Ασκητική Λαικών - Εισαγωγή

Συν Θεώ η προσπάθεια μας συνεχίζεται με ένα ακόμη τεύχος της ενοριακής ΚΑΤΑΚΟΜΒΗΣ, ένα έντυπο ορθόδοξο, το οποίο ανταποκρίνεται σε μία ανάγκη αυτοέκφρασης ενός λόγου ο οποίος στόχο έχει την εσωτερική μας αφύπνιση. Με τις ταπεινές μας δυνάμεις σε αυτό το τεύχος θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε την έννοια της Ασκητικής μέσα στο σύγχρονο κόσμο.

"Γέροντα, τι ποιήσω;" είναι το ερώτημα που έθεσε λαϊκός σε γέροντα μιας σκήτης του Αγιώνυμου Όρους. Και ο γέροντας με τη σοφή λιτότητα του λόγου απάντησε: "να αγαπάς Θεό και ανθρώπους". "Και αυτό μόνο του μπορεί να μου εξασφαλίσει μία θέση στον Παράδεισο;" ξαναρώτησε ο λαϊκός. Και ο γέροντας του είπε: "Αν αγαπάς πραγματικά τους ανθρώπους, θα αγαπάς και το Θεό και το αντίθετο. Και την αγάπη σου αυτή θα πρέπει να την βιώνεις. Με πράξεις θα δείξεις την αγάπη σου κι όχι με λόγια".

Ο παραπάνω σύντομος διάλογος έχει ένα επιμύθιο. Ποια άραγε να είναι η τακτική ενός συνειδητού ορθοδόξου χριστιανού, προκειμένου να ακολουθήσει τα λόγια του σοφού γέροντος; Αρκεί ένας διαλεκτικός χριστιανισμός, αρκεί μια θεωρητική προσέγγιση των μηνυμάτων της ορθοδοξίας; "Η μήπως ο δρόμος της αγιότητας περνά μέσα από κάποιου είδους άσκηση;

Η ορθοδοξία μας έχει ένα πολύ μεγάλο πλεονέκτημα. Είναι μία πίστη απόλυτης ελευθερίας, είναι ένα δωροποιό "πολίτευμα", που βγάζει τον άνθρωπο από τη μιζέρια της χοϊκότητας και τον θεώνει. Όμως, αυτό προϋποθέτει βούληση, συνείδηση της ορθοπραξίας, επιλογή του τρόπου ζωής που μας εξάγει από την ανωριμότητά μας και ανοίγει νέες προοπτικές στο βίο μας.

Η συζήτηση με το γέροντα συνεχίστηκε με ένα πλήθος ερωτημάτων που βασάνιζαν τους ανθρώπους της συντροφιάς.

- Αν, εσείς γέροντα που βρίσκεστε τόσα χρόνια εδώ και μας μιλάτε για την αμαρτωλότητά σας, δεν είστε βέβαιος για τη σωτηρία σας, εμείς στον κόσμο τι να πούμε;

- Εσείς γέροντα αφιερωθήκατε στο Θεό, εμείς στον κόσμο έχουμε τόσες βιοτικές μέριμνες. Ελάχιστος η και καθόλου είναι ο χρόνος που αφιερώνουμε στο Θεό. Συνεπώς για εμάς δεν υπάρχει σωτηρία.

- Μπορούμε εμείς γέροντα να ακολουθήσουμε τον ασκητικό τρόπο ζωής που εσείς ακολουθείτε; Αδύνατον είναι για εμάς, γιατί έχουμε οικογένειες, οικονομικές ανάγκες, ζούμε σε έναν εξοντωτικό κόσμο που δε μας επιτρέπει - η και δεν το επιθυμούμε κουρασμένοι από την υπερπροσπάθεια - να αφιερωθούμε ψυχή τε και σώματι στο Θεό.

Οι απορίες αυτές ήταν η αφορμή, προκειμένου να γραφτεί αυτή η μικρή ταπεινή εργασία. Κι αυτό γιατί:

α) Η ζωή ενός συνειδητού χριστιανού ορθοδόξου είναι παντού η ίδια. Είτε στο Άγιον Όρος βρίσκεται κάποιος είτε στην Αθήνα είτε στη Νέα Υόρκη, την ίδια προσπάθεια καταβάλλει για να παλέψει με τα πάθη του και να γίνει αρεστός στο Θεό. Ο Πανάγαθος Πατέρας μας δεν είπε σε κανέναν ότι για να τον αγαπά πρέπει αποκλειστικά να κλειστεί σε κάποιο μοναστήρι η να εγκαταλείψει τον κόσμο και να περιοριστεί σε μία σπηλιά. ΟΙ επιλογές αυτές είναι επιλογές ηρωικών ανθρώπων τους οποίους ο Θεός κάλεσε να τον υπηρετήσουν από το συγκεκριμένο μετερίζι. Αλλοίμονο αν όλοι έκαναν μόνο ένα πράγμα. θα καταργούνταν αυτομάτως η ελευθερία μας.

β) Η άσκηση και το βίωμα δεν είναι "προνόμιο" κάποιων ανθρώπων, αλλά δικαίωμα όλων μας. Η ζωή δίνει σε όλους τη δυνατότητα να πλησιάσουν το Θεό, να ασκηθούν για χάρη του, να δείξουν έμπρακτα την αγάπη τους, απεκδυόμενοι των παθών, γ) Ζούμε σε δύσκολα χρόνια. Ο "αόρατος" πόλεμος είναι πλέον ορατός. Το κακό εισβάλλει δυναμικά στις κοινωνίες των ανθρώπων και ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης του είναι η καλλιέργεια της αρετής, μιας ενθέου αρετής που μπορεί να μας ολοκληρώσει και να μας δώσει τη δύναμη να πλησιάσουμε το Θεό μας. Προαίρεση θέλει να δει ο Κύριος και τότε θα μας χαριτώσει. Η μάχη έχει ξεκινήσει. Τα όπλα μας είναι τα μέσα που ο Χριστός αρχικά και κατόπιν οι Άγιοι Πατέρες μας κληροδότησαν.

Αυτό πραγματεύεται το βιβλίο τούτο. Τα όπλα του αγώνα μας, τα όπλα της Ασκητικής των λαϊκών.

