἀλλά καί μέ σεβασμό πάλι στήν θεολογία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας, ἔχουμε νά παρατηρήσουμε κάτι σοβαρό, ὅπως τό νομίζουμε:

3. Στήν Σύνοδο ἔγινε λόγος περί τῶν ἑτεροδόξων, τῶν αἱρετικῶν, καί τήν σχέση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μας μέ αὐτούς. Ποιοί εἶναι αὐτοί οἱ ἑτερόδοξοι; Εἶναι οἱ Παπικοί, οἱ Προτεστάντες καί ὅλες οἱ παραφυάδες τους, οἱ Μονοφυσῖτες κ.ἄ. Αὐτοί εἶναι αἱρετικοί. Καί ἀσφαλῶς οἱ αἱρετικοί εἶναι ἔξω ἀπό τήν Ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτό τό θέμα σᾶς ἔχω μιλήσει πολλές φορές καί σᾶς ἀπέδειξα ὅτι οἱ αἱρετικοί, οἱ ἑτερόδοξοι γενικά δέν ἀποτελοῦν Ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτό δέν πρέπει νά λέμε τήν ἔκφραση «Καθολική Ἐκκλησία», «Προτεσταντική Ἐκκλησία», κλπ. Καί ἐμεῖς οἱ Ἱεράρχες τόν Μάϊο, στήν Σύνοδο πού κάναμε, ὀνομάσαμε τούς αἱρετικούς αὐτούς«Χριστιανικές Ὁμολογίες καί Κοινότητες», γιατί πιστεύουν γενικά στόν Χριστό. Δέν τίς εἶπαμε ὅμως «Ἐκκλησία». «Ἐκκλησία» εἶναι μόνο ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Αὐτήν τήν Ἐκκλησία ἐννοοῦμε ὅταν λέγουμε στό «Πιστεύω» μας «...εἰς ΜΙΑΝ, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν».

Τί εἶναι ὅμως αὐτό πού ἔγινε στήν Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο τῆς Κρήτης καί ὀνόμασαν τίς ἑτερόδοξες αὐτές αἱρετικές κοινότητες ὡς «Ἐκκλησίες»; Γιατί εἶπαν καί ἔγραψαν καί ὑπέγραψαν τήν ἔκφραση «ἑτερόδοξες Χριστιανικές Ἐκκλησίες». ῞Ωστε εἶναι καί οἱ αἱρετικοί «Ἐκκλησία»; Τότε ποιά εἶναι αὐτή ἡ ΜΙΑ Ἐκκλησία, γιά τήν ὁποία μιλᾶμε στό «Πιστεύω» μας; Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἐλλάδος μας στήν ἀρχή δέν δέχθηκε τήν ἔκφραση αὐτή, ἀλλά τελικά ὑπέκυψε καί Αὐτή καί ὑπέγραψε τήν ἔκφραση περί «ἑτεροδόξων Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν καί Ὁμολογιῶν». Διαφορετική ὅμως ἦταν ἡ ἀπόφαση τῆς Ἱεραρχίας μας τόν Μάϊο. Δέν ὀνομάσαμε τότε «Ἐκκλησίες» τούς αἱρετικούς, ἀλλά ἁπλῶς «Ὁμολογίες» καί «Κοινότητες». Γιατί τώρα ἡ διαφορά αὐτή, παρά τήν τότε, τόν παρελθόντα Μάϊο, ἄλλη ἀπόφασή μας; Τό χειρότερο, κατά τήν κρίση μου, εἶναι ὅτι στήν ὀνομασία αὐτή τῶν ἑτεροδόξων ὡς Ἐκκλησία ἔδωσαν καί βαρύτητα, γιατί τήν παρουσίασαν ὅτι ἔχει ἱστορικότητα· γιατί ἡ ἔκφραση πού προτάθηκε καί ὑπογράφηκε λέει ἀκριβῶς: «Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἀποδέχεται τήν ἱστορικήν ὀνομασίαν ἄλλων ἑτεροδόξων Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν καί Ὁμολογιῶν»!... Τί σημαίνει αὐτό τό «ἱστορικήν ὀνομασίαν»; Πότε καί ποῦ οἱ Ἅγιοι Πατέρες ὀνόμασαν τίς αἱρέσεις καί τά σχίσματα «Ἐκκλησίες»; Ποτέ καί πουθενά!