Με μία υπενθύμιση. Τίποτα από όσα ακολουθούν δεν έχει την έννοια του "συνταγολογίου". Όλα όσα παραθέτουμε είναι βιώματα αγίων ανθρώπων κι όχι δικά μας, γιατί είμαστε ελάχιστοι εμπρός στους άγιους αυτούς ανθρώπους που βρίσκονται σήμερα στην αγκάλη του Θεού.

Τα υποκεφάλαια αυτού του βιβλίου αναφέρονται στην προσευχή, στα πάθη, στη νηστεία, στη μετάνοια, στην εξομολόγηση, στους λογισμούς η στα κορυφαίο γεγονός της συνάντησης με το Θεό, στη Θεία Μετάληψη.

Για μία ακόμη φορά θα επιθυμούσαμε να σας ευχαριστήσουμε για την αγάπη σας. Όλοι μαζί ας αγωνιστούμε κι ας παραθέσουμε τους κόπους μας σαν θυμίαμα ευχαριστίας στην απέραντη αγάπη του Θεού.

Εκ της συντάξεως του περιοδικού

«Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα…»*, τα παραπλανητικά!

«Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα…»*, τα παραπλανητικά!

Του Παναγιώτη Τσαγκάρη, Γενικού Γραμματέα της ΠΕΘ

Α) Κύκλοι διάφοροι και μάλιστα, και κάποιοι πέριξ του Υπουργείου Παιδείας, ισχυρίζονται πολλές φορές, ότι διάφορες πανίσχυρες αθεϊστικές και αντιχριστιανικές οργανώσεις που ελέγχονται από πολιτικά και οικονομικά κέντρα της Δύσης, επιθυμούν την αλλαγή της φυσιογνωμίας του μαθήματος των Θρησκευτικών και γι΄ αυτό το λόγο η Κυβέρνηση προωθεί τις αλλαγές στο συγκεκριμένο μάθημα, οι οποίες και είναι επουσιώδεις. Οι εν λόγω κύκλοι μάλιστα, θεωρούν ότι οι αλλαγές αυτές είναι και μια μεγάλη επιτυχία, διότι έτσι, δεν καταργείται το μάθημα όπως θα επιθυμούσαν και οι ανωτέρω οργανώσεις αλλά και οι σκληροπυρηνικοί οπαδοί της Κυβέρνησης της «Αριστεράς». Ωστόσο τίθενται ορισμένα ερωτηματικά:

1. Αν οι υποστηρικτές του Ορθόδοξου Χριστιανικού χαρακτήρα του μαθήματος των Θρησκευτικών χαρακτηρίζονται με απίστευτη ευκολία από τους κάθε είδους αυτοχαρακτηρισμένους «προοδευτικούς», ως οπισθοδρομικοί, συντηρητικοί, θρησκοφασίστες και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί ο νους ενός ανθρώπου, που μισεί θανάσιμα τον συνάνθρωπό του, πώς άραγε θα έπρεπε κάποιος να χαρακτηρίσει εκείνους που α) ανερυθρίαστα ομολογούν ότι αλλοιώνουν την αποκαλυπτική αλήθεια της πίστης τους εξισώνοντάς την με τις ανθρωποκατασκευασμένες θρησκείες του κόσμου και β) παραδίδουν τον έλεγχο της πατρίδας σε ξένα κέντρα και συμφέροντα;

2. Ως προς την ουσία των επιχειρημάτων των διαφόρων κύκλων, θα πρέπει να λεχθεί ότι ουσιαστικά, το μάθημα των Θρησκευτικών καταργείται όταν διαστρέφεται ο χαρακτήρας, η δομή και οι σκοποί του και μεταμορφώνεται σε ένα πολιτικό και ιδεολογικό αφήγημα μετασχηματισμού της θρησκευτικής συνείδησης των παιδιών, καθώς τα οδηγεί διαμέσου του συγκρητισμού και της πανθρησκείας, στην αποχριστιανοποίηση, την ατομική θρησκεία, το μηδενισμό και την αθεΐα. Έτσι, το μάθημα των Θρησκευτικών μεταβάλλεται επιτήδεια, όπως πολύ επιτυχημένα έχει ειπωθεί, σ΄ ένα εργαλείο σύγχρονου θρησκευτικού γενιτσαρισμού.

3. Επίσης, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα λεγόμενα περί ολοτελούς κατάργησης του μαθήματος από το σχολικό πρόγραμμα στερούνται σοβαρότητας και βρίσκονται στη σφαίρα του φανταστικού, διότι, αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, αυτό θα ισοδυναμούσε με επίσημη παραδοχή κατάλυσης του ισχύοντος Συντάγματος. Εξάλλου, ο παραπάνω ισχυρισμός περί καταργήσεως, είναι φανερό ότι χρησιμοποιείται ως ένα καθαρά επικοινωνιακό - εκφοβιστικό μέσο, για να παραπλανήσει αδαείς και ευκολόπιστους στην αποδοχή τετελεσμένων αναφορικά με το μάθημα των Θρησκευτικών. Εκείνο που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι με τις διάφορες μεθοδεύσεις  του Υπουργού Παιδείας (βλ. μείωση διδακτικών ωρών, αφαίρεση του μαθήματος από τις σχολικές εξετάσεις, μη διορισμό Θεολόγων καθηγητών, κ.λ.π.), το μάθημα αποψιλώνεται και περιθωριοποιείται μέσα στο σχολικό πρόγραμμα.

Β) Ένα άλλο επιχείρημα, που συνήθως προβάλλεται για να επιτευχθεί η εξαναγκαστική συμμόρφωση των  αντιτιθέμενων, στην αποδοχή των μεταρρυθμιστικών απορυθμίσεων, που επιχειρούνται στο μάθημα των Θρησκευτικών είναι και η επίκληση μελλοντικών σημείων και τεράτων που εν είδει Αρμαγεδώνος θα ενσκήψουν και θα επιφέρουν πολύ μεγαλύτερα δεινά στον ήδη σκληρά δοκιμαζόμενο νεοέλληνα. «Θα γίνουν πράγματα και θαύματα» λοιπόν, ισχυρίζονται εκείνοι που γνωρίζουν πριν από μας για μας και με αυτήν την «ακαταμάχητη» επιχειρηματολογία((sic!) καλούνται οι δυστυχείς υπήκοοι να υποταχτούν πάλιν και πολλάκις, στην προδιαγεγραμμένη μοίρα τους που αποφάσισαν οι τρανοί αφέντες του κόσμου τούτου και να αποδεχτούν να υποστούν το μικρότερο κακό από το χειρότερο που επαπειλείται.

Με αυτά και με άλλα φληναφήματα, επιχειρείται ανερυθρίαστα να ποδηγετηθούν  οι πολίτες και γενικότερα, οι λαοί του κόσμου και να εξαναγκαστούν σε πολιτική συμμόρφωση στην θέληση των λίγων, των ισχυρών, των ηγητόρων, των αφεντάδων. Τελικά, βέβαια, σε όλα αυτά πείθονται μόνον εκείνοι που θέλουν να πειστούν και εκβιάζονται μόνον εκείνοι που θέλουν να εκβιαστούν, εκείνοι δηλαδή που όρισαν την ζωή τους να την ζουν ως ραγιάδες, χωρίς ψυχική ανδρεία και γενναιότητα. Διότι ειδικά για την περίπτωση αυτή έχει γράψει ο Καντ: «Όποιος κατάντησε τον εαυτό του σκουλήκι, δεν έχει δικαίωμα να παραπονείται, εάν οι άλλοι τον καταπατούν...»

* Από το ρεμπέτικο τραγούδι «Μάνα μου Ελλάς - Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»(1983). Στίχοι: Νίκος Γκάτσος. Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος. Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Δημητράτος. Άλλες ερμηνείες: Γιώργος Νταλάρας

Από την εφημερίδα «Ορθόδοξος τύπος», 10 Νοεμβρίου 2017

«Νέα» Θρησκευτικά ή Ελληνορθόδοξη Παιδεία;

«Νέα» Θρησκευτικά ή Ελληνορθόδοξη Παιδεία;

Παναγιώτη Τσαγκάρη
Θεολόγου

Παρατηρούμε, αναφορικά με το ζήτημα του μαθήματος των Θρησκευτικών, ότι οι εισηγητές (εκπαιδευτικοί, πολιτικοί, κληρικοί), των νέων Προγραμμάτων Σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών, προβάλλουν υποστηρικτικά της πρότασής τους, την επικοινωνιακά πιο διαχειρίσιμη και εύπεπτη από το ευρύ κοινό, ελευθερία της επιλογής, στα πλαίσια της οικοδομούμενης από διάφορα πολιτικά κέντρα (βλ. George Soros), «Ανοιχτής Κοινωνίας» (Open Society), στην εποχή της μετανεωτερικότητας. Υποστηρίζουν δηλαδή, την δυνατότητα επιλογής που παρέχεται στους μαθητές, με τα Προγράμματα αυτά, μέσα από μια πλούσια πολυθρησκειακή τράπεζα πνευματικών-θρησκευτικών εδεσμάτων-προϊόντων (βλ. Φάκελοι του μαθητή), να επιλέξουν το δικό τους προσωπικό πνευματικό δρόμο. Στην πραγματικότητα όμως, αυτό αποτελεί επίκληση μιας κατ΄ επίφαση πνευματικής ελευθερίας. Πρόκειται για μιά επίπλαστη κοσμική ελευθερία η οποία εν προκειμένου, όσον αφορά στα νέα Προγράμματα Σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών, διαμέσου κενών διακηρύξεων περί ψευδούς ισότητας, ψευδοφανούς ουδετερότητας, και ψευδεπίγραφων ανθρωπίνων ατομικών δικαιωμάτων, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια, στην αίρεση του συγκρητισμού, στην «τυραννία του εξισωτισμού» και καταλήγει στην πνευματική υποδούλωση του μαθητή, εγκλωβίζοντας και προσηλυτίζοντάς τον σε εκκοσμικευμένα πνευματικά σχήματα θανάτου (βλ. ατομική θρησκεία, μηδενισμός, αθεϊα). Αυτή λοιπόν, είναι μια παιδεία πνευματικού θανάτου. Αυτή την παιδεία οικοδομεί ένα σχολείο που αναμφίβολα μεταβάλλεται ταχύτατα και επιτήδεια σε «βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως» (Ματ. 24,15).

Διακηρύσσεται όμως, urbi et orbi, ότι, κατ΄ αυτόν τον τρόπο, εισάγεται ο πλουραλισμός στην θρησκευτική παιδεία και απαγκιστρωνόμαστε από την παλαιομοδίτικη μονοφωνία. Δηλαδή, η διδασκαλία της εν Χριστώ ζωής θεωρείται επαίσχυντη δουλεία και αποκρουστική κατηχητική μονοφωνία! Για τον αληθινό χριστιανό όμως, η υποδούλωση στην εν Χριστώ ζωή, η «ἐν λόγῳ καὶ ἔργῳ» δηλαδή, μαρτυρία και ομολογία της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης, οδηγεί στη σωτηρία του ανθρώπου διότι τον ελευθερώνει από τη δουλεία των παθών, της αμαρτίας, του θανάτου οδηγώντας και συσσωματώνοντάς τον, δια των μυστηρίων της χάριτος, στην πηγή της αληθινής ζωής, τον Αρχηγό της ζωής, τον Σωτήρα και Λυτρωτή θεάνθρωπο Ιησού Χριστό ο οποίος κατηγορηματικά δήλωσε «γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ιω. 8,32), διευκρινίζοντας «ἔτι περαιτέρω», «τί ἐστιν ἀλήθεια» (Ιω. 18, 38), με την φράση, «ἐὰν οὖν ὁ υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε» (Ιω. 8,36).

Πρόκειται για την παιδεία της όντως ζωής, την οποία οι πρόγονοί μας σοφά νομοθέτησαν να αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της εκπαιδευτικής-σχολικής ζωής και της ελληνικής παιδείας, της καλουμένης και «ελληνορθόδοξης παιδείας», της παιδείας δηλαδή, που μεταφέρει στις καρδιές των παιδιών «Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον» (Α΄ Κορ. 2,2), την οποία παιδεία ποθεί πράγματι, «ὅν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπί τάς πηγάς τῶν ὑδάτων» (Ψαλμος 41,2), η αγνή ψυχή της μαθητιώσας νεολαίας.