4. Τό λυπηρό ὅμως, εὐσεβεῖς χριστιανοί, εἶναι ὅτι ἡ λανθασμένη δογματικά καί ἐκκλησιολογικά αὐτή πρόταση, ἡ ὁποία ὀνομάζει «Ἐκκλησίες» τούς ἑτεροδόξους αἱρετικούς, ὑπεγράφη ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ἀπό ὅλους τούς ἄλλους μετέχοντες Πατριάρχες καί ἱεράρχες, πλήν πολύ ὀλίγων. Τό ἀκόμη λυπηρότερο γιά μᾶς εἶναι ὅτι καί οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλαδικῆς μας Ἐκκλησίας Ἀρχιερεῖς ὑπέγραψαν καί αὐτοί τήν ἡμαρτημένη αὐτή πρόταση, ΠΛΗΝ ΕΝΟΣ! Τοῦ Σεβασμιωτάτου Ναυπάκτου κ. ΙΕΡΟΘΕΟΥ! Τόν εὐχαριστοῦμε πολύ γιά τή δυναμική Του αὐτή ὁμολογιακή στάση καί, ἀπό ὅσα ἔχουμε ἀκούσει, Τόν διαβεβαιώνουμε ὅτι ηὔφρανε λίαν τάς καρδίας τῶν Ὀρθοδόξων! Ἔδειξε καί ἀπέδειξε τήν σθεναρότητα τῆς πίστης Του καί τήν σταθερότητά Του στά ὅσα γράφει καί λέγει, ἔστω καί ἄν ἄλλοι Τόν προκαλοῦσαν, καί τόν ἐπίεζαν ἀκόμη, νά ἐκφραστεῖ ἐνάντια. Ὁ Σεβασμιώτατος Ναυπάκτου κ. ΙΕΡΟΘΕΟΣ, ὁ καλός Ποιμήν τῆς προσφιλοῦς μου ἰδιαιτέρας πατρίδος, μέ τήν στάση Του στήν λεγομένη Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδο, μᾶς ὑπενθύμισε τόν Ἅγιο Μᾶρκο τόν Εὐγενικό, τόν μόνον μή ὑπογράψαντα τήν ἕνωση τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας μέ τούς Παπικούς.

5. Ὡς Ἐπίσκοπός Σας, ἀδελφοί μου χριστιανοί, σᾶς δηλώνω ὅτι τάσσομαι μέ τήν θέση καί στάση τοῦ Ναυπάκτου ΙΕΡΟΘΕΟΥ καί τῶν ἄλλων Ἱεραρχῶν, τῶν μή ὑπογραψάντων τήν λανθασμένη δογματικά ἔκφραση τῆς Συνόδου τῆς Κρήτης, πού ὀνομάζει «Ἐκκλησίες» τούς αἱρετικούς.

Ναί, ὡς τοπική Ἐκκλησία Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως τασσόμεθα ὑπέρ αὐτῶν, γιατί δέν δεχόμαστε τίς αἱρέσεις καί τά σχίσματα ὡς «Ἐκκλησίες», ἀλλά ἁπλῶς τίς ὀνομάζουμε «χριστιανικές κοινότητες». Ἀλλά περισσότερα περί τῆς ὀνομασθείσης «Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου» θά ποῦμε ὅταν γνωρίσουμε τά πρακτικά της καί ὅλα τά λεχθέντα σ᾽ αὐτήν.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας



πηγή Ακτίνες

Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος κ. Ιερεμίας για την θεματική εβδομάδα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΓΟΡΤΥΝΟΣ & ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΕΩΣ
ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ   22007

Ἀριθμ. Πρωτ.  31

Ἐν Δημητσάνῃ τῇ  27ῃ  Ἰανουαρίου  2017

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί χριστιανοί
τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως,

1.Σᾶς γράφω μέ πόνο πολύ καί ἀνησυχία μεγάλη στήν παροῦσα μου ἐγκύκλιο πρός σᾶς. Τά Σχολεῖα μας ἀγαπητοί μου, εἶναι χῶροι ἱεροί, στά ὁποῖα πηγαίνουν τά ἀγαπητά καί χαριτωμένα σας παιδιά, γιά νά μορφωθοῦν καί νά διαπλάσουν καλό καί ἐνάρετο χαρακτήρα, γιά νά γίνουν καλοί καί ὠφέλιμοι ἄνθρωποι στήν κοινωνία. Ναί! Στήν εὐλογημένη μας πατρίδα, τήν ἔνδοξη καί ἀθάνατη Ἑλλάδα μας, ἡ παιδεία άπό παλαιά δέν θεωρεῖτo μόνον ὡς προσφορά γνώσεων, ἀλλά ἀπέβλεπε καί στό νά μορφώσει τήν ψυχή τοῦ μαθητοῦ, στό νά τόν διαπλάσει ἐνάρετο ἄνθρωπο καί χρηστό πολίτη. Εἶναι ὡραῖο τό ἀρχαῖο ἐκεῖνο ρητό πού χαρακτηρίζει τήν ἑλληνική μας παιδεία: «Πᾶσα παιδεία χωριζομένη ἀρετῆς, πανουργία καί οὐ σοφία φαίνεται».

2. Ἀλλά τί εἶναι, χριστιανοί μου, αὐτή ἡ ἐγκύκλιος, πού μᾶς ἦρθε τώρα τελευταῖα στά Σχολεία μας ἀπό τό Ὑπουργεῖο Παιδείας; Κατά τήν ἐγκύκλιο αὐτή οἱ μαθητές τῶν σχολείων μας, τά δικά σας, δηλαδή, καλά παιδιά, ὦ γονείς, καί τά ἀγαπητά σας ἐγγόνια, ὦ γιαγιές, πρέπει νά ἀκούσουν μαθήματα γιά τή λεγόμενη «ὁμοφυλοφιλία», γιά νά μήν αἰσθάνονται τάχα ἀποτροπιασμό καί ἀποστροφή πρός τό ἁμάρτημα αὐτό, ἀλλά καί νά μήν νοιώθουν ἀργότερα καί ἐνοχή, ἄν τυχόν πέσουν στό ἁμάρτημα αὐτό. Ἀλλά ἡ ὁμοφυλοφιλία τό ξέρουμε ὅλοι ὅτι εἶναι ἀφύσικο πράγμα. Εἶναι τό ἁμάρτημα τῶν κατοίκων τῶν Σοδόμων καί τῶν Γομόρων, πού κατεστράφησαν οἰκτρά γιά τίς ἀσέλγειές τους, ὅπως τό διαβάζουμε στήν Ἁγία Γραφή (Γεν. κεφ. 19). Ὁ ἀπόστολος Παῦλος περιγράφει τό πάθος αὐτό μέ πολύ φοβερές ἐκφράσεις γιά τούς πρό Χριστοῦ ἀνθρώπους, λέγοντας γι’ αὐτούς ὅτι «παραδόθηκαν σέ αἰσχρές ἐπιθυμίες… καί σέ ἀτιμωτικά πάθη.

Γιατί οἱ γυναῖκες ἄλλαξαν τή φυσική σχέση καί χρήση στήν πάρα φύση καί ἐξευτελίστηκαν μέ ἀκατανόμαστες ἀσέλγειες. Κατά τόν ἴδιο τρόπο – συνεχίζει νά λέει ὁ ἀπόστολος – καί οἱ ἄνδρες ἄφησαν τήν φυσική σχέση καί χρήση μέ τήν γυναίκα καί ἄναψαν ἀπό φλόγα ἀσυγκράτητης ἐπιθυμίας μεταξύ τους, πράττοντες ἀρσενικοί μέ ἀρσενικούς ἄτιμες πράξεις» (Ρωμ. 1,24-27). Αὐτό εἶναι ἡ ὁμοφυλοφιλία. Καί τώρα, ἀγαπητοί μου, μέ ἐγκύκλιο τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, στήν Ἑλλάδα μας μάλιστα αὐτό τό φρικτό καί φοβερό, τώρα, λέγω, καλοῦνται τά παιδιά μας νά διδαχθοῦν καί νά μαθητευθοῦν τό τί εἶναι ἡ ἀφύσικη αὐτή αἰσχρότητα καί νά τήν δεχθοῦν στήν ζωή τους ὡς κάτι τό φυσικό.