Αξίζει εδώ να αναφέρουμε ένα ποίημα που διάβασε ενώπιον της Δικαστικής Επιτροπής του Αμερικανικού Κοινοβουλίου ο πατέρας μιας μαθήτριας την οποία δολοφόνησαν μαζί με άλλους συμμαθητές της, δύο μαθητές λυκείου στο Κολοράντο της Αμερικής, όταν εισέβαλαν οπλισμένοι στο σχολείο τους στις 20 Απριλίου 1999 και το οποίο λέει:

«Οι νόμοι σας αγνοούν τις βαθύτερες ανάγκες μας· οι λέξεις σας είναι αέρας αδειανός· μας γδύσατε από την κληρονομιά μας· απαγορεύσατε στα σχολεία την προσευχή· τώρα πυροβολισμοί γεμίζουν τις αίθουσες διδασκαλίας· και τα μονάκριβα παιδιά μας πεθαίνουν· αναζητείτε ολόγυρα απαντήσεις και ρωτάτε «γιατί;». Θεσπίζετε νόμους περιοριστικούς από ζήλο νομοθετικό· και δεν μπορείτε να καταλάβετε ότι: ΕΚΕΙΝΟΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΛΕΙΠΕΙ, ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ!» (Από το βιβλίο «Υπάρχει ζωή πριν από τον θάνατο;», του Αρχιμ. Βαρνάβα Λαμπροπούλου, εκδ. Ιεράς Μονής Προφήτου Ηλιού, Πρέβεζα 2017).

Οι νέοι κραυγάζουν ότι τους λείπει ο Θεός κι εμείς τους ταΐζουμε την «πεθαμενίλα» των «νέων» Θρησκευτικών. Πραγματικά, «με τέτοιο μενού πως να ζήσεις;»

Ζει κανείς λοιπόν, όταν μέσα του ζει ο Αληθινός Θεός. Αυτή τη ζωή μεταφέρει η ελληνορθόδοξη παιδεία και αυτή την παιδεία προκρίνουν οι Έλληνες ως την κατεξοχήν πνευματική τροφή των παιδιών τους. «Αυτή η Παιδεία είναι η Ελληνoρθόδοξη Παιδεία, αυτή που οφείλει να προσφέρει το καλούμενο σήμερα μάθημα των Θρησκευτικών. Σ΄ αυτή την Παιδεία η σύνδεση του σχολείου και του μαθητή με την εκκλησιαστική κοινότητα και ζωή, θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ, όρος sine qua non, απαραίτητο δηλαδή, στοιχείο για την πνευματική δομή των ίδιων των μαθητών αλλά και για την ίδια την υπαρξιακή δομή του ελληνικού πολιτισμού, ο οποίος είναι ανάγκη να διατηρηθεί ως βασικό συστατικό στοιχείο της ταυτότητας και της συνείδησης των Ελλήνων.» («Εμπρός για μια ζωηφόρο Ελληνορθόδοξη Παιδεία», του Παναγιώτη Τσαγκάρη, Γενικού Γραμματέα της ΠΕΘ).

Βέβαια, αυτό αποτελεί μια επιλογή που βασίζεται στην χριστιανική και ορθόδοξη θέαση των πραγμάτων η οποία όμως, ταυτόχρονα, δεσμεύει τους χωροχρονικά και «ἐν πίστει» ζώντας χριστιανούς στην εκλογή συγκεκριμένου τρόπου ζωής και κατ΄ επέκταση και στην παροχή συγκεκριμένης θρησκευτικής διδασκαλίας στα παιδιά τους.

Αυτή την πραγματικότητα που αποτελεί συνταγματική προσταγή και την οποία το Συμβούλιο της Επικρατείας με αλλεπάλληλες αποφάσεις του συνεχώς επιβεβαιώνει, εσκεμμένα παραβλέπουν οι θιασώτες των «νέων» Θρησκευτικών. Αποδεικνύονται έτσι, οι «χρήσιμοι βλάκες», κατά τον χαρακτηρισμό του Λένιν, του συστήματος της Νέας Τάξης Πραγμάτων, και λειτουργούν άθελά τους, ίσως, ως το «μακρύ χέρι» της, η «άκρα δεξιά» της, στον πόλεμο που διεξάγει για τον έλεγχο της ψυχής και του νου των λαών διαμέσου των πρακτικών της σύγχρονης νοοπολιτικής (noopolitics). Γίνονται οι υπέρμαχοι ενός δήθεν διεθνισμού που υποστηρίζει τη λύση προβλημάτων προτού ακόμη, αυτά να δημιουργηθούν! Είναι εκείνοι που αφομοιώνονται από τα σχήματα του παρόντος «καιρού», αναμασώντας τα προπαγανδιστικά χρεοκοπημένα ιδεολογήματα περί προόδου, εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του μαθήματος των Θρησκευτικών. Τα χρησιμοποιούν όπως παλαιότερα κάποιοι καπηλεύονταν τα κινήματα ειρήνης, την αντιαμερικανική, αντινατοϊκή και αντιευρωπαϊκή υστερία και σήμερα την υπέρ προσφύγων και των κάθε είδους μεταναστών ρητορεία. Αρνούμενοι να αποδεχθούν τα εξ Εσπερίας προερχόμενα, νέα αντιπαγκοσμιοποιητικά μηνύματα που συνοψίζονται στη φράση του νέου Πλανητάρχη: «‘I’m a Nationalist’ Not a Globalist» και ενδιατρίβαντας στο φασισμό της πολιτικής ορθότητας, ευελπιστούν προφανώς, α) να επιβάλουν αυταρχικά την κατ΄ αυτούς αλήθεια και να εδραιώσουν παραπλανώντας, το αντιπαιδαγωγικό, αντισυνταγματικό και αντορθόδοξο ανοσιούργημά τους και β) να αποτελέσουν την νέα και μόνιμη νομενκλατούρα ενός, τυπικά και ουσιαστικά, αθεϊστικού νεοταξικού, νεομαρξιστικού τύπου, υβριδικού κρατικού μορφώματος που προσδοκούν ότι θα αντικαταστήσει το κατ΄ αυτούς παρωχημένο σημερινό ελληνορθόδοξο κράτος.