3. Ἐμεῖς χριστιανοί μου, ἐγώ ὁ ἐπίσκοπος σας καί ὅλοι οἱ κληρικοί τῆς Μητροπόλεώς μας, πού ἀγωνιοῦμε γιά σᾶς καί τίς οἰκογένειές σας, ἐμεῖς, λέγω, σάν τοπική Ἐκκλησία, ὄχι ἁπλῶς πονοῦμε ἀλλά καί ἀγανακτοῦμε γιά τό κακό πού πρόκειται νά γίνει μέ τήν ἐγκύκλιο αὐτή τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας στήν μαθητιώσα νεολαία μας.

Επιστολή Μητροπολίτου Γόρτυνος κ Ιερεμία προς τον Μητρ. Αργολίδος κ. Νεκτάριο

Επιστολή Γόρτυνος Ιερεμία προς τον Αργολίδος Νεκτάριο

Ἐν Δημητσάνῃ τῇ 15ῃ Ἰουνίου 2017

Σεβασμιώτατε  Ἅγιε Ἀργολίδος,

Κε Κε ΝΕΚΤΑΡΙΕ,

Εὐλογεῖτε.

Ἐπειδή ἡ ἐπιστολή Σας πρός τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πειραιῶς κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ καί ἡ δική Του ἀπάντηση πρός Σᾶς θίγουν σπουδαῖο θέμα, διότι ἀποτελοῦν σύγκρουση δύο ρευμάτων παρατηρουμένων ἀείποτε στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μας, καί ἐπειδή, ὡς γράφετε, «τέτοιες ὑποθέσεις ἀφοροῦν ὁλόκληρο τό σῶμα τῆς διοικούσης Ἐκκλησίας», ἐπιτρέψατέ μου, παρακαλῶ, νά καταθέσω τήν θέση μου ἐπί τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς.

1. Σεβασμιώτατε, παρά τήν ἀγάπη μου καί τόν σεβασμό μου πρός Σᾶς, ἔτι δέ καί τήν εὐγνωμοσύνη μου, μετά τοῦ πλήθους τῶν εὐσεβῶν, διότι μᾶς ἐγνωρίσατε περισσότερο τόν ἠγαπημένο μας ἅγιο Λουκᾶ, τόν Ἀρχιεπίσκοπο Συμφερουπόλεως καί Κριμαίας, θαυματουργό ἰατρό, ὅμως, θέλω νά Σᾶς πῶ, ὅτι δέν μοῦ ἄρεσαν τά γραφόμενά Σας πρός τόν ἅγιο Πειραιῶς καί κατά τό περιεχόμενό τους καί κατά τό ὕφος τους. Θεωρῶ δέ ὡς βέβαιο ὅτι ὁ γλυκός μας ἅγιος Ἐπίσκοπος τῆς Κριμαίας δέν θά ἔγραφε ποτέ, μά ποτέ δέν θά ἔγραφε πρός συνεπίσκοπό Του τοιαύτη ἐπιστολή. Δέν μοῦ ἄρεσαν, Σεβασμιώτατε, τά γραφόμενά Σας στήν ἐπιστολή αὐτή διότι, ὡς νομίζω, ἐναντιοῦνται πρός τήν διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί τούς λόγους καί τήν ζωή τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, πού συνιστοῦν τήν Ἱερά μας παράδοση.

Οἱ Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐλέγχουν μέ πολλή δύναμη καί μέ ὠμές μάλιστα ἐκφράσεις τήν πεπλανημένη διδασκαλία τῶν ψευδοπροφητῶν καί τίς πιέσεις τῶν βασιλέων τοῦ Ἰσραήλ, οἱ ὁποῖοι, καί οἱ δύο, ἤθελαν τήν καθαρά θρησκεία τοῦ Γιαχβέ νά ἀναμείξουν μέ τίς διδασκαλίες τῶν γειτόνων λαῶν (συγκρητισμός, οἰκουμενισμός). Ὠμές ἐκφράσεις κατά τῆς οἰκουμενιστικῆς κινήσεως χρησιμοποιεῖ καί ὁ συνθέτης τοῦ 1ου Ψαλμοῦ,1 ἐναντίον τῶν Ἰουδαίων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, παρασυρθέντες ἀπό τό πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, συνεκρότουν συλλόγους καί ἔκαναν διαλέξεις θέλοντας νά προσεγγίσουν τόν Νόμο τοῦ Μωυσέως μέ τά ἑλληνιστικά διδάγματα. Τούς τοιούτους ὁ Ψαλμωδός ἀποκαλεῖ σαφῶς «ἀσεβεῖς», «ἁμαρτωλούς» καί «λοιμούς» (= διεφθαρμένους) («Μακάριος ἀνήρ, ὅς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν καί ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη καί ἐπί καθέδρᾳ λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν»2).