Για την επιτυχία του σκοπού τους, εκείνοι που έρχονται ως οι αρχάγγελοι του νέου, αδίστακτα χρησιμοποιούν τις παλιές, δοκιμασμένες από αυταρχικά καθεστώτα άλλων εποχών, τεχνικές του κράτους της καταπίεσης ως μοχλό επιβολής των ιδεών και των πολιτικών τους, εγκληματώντας τοιουτοτρόπως, επάνω στις ελευθερίες του λαού και δηλητηριάζοντας τη νεολαία του, καθώς την αποστερούν από το οξυγόνο του πνεύματος, από το «ύδωρ το ζων», από τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, την Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη), από την ιερά Παράδοση και τη συνέχεια της ζωηφόρου εκκλησιαστικής ιστορίας του.

Υπάρχουν άραγε ακόμη, υπεύθυνα στελέχη της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας που στηρίζουν αυτές τις επιλογές; Τη στιγμή μάλιστα, που οι ίδιοι η μαθητιώσα νεολαία αναφωνεί απορημένη: «Τι είναι αυτά που μας μαθαίνουν, μας κατηχούν στο Ισλάμ, αυτά δεν είναι Θρησκευτικά!!!». Και οι υπόλοιποι, επειδή αρνούμαστε αυτές τις πρακτικές, είναι θεολογικά και δημοκρατικά ορθό, να χαρακτηριζόμαστε συλλήβδην, ως θρησκοφασίστες φονταμενταλιστές και ως «οὐ κατ᾿ ἐπίγνωσιν» ζηλωτές που δεν αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα του κόσμου που ζούμε;

Οι οπαδοί των «νέων» Θρησκευτικών ίσως να οραματίζονται τους εκπαιδευτικούς στην τάξη ως νέους κρυπτοχριστιανούς που θα διδάσκουν ανόθευτα το μάθημα της ζωής αντίθετα με τις επιταγές των αποφάσεων των αρμόδιων οργάνων της πολιτείας! Στην πράξη όμως, αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι κάποιοι εκπαιδευτικοί φοβισμένοι ίσως, από τις απειλές της εξουσίας, σιωπάνε, μερικοί ωφελιμιστικά σκεπτόμενοι αδιαφορούνε, κατά θεία ευδοκία όμως, υπάρχουν κι εκείνοι που ο Θεός ανέφερε στον Προφήτη Ηλία λέγοντας: «κατέλιπον ἐμαυτῷ ἑπτακισχίλιους ἄνδρας, οἵτινες οὐκ ἔκαμψαν γόνυ τῇ Βάαλ» (Ρωμ. 11,2-4). Είναι πολλοί οι εκπαιδευτικοί που ομολογούνε Χριστό στις σχολικές αίθουσες και μαρτυρικά αγωνίζονται τον αγώνα τον καλό κι ας χαρακτηρίζονται ως τα «περικαθάρματα» και τα «εκτρώματα» του κόσμου τούτου. Ο σύγχρονος Βάαλ θα συντριβεί, διότι «ζῇ Κύριος…, και ὑψωθήσεται ὁ Θεός μου, ὁ φύλαξ τῆς σωτηρίας μου.»! (Βασ. Β' 22,47).

Ας το γνωρίζουν όλοι, ότι, «ὅσοι ἀπομείναμε πιστοὶ στὴν παράδοση, ὅσοι δὲν ἀρνηθήκαμε τὸ γάλα ποὺ βυζάξαμε» (Φώτης Κόντογλου «Πονεμένη Ρωμιοσύνη»), «...δε θα χύσουμε το λίγο νερό που είναι ακόμα φυλαγμένο μέσα στη στέρνα της παράδοσης. Μα θα πίνουμε απ' αυτό το καλό νερό, και θα καλούμε να πιούνε κ' οι άλλοι Έλληνες, που τους ξεραίνει ο λίβας της ξενομανίας. Να πιούνε και να δροσισθούνε από το νερό που βγαίνει από την πέτρα, από το καλό και τ' αθάνατο νερό μας, από “το ύδωρ το ζων”» (Από το «Τρελό νερό», του Φώτη Κόντογλου στο βιβλίο του «Ευλογημένο Καταφύγιο»). Λοιπόν, «οι ψυχωμένοι στις επάλξεις και οι κιοτήδες στα κατώγια»! (Αντωνακόπουλος Γ., από το ποίημα «Άλωση»).

Έτσι οφείλουν να είναι και να αγωνίζονται οι εκπαιδευτικοί για να μεταφέρουν στα παιδιά των Ελλήνων, διαμέσου της αγωγής της ελληνορθόδοξης παιδείας, το μήνυμα της Ανάστασης του Γένους από την δουλεία των δήθεν «Διαφωτισμών» και «Ανθρωπισμών» και κάθε είδους «διαφωτιστών» και «ανθρωπιστών» οι οποίοι καταγίνονται κυρίως με άλλους αγωγούς, όπως για παράδειγμα του Πετρελαίου και του Φυσικού Αερίου που οδηγούν στις δεξαμενές των πακτολών του χρήματος και της υλικής ευδαιμονίας.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια και σε μια τελευταία απέλπιδα προσπάθεια, οι «μαθητευόμενοι μάγοι» των «νέων» Θρησκευτικών, αγωνίζονται υποκριτικά να πείσουν ότι, υπάρχει πλούσιο υλικό κατάλληλων διδακτικών κειμένων αποθηκευμένο στους «Φακέλους» των «νέων» Θρησκευτικών, και μας προτρέπουν να το χρησιμοποιήσουμε! Τους αντιπροτείνουμε φιλικά και συμβουλευτικά, καλύτερα αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, να χρησιμοποιήστε ως διδακτικό υλικό την Αγία Γραφή, τα Συναξάρια των Αγίων, τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας, τις Διδαχές ενός Πατροκοσμά ή ενός Αγίου Γέροντος Παϊσίου ή ακόμη για παράδειγμα, αν ψάχνετε για συλλογή κειμένων, αντί των συγκεκριμένων «Φακέλων», σας συνιστούμε τις πρότυπες και πρωτότυπες σύγχρονες πλούσιες συλλογές-Ανθολόγια κειμένων με τον πολύ εύγλωτο τίτλο «Ελληνορθόδοξη Πορεία» και «Ελληνορθόδοξη Παράδοση – Ρίζωμα και Προοπτική», του κ. Κωνσταντίνου Χολέβα και εμείς θα σας ακολουθήσουμε σε αυτή την επιλογή!!! Αυτή η μαρτυρική ελληνορθόδοξη παιδεία που περιγράφεται αδρά μέσα σε αυτά τα προαναφερόμενα αγιασμένα κείμενα και ευλογημένα Ανθολόγια, καλείται να σώσει και πάλι σήμερα το Γένος μας αλλά και πολλάκις αύριο όποτε παρουσιαστεί ανάγκη, όπως και παλιότερα πολλές φορές συνέβη κατά τη δισχιλιετή ιστορική-μαρτυρική πορεία της Ρωμιοσύνης. Η αγωγή της ελληνορθόδοξης παιδείας διαμέσου των ελληνορθόδοξων φορέων της, είναι εκείνη που θα αναζωογονήσει και πάλι το νωθρό πνεύμα των νεοελλήνων και την μαραζωμένη ελληνική παιδεία και θα φέρει την αναδημιουργία του ελληνικού κράτους και την Ανάσταση του Γένους των Ελλήνων.