Ὁμοίως, ὅπως πολύ καλῶς, Σεβασμιώτατε, γνωρίζετε, καί οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, ὡς ἐπιστήμονες-φωτισμένοι ποιμένες, ἐνῶ μέ πολλή ἀγάπη ἐδέχοντο τόν ἁμαρτωλό καί προσεφέροντο θυσιαστικά σ᾽ αὐτόν γιά τήν σωτηρία του, ὅμως ἔναντι τῶν ἀρχόντων, τῶν νομοθετούντων κατά τῶν ἱερῶν θεσμῶν τῆς Ἐκκλησίας μας, καί κατά τῶν δεδηλωμένων αἱρετικῶν τῆς πίστεως ἦσαν ἰσχυροί πολέμιοι καί σφοδροί ἐλεγκτές.

Μέ τά παραπάνω, γνωστά εἰς Σᾶς, θέλω νά πῶ ὅτι στήν Ἐκκλησία ὑπάρχει, ὡς χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος βεβαίως, τό προφητικό πνεῦμα καί δέν πρέπει νά τό ἀποκρούομε ὅταν τό  ἀκούομε καί σήμερα στήν Ἐκκλησία μας, ἀλλά ἀντίθετα νά τό δεχόμαστε ὡς θεῖο δῶρο καί νά χαιρόμαστε αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τό ἔχουν. Τό ἀγωνιστικό φρόνημα ἀποβαίνει πρός τό καλό τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀρκεῖ μόνο αὐτό νά ἐκφέρεται μέ ταπείνωση, μέ ἀγάπη καί μέ θεολογικό λόγο.

Όποιος αγαπά τον Χριστό τηρεί τις εντολές του

Όποιος αγαπά τον Χριστό τηρεί τις εντολές του

Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

Όποιος αγαπά τον Χριστό τηρεί τις εντολές του  (Ἰω. 14,15)

1. Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, λεγόμαστε «χριστιανοί», ἐπειδή βαπτιστήκαμε στό ὄνομα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ μας. Σάν βαπτισμένοι δέ χριστιανοί πού εἴμαστε, πρέπει νά ζοῦμε ὄχι μέ κακίες καί μέ ἁμαρτωλά πάθη, ἀλλά πράττοντας τό θέλημα τοῦ Χριστοῦ, γιατί ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς εἶπε ὅτι «ὅσοι βαπτιστήκαμε στόν Χριστό, πρέπει νά φορέσουμε τόν Χριστό»! «Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε», μᾶς λέγει (Γαλ. 3,27)! Μέ τό βάπτισμά μας, ἀδελφοί, δώσαμε ὅρκο ὅτι θά συνταχθοῦμε μέ τόν Χριστό καί θά ἀποταχτοῦμε τόν καταραμένο τόν διάβολο καί ὅλα τά ἔργα του. Πρέπει λοιπόν, σάν χριστιανοί, νά τό προσπαθοῦμε καί νά ἀγωνιζόμαστε νά τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ. Ἄν δέν τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, δέν μποροῦμε νά λέμε ὅτι εἴμαστε δικοί Του καί δέν θά ἔχουμε λοιπόν θέση στήν βασιλεία Του.