Τα παθήματα των Ραγιάδων

ΤΑ ΠΑΘΗΜΑΤΑ  ΤΩΝ ΡΑΓΙΑΔΩΝ

(Από τον Λόγο περί Ελευθερίας Ανωνύμου του Έλληνος, 1806)

Μύριοι είναι οι τρόποι με τους οποίους οι σκληροτράχηλοι Οθωμανοί δίδωσι τον θάνατον εις τους αθώους Έλληνας, ο συχνότερος όμως είναι το κρέμασμα. Οι πλάτανες των Ιωαννίνων είναι αδιακόπως φορτωμένοι από σώματα νεκρά. Ο σκληρόκαρδος τύραν­νος Αλής πολλούς απεκεφάλισε με το πριόνι, άλλους έπνιξεν εις την λίμνην, άλλους εφόνευσεν θέτοντας επάνω εις το στήθος των ανυπόφορα βάρη, άλλους έθαψεν ζωντανούς, πολλών εσύντριψεν τας χείρας, τους πόδας και έπειτα την κεφαλήν, πλήθος επαλούκωσεν και από δύο Σουλιώτας όπου εφύλαττεν διά ενέχυρον, τον μεν ένα επρόσταξε και τον έγδαραν ζωντανόν, τον δ' έτερον εσούβλισαν και έπειτα έψησαν ζωντανόν.

ΚΙΒΩΤΟΣ
ΜΗΝΙΑΙΟΝ ΦΥΛΛΑΔΙΟΝ
ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ
ΕΤΟΣ Α' ΜΑΡΤΙΟΣ 1952
ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ "ΑΣΤΗΡ"

Αθανάσιος Διάκος

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ

Αυτός πρωτοκινήθη μ' ολίγους ανθρώπους κι α­πάντησε την πρώτην oρμήν των Τούρκων αυτός κι o αγείμνηστος Δεσπό­της του Σαλώνου. Αυτοίνοι κι ο αδελφός του Διάκου κι ο Μπατόγιαννης κι ο Καλύβας κι o αδελφός του Δεσπότη κι άλλοι αξιωματικοί με τους ολίγους τους στρατιώτες, έλιωσαν απάνω εις τό γιοφύρι της Αλαμάνας, πολεμώντας με τόσο πλή­θος Τούρκων.

Κι ο περίφημος γενναίος Διάκος αφού τέ­λειωσε τόν τζεμπιχανέ [=τά πολεμοφόδια), καταπληγωμένον και μισοσκοτωμένον τόν έλαβαν ζωντανόν οί Τούρκοι και τον παλούκωσαν.

Στην θέσιν, που επέθανες εσύ, Λεωνίδα, με τους τρακόσους σου,   πέθαναν   κι αυτοίνοι   δια  την  θρησκείαν και  τήν   Πατρίδα.

ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ

ΚΙΒΩΤΟΣ
ΜΗΝΙΑΙΟΝ ΦΥΛΛΑΔΙΟΝ
ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ
ΕΤΟΣ Α' ΜΑΡΤΙΟΣ 1952
ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ "ΑΣΤΗΡ"

Η να ξεσκλαβωθούμε ή όλοι να πεθάνομε...

ΣΤ' ΑΡΜΑΤΑ, ΑΔΕΡΦΙΑ!...

Ήγαπημένοι μου... Ήτανε φαίνεται από το Θεό γραμμένο ν' αδράξωμε τ' άρματα μία ήμερα και να χυθούμε καταπάνου στους τυράννους μας, που τόσα χρόνια ανελεήμονα μας τυραγνεύουν. Τι τη θέλομε, βρέ αδέρφια, αυτή την πολυπικραμένη ζωή, να ζούμε απο-
κάτω ατή σκλαβιά και το σπαθί των Τούρκων να ακονιέται στα κεφάλια μας;

Δεν τηράτε που τίποτα δε μας απόμεινε; Αι εκκλησίες μας γενήκανε τζαμιά και αχούρια των Τούρκων κανένας δε μπορεί να πη, πώς τάχα έχει τίποτε εδικό του, γιατί το ταχιά βρίσκεται φτωχός, σα διακονιάρης στη στράτα. Οι φαμελιές μας και τα παιδιά μας, είναι ατά χέρια και στη διάκριση των Τούρκων. Τίποτε, αδέρφια δε μας έμεινε. Δεν είναι πρέποντας να σταυρώσωμε τά χέρια και να τηράμε τον ουρανό· ο Θεός μάς έδωσε χέρια, γνώση και νου ας ρωτήσομε την καρδιά μας και ό,τι μας απαντυχαίνει, ας το βάλωμε γλήγορα σε πράξη, και ας είμεθα, αδέρφια, βέβαιοι, πως ο Χριστός μας, ο πολυαγαπημένος, θα βάλη το χέρι απάνου μας.

Ό,τι θα κάμωμε, πρέποντας είναι να το κάμωμε μιά ώρα αρχίτερα, γιατί ύστερα θα χτυπάμε τα κεφάλια μας. Τώρα ή Τουρκία είναι μπερδεμένη σε πόλεμους, και δεν έχει ασκέρια να στείλη καταπάνου μας. Ας ωφεληθούμε από την περίσταση, όπου ο θεός_: ακούοντας τα δίκαια παράπονα μας, μας έστειλε για ελόγου μας· μία ώρα,πρέποντας είναι να ξεσπάσει αυτό το μαράζι, όπου μας τρώγει την καρδιά.

Στα άρματα, αδέρφια! Η να ξεσκλαβωθούμε ή όλοι να πεθάνομε, και βέβαια, καλλίτερο θάνατο δε μπορεί να προτιμήση κάθε  Χριστιανός και Έλληνας.                            

Οδυσσεύς Ανδρούτσος

Πολεμική προσφορά στην Επανάσταση του 21

ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΡΟΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

Ανυπολόγιστης αξίας είναι και η καθαρώς πολεμική προσφορά της Εκκλησίας.

Το 1575 κήρυξε επανάσταση στη Μάνη ο Αρχιεπίσκοπος Επιδαύρου Μακάριος Μελισίδης, και το 1770 στο Αίγιο ο Μητροπολίτης Πατρών Παρθένιος και στην Κόρινθο ο Μητροπολίτης Μακάριος Νοταράς.

Το 1600 και το 1609 έκανε επαναστατικό κίνημα ο Διονύσιος Φιλόσοφος, Μητροπολίτης Τρικάλων, ο οποίος τελικά βρήκε μαρτυρικό θάνατο στα Γιάννενα το 1611.

Το 1684 ο Μητροπολίτης Άμφισσας Φιλόθεος πολέμησε κοντά στην Κόρινθο με δικό του σώμα εναντίον των Τούρκων, όπου και τραυματίστηκε θανάσιμα.

Τον ίδιο χρόνο ο Μητροπολίτης Κεφαλλη­νίας Τιμόθεος Τυπάλδος συγκρότησε επανα­στατικό σώμα με 150 κληρικούς κι έλαβε μέ­ρος σε απελευθερωτικές προσπάθειες.

0ι Μητροπολίτες Σαλώνων Τιμόθεος, Θη­βών Ιερόθεος, Λάρισας Μακάριος, Εύβοιας Αμβρόσιος, διετέλεσαν οπλαρχηγοί.

Ο Παπαβλαχάχας ήταν αρχηγός των αρ­ματολών των Χασίων. Βρήκε, μάλιστα, τραγι­κό θάνατο από τον Αλή Πασά στα Γιάννενα.

Ο διάκος του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε' Νικηφόρος Ρωμανίδης, αφού χειροτονήθη­κε ιερέας και χειροθετήθηκε και Αρχιμανδρί­της, υπηρέτησε και διακρίθηκε ως ναυμάχος κάτω από τις διαταγές του Α. Μιαούλη.

Ο Ησαΐας Σαλώνων κήρυξε την επανά­σταση στις 27.3.1821 στην περιφέρειά του, μέσα στο Μοναστήρι του οσίου Λουκά Βοιω­τίας.

Η Μονή του οσίου Λουκά, μετά τη σύ­σκεψη του Δεσπότη Σαλώνων στα μέσα του Μάρτη του 1821 με τους οπλαρχηγούς της περιφέρειας Αθ. Διάκο, κ.ά., έγινε κέντρο επαναστατικό και κατασκευής φυσεκιών.

Ο Δ. Υψηλάντης είχε το αρχηγείο του στο Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου Πέτρας.

Ο Αρχιστράτηγος της Ρούμελης Γ. Καραϊ­σκάκης είχε τ' ορμητήριό του στη Μονή Προυσού της Ευρυτανίας.

Ο Ιερομόναχος Σεραφείμ από το Φανάρι Θεσσαλίας ηγήθηκε της επανάστασης των Αγραφιωτών.

Το Μοναστήρι του Ομπλού Πατρών ήταν στρατηγείο των επαναστατών της περιοχής.

Ο Άνθιμος Αργυρόπουλος, ιερομόναχος, δέχτηκε στο Μοναστήρι του την οικογένεια Μπότσαρη και την περιέθαλψε, μετά την άλω­ση του Σουλίου. Ο ίδιος στη Ζάκυνθο, κατά τον ιστοριογράφο Π. Χιώτη, όρκισε μέλη της Φιλικής Εταιρίας το Θ. Κολοκοτρώνη, τους Β. και Κ. Πετιμεζά και τον Νικηταρά. Εργάστηκε δε ως παράγοντας με ασυνήθιστο ζήλο για την ευόδωση της Επανάστασης.

Ο Χρύσανθος Πηγάς, Μητροπολίτης Μο­νεμβασίας και Καλαμάτας, το 1819 μπήκε στη Φιλική Εταιρία κι εργάστηκε εντατικά για την προετοιμασία της Επανάστασης. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη σύλληψη του από τους Τούρκους, το κλείσιμο του στις φυλακές της Τρίπολης, όπου μαζί με άλλους φυλακισμένους Μητροπολίτες πέθανε κι αυτός από τις κακου­χίες της φυλακής.

Στη Φ. Εταιρία είχαν μυηθεί όλοι σχεδόν οι μητροπολίτες και πολλοί διακεκριμένοι ιερείς και μοναχοί και ιδιαίτερα οι αγιορείτες.

Την Επανάσταση του '21, όπως είναι γνωστό, την κήρυξε Μητροπολίτης, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, μέσα στο Μοναστήρι της άγιας Λαύρας. Έστω κι αν η ηρωική Καλαμά­τα, που κήρυξε την επανάσταση στις 23 του Μάρτη και που την ευλόγησαν 24 κληρικοί, διεκδικεί τα πρωτεία, γεγονός είναι ότι τα παλληκάρια της περιοχής ορκίστηκαν μέσα στην ιστορική Μονή.

Ο Διάκος, ο Παπαφλέσσας κι ο Σαμουήλ είναι ανεπανάληπτες κληρικές μορφές του 21.

Ο Υψηλάντης έλεγε για τον Παπαφλέσσα ότι «είναι το άλλο μου εγώ».

Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι ο Υψη­λάντης ξεκίνησε τον απελευθερωτικό του αγώνα από την εκκλησία. Μέσα στον ι. ναό των Τριών Ιεραρχών του Ιασίου έλαβε το πολεμικό ξίφος από το Μητροπολίτη Μολδαυΐας Βενιαμίν Κωστάκη, ο οποίος ευλόγησε και τη σημαία του αγώνα του.

Ακόμα, πολλά Μοναστήρια καταστράφη­καν από τους Τούρκους γιατί λάβαιναν μέρος σ' απελευθερωτικά κινήματα. Αναφέρουμε μόνο ένα για παράδειγμα, τη Μονή Στροφά­δων που κατέστρεψε ο Σουλεϊμάν Β' (1520-60). Και γενικά οι Τούρκοι κάθε τόσο ζητούσαν από την Εκκλησία τις ευθύνες για κάθε απελευθερωτικό κίνημα. Αυτήν αιματοκυλού­σαν γιατί αυτήν θεωρούσαν πνευματική και εθνική Αρχή του Έθνους. Και μόνο αυτή η στάση των Τούρκων απέναντι στην Εκκλησία, της οποίας πολλές φορές σκότωναν τους φο­ρείς της, τα λέει όλα. Είναι χαρακτηριστική και η σχετική ομολογία του Μακρυγιάννη για την τεράστια προσφορά των Μοναστηριών στον αγώνα: «...Τα μοναστήρια ήταν τα πρώτα προ­πύργια της επανάστασής μας... Οι περισσότε­ροι καλόγεροι σκοτώθηκαν εις τον αγώνα». Η Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν το Α και το Ω για το υπόδουλο γένος. Το ράσο κόλπωνε μέσα του τη ρωμιοσύνη και η ρωμιοσύνη κολπωνόταν μέσα στο ράσο. Αυτό δεν μπορεί να το ανα­τρέψει καμιά δύναμη. Η ρωμιοσύνη και η ορ­θόδοξη Εκκλησία και στην περίοδο της Τουρ­κοκρατίας πορεύτηκαν αντάμα το δρόμο του μαρτυρίου τους, το δρόμο της σταυρικής τους πορείας κι' επιβίωσαν χάρις στην πίστη τους στην Τριαδική Θεότητα. Χάρις στην ορθόδοξη παράδοση με τις άπειρες και παντοδύναμες διαστάσεις της. Μέσα από τη βυζαντινή εικόνα και το εκκλησιαστικό μέλος, μέσα από τα συ­ναξάρια των αγίων και μέσα από τη ζωή των αρχαίων ηρώων κρατήθηκε η ελληνική ψυχή όρθια ως ότου βρήκε τη δύναμη και τίναξε από πάνω της τον τουρκικό ζυγό. Όσες προπαγάν­δες κι αν θελήσουν ν' αλλοιώσουν αυτή την ιστορική πραγματικότητα δεν θα το κατορθώ­σουν, γιατί μιλούν τα ίδια τα γεγονότα.

Εδώ όμως πρέπει να σταματήσουμε, γιατί αν επεκταθούμε πιο πολύ σε πρόσωπα και σε γεγονότα, σχετικά με τη συμβολή της Εκκλη­σίας στον αγώνα της ελευθερίας του έθνους, δεν θα μας φτάσουν, όπως είπαμε και στην αρχή, τόμοι ολόκληροι.

Πιστεύουμε όμως ότι όσα δειγματικά ανα­φέραμε είναι ικανά να πείσουν κάθε αντικειμε­νικό κριτή, σχετικά με τον πρώτο ρόλο της Εκ­κλησίας κατά τη μακραίωνη τούρκικη σκλαβιά και κατά την εθνεγερσία του '21.

Θα 'ταν όμως παράλειψη κι εδώ αν στο κεφάλαιο αυτό δεν αναφέραμε δύο αντιπροσωπευτικές γνώμες Φιλελλήνων και ξένων πε­ριηγητών, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αντικειμενικότητά τους.

Ο Άγγλος Humphreys γράφει ότι «Ανάμεσα στους στρατιώτες βρίσκονταν και μεγά­λος αριθμός παπάδων. Αυτοί ήταν οι πρωτερ­γάτες του ξεσηκωμού».

Ο Κορσικανός Πρόξενος της Ολλανδίας στην Αθήνα Domenico Origone λέει πως «Οι Τούρκοι στην Αθήνα κάνουν τα πάντα για να συλλάβουν παπάδες, γιατί, όπως διαδίδεται, οι παπάδες είναι αρχηγοί των επαναστατών.

Ακόμα και το πιο καταπληκτικό: Το βιβλίο της Γ’ Λυκείου της Τουρκίας γράφει: «ο Πατριάρχης και ο ανώτερος Κλήρος των Ρωμιών ήταν επικεφαλής του Έθνους των Γραικών σ' αυτή την Επανάσταση, μαζί με τους καλόγε­ρους».

Και μία ανάλογη βεβαίωση από τη μακρυνή Αμερική, η οποία παρά την απόστασή της, βοήθησε τον αγώνα υλικά και ηθικά.

Στις 16 Ιουνίου 1821 η εφημερίδα «Γκαζέττ» της Μασαχουσέτης πληροφορούσε τους αναγνώστες της ότι «...στο Μοριά ένοπλοι... με επικεφαλής τον ΚΛΗΡΟ εξεγέρθησαν εναντίον των Τούρκων....»

Και ας ξανατονιστεί ότι η συμβολή του κλήρου στον αγώνα ήταν βαθειά συνείδηση του γένους, που την έκφραζε και στα δημοτικά του τραγούδια.

Χαρά που τόχουν τα βουνάτα κάστρα περηφάνια,Γιατί γιορτάζει η Παναγιάγιορτάζει κι η Πατρίδα,

Σαν βλέπουν διάκους με σπαθιάπαπάδες με τουφέκι,Σαν βλέπουν και τον Γερμανότης Πάτρας τον Δεσπότηνα ευλογάει τ' άρματανα εύχεται τους λεβέντες.

Μιλούν τα γεγονότα
ΕΚΚΛΗΣΙΑ -ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ - 21
ΤΙΜΟΘΕΟΥ Κ. ΚΑΛΙΦΗ
Α' ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΝΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