2. Αὐτό, χριστιανοί μου, πού δείχνει τόν σωστό χριστιανό εἶναι τό νά θέλει αὐτός καί νά προσπαθεῖ στήν ζωή του νά πράττει ὅ,τι θέλει ὁ Χριστός. Νά ταυτίσει δηλαδή τό θέλημά του μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Αὐτός ὁ χριστιανός, ἄν τό προσπαθεῖ αὐτό, θά ἔχει «νοῦν Χριστοῦ», πού λέγει ὁ Ἀπόστολος (Α´ Κορ. 2,16) καί γι᾽ αὐτόν τόν χριστιανό θέ πεῖ ὁ Θεός αὐτό πού εἶπε γιά τόν Δαβίδ τόν βασιλέα, «βρῆκα ἄνθρωπο κατά τήν καρδιά μου» (Πράξ. 13,22). Γιατί ὁ Δαβίδ δέν λησμονοῦσε ποτέ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. «Τάς ἐντολάς Σου οὐκ ἐπελαθόμην», ἔλεγε (Ψαλμ. 118,176). Γιά νά τηροῦμε καί ἐμεῖς τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ πρέπει νά ἀποκτήσουμε μιά τέτοια καρδιά πού νά θέλει αὐτό πού θέλει ὁ Χριστός· καί θά γίνει ἔτσι ἡ καρδιά μας καρδιά Χριστοῦ. Αὐτό, ἀγαπητοί μου, θά τό πετύχουμε ἄν ἀγαπήσουμε θερμά καί δυνατά τόν Ἰησοῦ Χριστό, τόν Θεό μας. Ὅλα ἐπιτυγχάνονται καί κατορθώνονται μέ τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Καρδιά πού ἀγαπάει τόν Χριστό νοιώθει σάν κόλαση τό νά κάνει κάτι πού εἶναι ἐνάντιο στό θέλημα τοῦ Χριστοῦ. Ὅσο καί ἄν εἶναι ἡδονική ἤ συμφεροντολογική μία ἁμαρτωλή πράξη, ὁ ἀληθινός χριστιανός θά πεῖ: «Δέν θά τήν κάνω, γιατί δέν τό θέλει ὁ Χριστός αὐτό»!

3. Γιά νά ἀγαπήσουμε ἔτσι τόν Ἰησοῦ Χριστό, ἀδελφοί, ὥστε νά πράττουμε πάντοτε μέ τήν καρδιά μας τό θέλημά Του, πρέπει, κατά πρῶτον, νά τό ζητᾶμε πολύ στήν προσευχή μας σ᾽ Αὐτόν καί θά μᾶς τό δώσει, ἄν συνεχῶς τό ζητᾶμε. Μέ ἁπλότητα καί παιδικότητα νά λέμε: «Χριστέ μου, κάνε με νά Σέ ἀγαπῶ, νά Σέ ἀγαπῶ πολύ»! Καί ἀτενίζοντας στήν εἰκόνα τῆς Παναγίας μας νά λέμε καί σ᾽ Αὐτήν: «Παναγία μου, τόν Χριστό, πού ἔχεις στήν ἀγκαλιά Σου, δῶσέ μου Τον στήν καρδιά μου»! Καί μέ τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ στήν καρδιά, ἀδελφοί, θά νοιώθουμε παράδεισο καί μιά γλυκιά εὐτυχία μέσα μας. Αὐτό θά εἶναι ἀπό τήν θεία Χάρη πού μᾶς ἦλθε καί τότε θά πράττουμε πολύ εὔκολα καί χαρωπά ὅλα τά προστάγματά τοῦ Χριστοῦ καί θά θέλουμε μάλιστα καί νά κακοπάθουμε γι᾽ Αὐτόν.

4. Πέρα ὅμως ἀπό τήν προσευχή, γιά νά ἀποκτήσουμε τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ στήν καρδιά μας, πρέπει μόνοι μας νά κάνουμε σκέψεις εὐσεβεῖς γιά τό πόσο μᾶς ἀγάπησε ὁ Ἰησοῦς Χριστός. Εἶναι ἀπέραντη, χριστιανοί μου, καί δέν ἔχει τέλος ἡ ἀγάπη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ σέ μᾶς, στό ἀνθρώπινο γένος μας. Ἀκοῦστε: Μέ τήν ἁμαρτία τῶν πρωτοπλάστων πέσαμε σέ μεγάλο λάκκο. Καί γιά νά βγοῦμε ἀπό αὐτόν τόν τόν λάκκο τοῦ κακοῦ, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, τό δεύτερο Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος,